Bloemen houden echt van mensen

Nooit geweten: het in de grond stoppen van de pitten van een lekkere appel heeft geen enkele zin. Niet althans als het de bedoeling is dat er een boom met dezelfde soort smakelijke appels uit voortspruit....

Martijn van Calmthout

Wie zijn liefste appel wil behouden, schrijft de Amerikaanse auteur en amateur-tuinier Michael Pollan in The Bothany of Desire (Random House, import Van Ditmar; fl 69,95), moet appelbomen enten, klonen dus eigenlijk. Alleen takjes van de favoriet kunnen uitgroeien tot bomen met vergelijkbare vruchten.

Het is maar een van de talloze wetenswaardigheden die de nietsvermoedende lezer van Pollans boek aangereikt krijgt. Vier hoofdstukken telt het, één over de appel, één over de tulp, één over marihuana en één over de aardappel. Wie niets van planten en gewassen weet, steekt er botanisch en historisch heel wat van op.

Dat de Amerikaanse appels bijvoorbeeld uit Azerbeidzjan stammen. Dat zwarte tulpen, ooit object van speculatie waarbij die op de Nasdaq verbleekt, eigenlijk blauw zijn. Enzovoorts.

Het merkwaardige aan The Bothany of Desire is alleen dat het beweert met een geheel andere intentie geschreven te zijn. Pollan heeft een buitengewoon eigenwijze kijk op de aard van gecultiveerde gewassen, dat staat vast. Die hebben zich, legt hij in zijn voorwoord uit, in de loop van de geschiedenis niet ten dienste gesteld van de mens, en ook het omgekeerde is het geval.

Gewassen weten in zijn ogen handig gebruik te maken van de onstelpbare menselijke verlangens. In volgorde van de genoemde hoofdstukken: het verlangen naar zoetheid, naar schoonheid, naar zinsbegoocheling en naar macht.

Dat klinkt als een uitdagend uitgangspunt voor een opwindend boek, dat de mens op prettige wijze zijn werkelijke plek in de schepping wijst. Waarom immers zouden we wel over bloemen en bijen zeggen dat ze in symbiose leven, de een leverancier van voedsel en de ander transporteur van stuifmeel, en niet over onszelf? Terwijl de mens zulk transport, als-ie er echt zijn schouders onder zet, veel effectiever kan regelen.

Maar welbeschouwd komt Pollan, die op zich prachtig schrijft, er niet uit. Te veel verdiept hij zich in de historie van de mens en zijn gewas en te weinig grijpt hij terug op wat hij echt beweren wil. Wat op zich niet zo vreemd is, want in de biologie bestaat in die zin geen waarheid, mensen houden echt gewoon ook nog van bloemen en appels. Daar is verder niet veel diepzinnigs over te zeggen.

The Bothany of Desire is sinds de zomer vooral in Amerika een hype, met megaverkopen bij bijvoorbeeld Amazon.com. Dat bewijst echter vooral dat een echte bioloog zich toch nog eens over Pollans prikkelende idee moet buigen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden