NieuwsStef Blok

Blok toont ander gezicht in persoonlijke toespraak over de mensenrechten

Met een klinkende zege in de EU op zak – een akkoord over ontwikkeling van een Europees sanctiemechanisme tegen individuele mensenrechtenschenders – heeft minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok dinsdagavond in Leiden betoogd dat zijn ministerschap wel degelijk bezield is door passie voor mensenrechten.

Stef Blok spreekt maandag in Brussel met Josep Borrell, buitenlandchef van de Europese Unie.Beeld AP

De Tweede Kamer lijkt hiervan niet overtuigd: zij waste de minister onlangs nog de oren bij de bespreking van de China-notitie van het kabinet. Bij de presentatie daarvan complimenteerde Blok China, waar circa een miljoen Oeigoeren in ‘heropvoedingskampen’ zijn opgesloten, met de ‘geweldige vorderingen’ op het gebied van sociaal-economische rechten. Het parlement vond dat mensenrechten er veel te karig afkwamen in het hele stuk en dwong een tegenstribbelende minister tot het herschrijven van de mensenrechtenparagraaf.

Dinsdagavond toonde Blok in een toespraak aan Universiteit Leiden een ander gezicht: in het kader van Internationale Mensenrechtendag hield hij een gloedvol  betoog over zijn ‘pragmatische’ én ‘gedreven’ mensenrechtenbeleid. Hij maakte zijn betrokkenheid bij de verdediging hiervan persoonlijk door te vertellen over zijn vaders tijd, als 9-jarige, in een ‘Jappenkamp’ (een Japans interneringskamp, red.) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Waar zijn vader ’s nachts een tomaat van diens moeder cadeau kreeg – gestolen uit de keuken van het kamp. En waar zijn grootmoeder per telegram het nieuws kreeg dat haar man, in een ander kamp, overleden was.

‘Ook in 2019 zijn er nog vele gezinnen die gevangen zitten, honger lijden, geweld meemaken, kou en ellende moeten doorstaan, of moeten horen dat een dierbare door ziekte, geweld of ondervoeding is gestorven.’ Zoals Bloks vader, die gelukkig zelf wél zijn kinderen en kleinkinderen veilig en in vrijheid zag opgroeien. Blok: ‘Dat verdient iedereen. Sterker nog, dat is ieders recht.’ De persoonlijke toon lijkt het antwoord van de minister op politici die hem flets noemen en hem gebrek aan visie verwijten.

Tegenoffensief

Het is een goed gekozen moment voor een tegenoffensief omdat net deze week de EU-buitenlandministers unaniem instemden met het voorbereiden van een soort Europese variant van de Amerikaanse sanctiewetgeving die bekend staat als ‘Magnitskywet’. Magnitsky was een Russische advocaat die grote overheidscorruptie onthulde en vervolgens zelf werd beschuldigd en gevangengezet – wat hij in 2009 met de dood moest bekopen.

Hiertoe opgeroepen door de Tweede Kamer, pleit Nederland al meer dan een jaar voor een sanctiemechanisme dat individuele schenders van mensenrechten de toegang tot de EU en tot financiële middelen hier kan ontzeggen. Ook het Europees parlement riep hiertoe op. Aanvankelijk lag een aantal landen dwars, waaronder Hongarije, dat onder meer bezwaar maakte tegen de associatie met Rusland die een ‘Magnitskywet’ oproept. In het huidige voorstel is die naam vervallen. De hoop is dat de wet er binnen afzienbare tijd echt komt.

In zijn toespraak schetst Blok tal van manieren waarop Nederland de mensenrechten onder de aandacht brengt. Hij beroept zich daarbij op oud-minister Max van der Stoel, die zei dat er ‘geen vast recept’ was voor actie tegen mensenrechtenschendingen. Hij verdedigt ook de inbreng in de VN-Mensenrechtenraad. ‘Ik snap de frustraties goed’, bijvoorbeeld over het feit dat Venezuela onlangs tot die raad is gekozen. ‘Je maakt Dracula immers ook geen bestuurslid van de bloedbank. Maar dat is nog geen argument om de bloedbank dan maar te sluiten, die blijft hard nodig.’

Nieuw jasje

Met zijn pleidooi voor mensenrechten hult Blok zich in een vertrouwde mantel van het Nederlandse buitenlandbeleid. Toch is dat beleid gaandeweg in een nieuw jasje gestoken. Het opgeheven vingertje werkt in deze tijd niet meer. Landen laten zich niet de les lezen door het oude Europa. Blok memoreert wat Russische mensenrechtenadvocaten daarover zeggen: ‘Het beste wat jullie kunnen doen, is zorgen dat jullie eigen land en de EU goed blijven functioneren. Dan ben je een baken van rechtsstaat en stabiliteit, en geef je autoritaire regimes geen kans terechte kritiek terug te kaatsen.’ Het is – te midden van alle retoriek die hierover in Den Haag weerklinkt – een teken van relativering over wat een land als Nederland in de wereld vermag.

De minister noemt ook zijn oudoom Bram Blok, die in de oorlog opgepakt werd voor het verzorgen en onderbrengen van Joodse mensen en later overleed in concentratiekamp Neuengamme. ‘Deze moedige mensen blijven me inspireren en verplichten mij ook echt wat te doen.’ Kortom, laat niemand denken dat het een verplicht nummer is voor Stef Blok, de mensenrechten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden