NIEUWSnucleaire ontwapening

Blok veegt voorstel oppositie voor nucleaire ontwapening van tafel

Minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok heeft een kernontwapeningsvoorstel van de oppositie resoluut van tafel geveegd. Volgens hem zal het verdeeldheid binnen de Navo zaaien. 

Minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok staat woensdag de pers te woordBeeld ANP

Over het doel zijn regering en oppositie het trouwens eens: het streven naar een kernwapenvrije wereld, vooral het terugtrekken van alle Russische en Amerikaanse ‘sub-strategische’ kernwapens (kortom: voor de korte en middellange afstand) ‘uit geheel Europa’, tot aan de Oeral.

Probleem is wel dat de Nederlandse invloed beperkt is en het INF-verdrag (dat systemen voor de middellange afstand verbood) net om zeep is geholpen door Russische schendingen. Arsenalen worden gemoderniseerd en nieuwe systemen gebouwd. Zelfs de toekomst van het New Start-verdrag tussen de VS en Rusland (dat in 2021 verloopt) is onzeker.

Pikant – en heel relevant voor Nederland – is dat na Rusland ook de VS de komende jaren hun arsenaal kernwapens in Europa gaan moderniseren. Ook Nederland, met zijn kernwapentaak binnen de Navo, zal dan dus te maken krijgen met de tijdelijke verplaatsing van hier aanwezige kernwapens.

Volgens de linkse oppositie in de Tweede Kamer dient zich hiermee een mooie kans aan voor een deal met Rusland: Europese landen geven de hier aanwezige Amerikaanse kernwapens op, als Rusland tegelijkertijd ook stappen zet naar ontwapening. Door de nadruk op wederzijdse stappen rekent de oppositie eigenlijk op steun van het kabinet. Vandaar de boosheid woensdag als die uitblijft, waarna Sadet Karabulut (SP) de coalitie er als vanouds van beschuldigt alleen maar te doen ‘wat Trump wil’. De discussie bereikt nooit het niveau van praktische details, zoals het probleem dat kernwapens een cruciale rol spelen in Ruslands militaire doctrine – of dat Moskou veel meer sub-strategische kernwapens in Europa heeft dan Washington.

Premier Rutte in de plenaire vergaderzaal tijdens de Nuclear Security Summit.Beeld ANP

Tweespalt en verdeeldheid

De reden dat de consensus over ‘kernwapens de wereld uit, te beginnen uit Europa’ niet standhoudt, is de Navo. De regering streeft de kernwapenvrije Europa namelijk uitdrukkelijk na ‘binnen het kader van de bondgenootschappelijke afspraken’. Blok wil geen gelijkgestemde landen gaan zoeken binnen de Navo omdat hij vreest dat dit slechts tot tweespalt en verdeeldheid kan leiden, die vervolgens door anderen zou kunnen worden uitgebuit. Alleen als de Navo gezamenlijk optreedt, zijn er kansen. Veel hangt daarbij af van hoe de VS en Rusland om zullen gaan met het naderende einde van New Start.

Blijft over de vele andere manieren waarop landen kunnen proberen de gevaarlijkste kanten van een mogelijke nieuwe wapenwedloop af te slijpen. En hierbij speelt Nederland daadwerkelijk een heel actieve rol, zo geeft ook de oppositie ruiterlijk toe. De Nederlandse diplomatie praat zich blaren op de tong, in tal van fora, om allerlei deelaspecten van het probleem aan te pakken – hoe moeizaam dat ook gaat, en hoe klein de stapjes soms ook zijn.

Conform de wens van de Adviesraad Internationale Vraagstukken heeft de regering zelfs geprobeerd nóg een gezaghebbende discussiegroep met dit doel op te richten, maar minister Blok moest de Kamer in december al melden dat de diplomatieke markt hiervoor bij de VN in New York helaas verzadigd is: er is op dit moment sprake van ‘te weinig draagvlak voor het oprichten van nog een dergelijke commissie’.

Een politiek probleem dat wel boven de markt blijft hangen is dat van transparantie. De Kamer wil ingelicht worden over de modernisering van kernwapens op Nederlandse bodem en zeker ook over eventuele transporten van kernwapens door Nederland. Ook daarover houdt Blok de boot af in dit debat, maar dit kan – zodra die modernisering dichterbij komt – een heikele kwestie worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden