Bloedverdunner kruipt waar hij niet gaan kan

Bloedverdunner Plavix wordt alleen vergoed na acute ingrepen bij hartpatiënten. Terecht?..

Plavix, alleen het woord al roept bij menig cardioloog een spontane bloedspuwing op. Cardiologen willen de bloedverdunner vanwege medische voordelen breed kunnen voorschrijven voor diverse cardio-ziektebeelden.

Verzekeraars verenigd in het College voor Zorgverzekeraars (CVZ) houden het liever wat bescheidener. Vanwege de tientallen miljoenen euro's die er anders jaarlijks extra mee zijn gemoeid.

De ontklonteraar Plavix (werkzame stof: clopidogrel) is in 1998 in Europa geregistreerd als bloedverdunner. In eerste instantie als alternatief voor het beschermende aspirientje, voor patiënten die een verhoogd risico op hart- en vaatziekten hebben.

Plavix is duur. Een jaarkuur kost de ziektenkostenverzekeraar 650 euro, aspirine twee tientjes. In 2000 is na gerechtelijke interventies besloten de nieuwe ontstoller alleen te vergoeden voor patiënten die geen aspirine verdragen vanwege maagklachten. Medische meerwaarde leek er niet te zijn. Die rechtszaken maakten de sfeer er overigens niet beter op.

In de loop der jaren zijn cardiologen Plavix ook voor andere indicaties gaan voorschrijven. Op basis van voortschrijdend inzicht, stellen ze. Het middel wordt ook gebruikt als bloedontstoller bij patiënten die een stent hebben gekregen, na dotteren. Zo'n stalen, buisvormig gaasje wordt in een kransslagader geschoven, op de plaats van een vernauwing.

Uit een grote internationale studie, de Cure-studie, onder 12.500 patiënten blijkt dat Plavix-gebruik (in combinatie met aspirine) het risico op fatale hartklachten met 20 procent reduceert. Deze indicatie wordt vergoed door verzekeraars.

Bij die grote Cure-studie ging het om patiënten met acute hartklachten die al dan niet direct een stent nodig hadden. Maar cardiologen schrijven de ontklonteraar ook voor bij hartpatiënten die al een hartinfarct hebben gehad. Ook dan is de stent-ingreep soms nodig om kransslagaders open te houden, maar het moment van operatie is niet levensbedreigend.

Deze groep patiënten is niet onderzocht in het Cure-onderzoek. De ingreep valt daarom niet onder de wettelijke registratie van Plavix. Producent Sanofì-Avantis werkt wel aan een oplossing.

Machtiging

Plavix wordt in Nederland door vijftigduizend patiënten gebruikt, zegt Peter de Vries-Robles van Sanofì. 'Bij twintigduizend gevallen betreft het stentplaatsing, de helft daarvan is acuut. De andere tienduizend patiënten zouden geen recht hebben op een vergoeding.'

Cardiologen schrijven echter al enige tijd ook voor deze indicatie Plavix voor. En dan vaak langer dan de toegestane zes maanden.

Om het Plavix-gebruik enigszins te temperen, eisen verzekeraars sinds juli vorig jaar een schriftelijke machtiging. Cardiologen moeten daarop de medische indicatie aangeven waarvoor ze Plavix voorschrijven, alsmede de verstrekkingstermijn.

Patiënten hebben dat machtigingsformulier nodig om Plavix te krijgen bij hun apotheek. Die 'onacceptable administratieve belasting', in de woorden van de cardiologenvereniging NVVC, is de hartspecialisten in het verkeerde keelgat geschoten. Deze week dreigden ze het ministerie met een kort geding. Cardiologen vinden bovendien dat overheid en verzekeraars, door beperkingen te stellen, op hun stoel gaan zitten.

'De patiënt trekt aan het kortste eind', vindt Marjolein de Booys van de Stichting Hoofd, Hart en Vaten (SHHV), die zeven patiëntenverenigingen vertegenwoordigt. Veel hartpatiënten hebben de afgelopen tijd dure rekeningen gekregen voor hun Plavix-gebruik. Omdat hun cardioloog langer dan zes maanden voorschrijft en/of omdat dat gebeurt voor een niet-geregistreerde indicatie.

Bij het CVZ liepen in 2004 354 geschillen over de verstrekking van Plavix-recepten. Twee jaar daarvoor waren dat er 21. 'Ook dit jaar heeft die stijgende lijn zich voortgezet', zegt De Booys. 'Nederlandse cardiologen conformeren zich bij hun voorschrijfgedrag aan internationale richtlijnen, aan de stand van de medische wetenschap.'

Producent Sanofì bevestigt dat buitenlandse cardiologen breder voorschrijven. 'Gerekend per inwoner wordt in andere Europese landen meer geld uitgegeven aan Plavix-recepten.'

De patiëntenorganisatie SHHV vindt dat het CVZ transparanter argumenten moet wisselen. 'De standpunten zijn weliswaar verhard, maar de meningen liggen heus niet zover uiteen. Zes of twaalf maanden? Daar moet toch uit te komen zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden