Blue ray: Apocalypse Now Blue Ray *****

Als je denkt dat alles wel gezegd is over Apocalypse Now verschijnt er een nieuwe uitgave. Nu op Blue Ray, met daarop het origineel uit 1979 en Coppola's drieënhalf uur lange her-montage uit 2001.

BOR BEEKMAN

Regie Francis Ford Coppola. Met Martin Sheen, Marlon Brando, Robert Duvall, Dennis Hopper. Blue Ray

Of Apocalypse Now een oorlogsfilm is of een anti-oorlogsfilm? Zelfs de maker, Francis Ford Coppola, twijfelt over het antwoord. 'Als je een échte anti-oorlogsfilm wil maken, moet je die zo ver mogelijk van het slagveld vandaan opnemen', beweert hij in het commentaar op de nieuwe - en eerste - Blue Ray-uitgave van de film uit 1979.

Toch proef je de teleurstelling in zijn stem wanneer hij ergens verderop in de 9! uur aan extra's memoreert hoe Apocalypse Now werd weggezet in Jarhead (2005), de anti-oorlogsfilm van Sam Mendes. Daarin kijken militairen Apocalypse Now om zich op te laden voor de Eerste Golfoorlog. Wanneer op het doek een Vietnamees dorpje aan gort wordt geschoten, zingen de jonge manschappen in extase mee met Wagners melodie (tatatatááta, tatatatááta, tatatatáá), die tijdens de klassieke luchtaanvalscène uit de helikopters schalt. De antioorlog-boodschap van Apocalypse Now als oorlogsporno. Coppola: 'Ik had het idee dat mijn film over meer ging dan dat.'

Steeds wanneer je denkt dat nu wel ongeveer alles gezegd is over Apocalypse Now, en alle verschillende versies afdoende verspreid zijn, verschijnt er weer een nieuwe uitgave in de winkel. Dit maal op Blue Ray, met daarop het origineel uit 1979 en Coppola's drieëneenhalf uur lange her-montage uit 2001; Apocalypse Now Redux. Het moet gezegd: de kwaliteit van het beeld (in hd) is beter dan al wat eerder verscheen. Haarscherp en gloedvol, doet nu ook het thuisbeeld recht aan het genie van cameraman Vittorio Storaro, die ongeveer de halve film bij ondergaande zon opnam, vanwege de betoverend mooie lichtinval.

Speciaal voor deze uitgave zijn twee gesprekken opgenomen, waarin Coppola in ontspannen sfeer herinneringen ophaalt met hoofdrolspeler Martin Sheen en scenarist John Milius. Coppola, vaak beschuldigd van megalomanie, toont zich royaal en bescheiden, ook in zijn commentaar bij de filmbeelden. Milius was de geestelijk vader van de losjes op Joseph Conrads roman Heart of Dark-ness gebaseerde film, en niet hij. Milius, een van Hollywood legendarische scenaristen, lacht vriendelijk en roemt Coppola's lef. Na Apocalypse Now moest een regisseur minstens zijn geestelijke gezondheid op het spel durven te zetten voor een film, om echt mee te tellen. 'Daar heb jij voor gezorgd'.

Ook voor wie al enigszins bekend is met alle tegenspoed die de filmset op de Filipijnen trof, blijft het verder opdienen en uitdiepen van de details een genot. Van de tyfoon die de set verwoestte tot Sheen die (toen 37 jaar oud) een hartaanval kreeg in de jungle, en tijdelijk vervangen werd door zijn broer. Marlon Brando die veel te dik op de set verscheen om ook maar in zijn legeruniform te passen, en die ondanks zijn miljoenengage weigerde te acteren, omdat het script (dat hij niet had gelezen) hem niet beviel. 'Brando was een kind', zegt Coppola, 'maar wel met een groot acteursinstinct'.

Brando eiste - zonder duidelijke reden - dat de naam van zijn personage, kolonel Kurtz, veranderd werd in kolonel Leighley. Om halverwege de opnames toch voor Kurtz te kiezen. Coppola stipt fijntjes aan waar de lippen van de acteurs nog Leigley zeggen, terwijl de nasynchronisatie 'Kurtz' doet klinken.

Coppola beschouwt zijn latere hermontage als de belangrijkste versie, die hij gemaakt zou hebben als geen rekening had hoeven houden met de wensen van bioscoopeigenaren. Hij had zijn kapitaal geïnvesteerd; er moest snel geld worden verdiend.

Toch mist Coppola's favoriet, waarin hij de Vietnamoorlog en het handelen van zijn personages dieper tracht te verklaren, iets van de mystieke, meer universele dreiging van het teruggesnoeide origineel.

Francis Ford Coppola beschouwt zijn her-montage van zijn Viëtnam-epos als de belangrijkste. Eentje die hij gemaakt zou hebben als hij eind jaren zeventig geen rekening had hoeven houden met de bioscoopeigenaren.Apocalypse Now

Filipijnse heli's

Amerika, normaal scheutig met militair materieel voor speelfilms, weigerde mee te werken aan Apocalypse Now. De Filipijnen wilden wel, tegen betaling. Regisseur Coppola kreeg de beschikking over het ganse legerapparaat van Filipijnse straaljagers en helikopters. Alleen als de plaatselijke rebellen zich roerden, steeg de luchtvloot op van de set, om even écht te schieten.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden