Blok tergde gedoogpartijen in woondebat tot op het bot

Vlak voordat het kabinet het verbond met D66, ChristenUnie en SGP vorige week nogmaals bezegelde in het Pensioen-akkoord, scheerde die samenwerking nog langs de rand van de afgrond. Vooral ChristenUnie-leider Slob en D66-leider Pechtold waren zeer ontstemd over de wijze waarop minister Blok van Wonen (VVD) concessies deed aan PvdA-senator Adri Duivesteijn.

Minister Stef Blok in de senaat, op de voorgrond senator Adri Duivesteijn die de pers te woord staat over de woonplannen van het kabinet. Beeld anp

Nog tijdens het debat over het Woonakkoord in de Eerste Kamer werd Blok achter de schermen in de Tweede Kamer op het matje geroepen. 'Zo gaan we niet met elkaar om', kreeg hij daar van Slob te verstaan, mede namens D66 en SGP.

De gang van zaken toont volgens diverse betrokkenen aan hoe broos het draagvlak voor Rutte II nog altijd is, Tot ergernis van vrijwel de hele senaat verdween Blok in het debat over het Woonakkoord geruime tijd van het toneel. Toen de Eerste Kamer het debat na een schorsing wilde hervatten, was hij niet meer in het gebouw. Senaatsvoorzitter Ankie Broekers-Knol riep hem meermalen vergeefs op terug te keren.

Toen Eerste Kamerleden dreigden dan het hele debat maar te schorsen tot na het kerstreces, haastte Blok zich alsnog terug naar de senaat, waar hij zich verexcuseerde: 'Ik heb me vergist in de eindtijd van de schorsing.'

De wind van voren
In werkelijkheid was Blok met spoed ontboden op de werkkamer van VVD-fractieleider Zijlstra in de Tweede Kamer, evenals premier Rutte en vicepremier Asscher. Daar kregen zij de wind van voren van de drie oppositiepartijen die het kabinet dit jaar op cruciale punten aan voldoende parlementaire steun voor het regeerakkoord hielpen.

 
De gang van zaken toont volgens diverse betrokkenen aan hoe broos het draagvlak voor Rutte II nog altijd is.

Zij waren zeer geërgerd omdat Blok deels door de knieën ging voor de opstandige Duivesteijn. In een tijdens het debat verstuurde brief aan de Eerste Kamer beloofde de bewindsman dat de omstreden verhuurdersheffing in 2016 grondig geëvalueerd wordt. En dat de heffing dan verlaagd zal worden als blijkt dat die nadelige invloed heeft op het herstel van de woningmarkt.

De brief werd verstuurd zonder dat Pechtold, Slob en SGP-leider Van der Staaij hadden meegelezen, terwijl de heffing een belangrijk onderdeel is van het Woonakkoord dat zij in maart met het kabinet sloten. De drie voelden zich hevig gebruuskeerd. 'Opeens bleek dat Duivesteijn zonder overleg op een royale manier beloond zou gaan worden voor zijn dwarsliggen', blikt een ingewijde terug. 'Daar waren de drie niet van gediend.' Rutte, Blok en Asscher verontschuldigden zich en spraken van 'een ambtelijke fout': Bloks ondergeschikten zouden de brief wat al te gretig naar de Eerste Kamer hebben verstuurd.

Nadat Duivesteijn later die avond alsnog zijn dreigende tegenstem had ingetrokken, volgde een nieuwe, nachtelijke sessie op de werkkamer van Zijlstra. Daar kreeg het kabinet te verstaan dat het zo niet meer mag gaan, als het er tenminste prijs op stelt dat de drie oppositiepartijen zich constructief blijven opstellen. De volgende dag werd het volgende akkoord, over de pensioenen, door de vijf partijen bezegeld.

Adri Duivesteijn in de Eerste Kamer. Beeld anp

Als een rode lap op een stier
Duivesteijn liet eerder deze week in Nieuwsuur weten dat het vooral aan vicepremier Asscher te danken is dat hij overstag ging. Ook PvdA-leider Samsom deed een poging hem te overtuigen, maar in dat gesprek overheerste 'boosheid' van twee kanten. In De Telegraaf merkten betrokkenen op dat Samsom op Duivesteijn het effect had 'van een rode lap op een stier'. Met Asscher kwam Duivesteijn wel verder. 'Ik voel me met Asscher verwant omdat zijn focus ongelooflijk inhoudelijk is en ingebed is in een heel sterke sociaal-democratische traditie', aldus Duivesteijn.

Diverse kampen wijzen erop dat de net voorkomen Nacht van Duijvestein aantoont dat de stabiliteit van het kabinet nog steeds aan een dun draadje hangt. Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken zinspeelde daar vorige week al op toen hij zei dat het kabinet een nee-stem van Duivesteijn waarschijnlijk niet overleefd zou hebben.

Minister Asscher van Sociale Zaken. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden