Bloemetje op graf van een oude strijdmakker

Elk jaar, op 18 april, de onafhankelijkheidsdag van Zimbabwe, gaat ‘oom Bob’, die we ook kennen als Robert Mugabe, bloemetjes leggen op het Veld der Helden in Harare....

Rolf Bos

Het is een ongekend hypocriet gebaar van oom Bob, het leggen van dat bosje ruikers op het graf van Nkomo. Toen Nkomo nog leefde zette oom Bob, toen hij de macht eenmaal had overgenomen van Smith, zijn oude strijdmakker in de gevangenis en schold hij hem uit voor ‘dikke klootzak’ of ‘een cobra, waarvan de kop moest worden afgehakt’ en liet hij, op jacht naar rebellen, twintigduizend van diens aanhangers in Matabeleland uitmoorden, vooral burgers. Later maakte oom Bob Nkomo monddood door hem in zijn regering op te nemen, waar Nkomo vervolgens machteloos zijn dagen uitzat, totdat hij in 1999 op 82-jarige leeftijd overleed aan prostaatkanker.

De laatste dagen hebben we weer veel aan Nkomo moeten denken, vooral bij de beelden van een grijnzende oom Bob terwijl hij samen met Morgan Tsvangirai handtekeningen zette onder het ‘historisch’ genoemde akkoord over machtsdeling in Zimbabwe. Oom Bob wordt president, Tsvangirai, die niet zo lang geleden door de knokploegen van oom Bob in elkaar geslagen werd, premier. Onduidelijk is nog wie de échte macht krijgt.

L’histoire se répète? Tsvangirai in de rol van Nkomo, oom Bob in de rol van, ja, van oom Bob natuurlijk. Nkomo ging destijds, in 1987, een deal met oom Bob aan om aan het geweld tegen het Ndebele-volk in Matabeleland een einde te maken. Hij nam genoegen met een tweederangs rolletje in de regering van oom Bob en was daarmee politiek kaltgestellt. ‘Josh Nkomo betaalde daartoe een hoge prijs’, zegt Heidi Holland in The Times. Holland, een blanke Zimbabwaanse die nu in Zuid-Afrika woont, schreef onlangs het boek Dinner with Mugabe. En: ‘De parallellen met vandaag zijn griezelig.’

Tsvangirai, die de laatste tijd natuurlijk ook veel aan Nkomo gedacht moet hebben, doet hetzelfde wat Nkomo destijds deed. Hij sluit een verdrag met de duivel, in de persoon van oom Bob. Ook Tsvangirai wil aan het lijden van het Zimbabwaanse volk een einde maken. Alleen hoopt Tsvangirai dat de geschiedenis deze keer een andere wending neemt. En die kans is er. Oom Bob is inmiddels een oude man van 84 jaar, Zuid-Afrika en de andere buurlanden kunnen het zich niet veroorloven dat het weer mis gaat, Zimbabwe ligt volledig op zijn gat, met een inflatie van 11 miljoen procent.

Laten we dus hopen met Tsvangirai en de murw geslagen bevolking van Zimbabwe dat het ‘historisch akkoord van Harare’ inderdaad het begin van het einde van oom Bob zelf is. Nog even samenwerken met oom Bob, en dan op een fatsoenlijke manier verder, in een opkrabbelend Zimbabwe.

En wie weet breekt er dan nog eens een mooie dag in april aan waarop Morgan Tsvangirai, als president van een modern, welvarend Zimbabwe, een bloemetje gaat leggen op het graf van oom Bob.

Rolf Bos

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden