'Blokkade van Borssele, dat kan heel goed' (Gerectificeerd)

De ramp in 1989 in Tsjernobyl deed alle discussies over kernenergie verstommen. Door de klimaatverandering is de kwestie echter weer behoorlijk actueel geworden....

Van onze verslaggever Robin Gerrits

Ze zijn ruim twintig jaar ouder, en vaak niet meer in de beweging actief, maar inhoudelijk zijn ze niets veranderd. De actievoerders uit de hoogtijdagen van de anti-kernenergiebeweging zijn nog even duidelijk gekant tegen nucleaire energieproductie. De kwestie is weer actueel nu eerst minister Bot van Buitenlandse Zaken, en daarna staatssecretaris Van Geel van Milieubeheer een lans hebben gebroken voor het langer openhouden van de kerncentrale in Borssele.

'Zolang er geen oplossing is voor het probleem van het nucleaire afval, heeft kernenergie hier gewoon geen toekomst', zegt Hans Guyt, nu hoofd projecten bij Terre des Homme, toen campagneleider bij Greenpeace. Hij zat in 1987 drie maanden in de gevangenis in Engeland, vanwege het afsluiten van een buis die radioactief besmet afvalwater loosde in de Ierse Zee bij Sellafield. 'We gingen die strijd aan met open vizier. Dit was de consequentie, dus die aanvaardden we.'

Het waren mooie tijden. Guyt: 'Ik kijk erop terug met een glimlach. Het was heel intensief, spannend, leven op het randje.' Ook de maatschappelijke omgeving was anders. Het verzet tegen niet alleen kernenergie, maar ook kernwapens en tegen internationale uitbuiting was massaal. Probeer dat nu maar eens te mobiliseren.

'De mensen zijn nu veel minder georganiseerd', zegt Volkert Vintges, nu directeur van de Gelderse Milieufederatie, toen onder meer voorzitter van het Platform Tegen Kernenergie. 'Iedereen shopt nu veel meer. Het is een kwestie van toeval, en van goede intuïtie als je al die mensen op hetzelfde moment op de been kunt krijgen voor één doel.'

Vintges is, net als veel van de andere oude medestrijders, actief gebleven in het werk voor een beter milieu. 'Ik ben wel iets genuanceerder gaan denken. Ik vind de klimaatveranderingen een groter probleem. Vroeger zei ik: kernenergie nóóit, nu zeg ik: voorlopig even niet.'

Jacqueline Cramer ziet een ander, veel groter probleem, dat wel degelijk aan de kerncentrales is gerelateerd: dat van het terrorisme. 'Daar schreven we toen ook al over, maar nu is het gevaar reëel geworden dat terroristen een centrale als doelwit gebruiken.' Cramer was in de tweede helft van de jaren tachtig voorzitter van Milieudefensie, en nu alweer jaren hoogleraar milieumanagement, op dit moment in Rotterdam. 'Ik ben niet zo'n nostalgisch persoon. Maar het was wel een bijzondere tijd. Er zijn toen heel veel nieuwe kwesties op de politieke agenda gezet, ook over milieu en ontwikkelingshulp. Mede door de acties van toen is belangrijke wetgeving ontstaan. Maar we gaan voor het milieu niet meer op dezelfde manier de straat op als toen.'

Die felle en massale acties zoals toen zouden nu bij een deel van het publiek dat je wel nodig hebt, slecht vallen, denkt Cramer. 'De radicalisering van begin jaren tachtig dreef een deel van de aanhang weg. De beweging verwaterde. En na het ongeluk in Tsjernobyl in 1986 was het gewoon afgelopen met de kernenergiediscussie. De hele politiek was vanaf dat moment tegen kernenergie.'

De baby's uit dat jaar zijn de studenten van nu. En Peer de Rijk, toen én nu een van de belangrijkste actievoerders tegen kernenergie, heeft de hoop niet opgegeven weer een generatie te kunnen mobiliseren. 'We móeten het proberen. Ik houd geregeld spreekbeurten. Studenten leren zo dat er issues zijn waarvoor je massaal de straat op kunt gaan, en dat dat dan ook wat uithaalt.'

Het begint met informatie, want, geeft hij toe, de grote milieuorganisaties opereren traag, en het blijft tamelijk stil.

Maar misschien zijn de uitlatingen van Van Geel en Bot, hoe anders ook bedoeld, een begin. Vintges van de Gelderse Milieufederatie: 'Kijk naar de arrogante uitlatingen van Zalm over de vakbeweging en de opkomst bij de demonstraties vorig jaar.'

En als het uiteindelijk tot een blokkade van Borssele zou komen? 'Dan is de kans groot dat ik er weer bij ben', zegt Vintges. Daar komt hij dan in elk geval Peer de Rijk tegen. De Rijk: 'Als actiemiddel kan dat steeds heel goed.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden