Analyse Europese Commissie

Bloedige start nieuwe Europese Commissie: europarlementariërs zetten tanden in ‘zwakste broeders’

Dinsdag viel de Poolse beoogde Commissaris Janusz Wojciechowski (Landbouw) door de mand. Zijn antwoorden getuigden van gebrek aan kennis en voorbereiding. Beeld Getty

Na de eerste week van ondervragingen van kandidaat-Europees Commissarissen zijn er al twee gesneuveld. En het lijkt erop dat voorzitter Ursula von der Leyen meer tegenslagen te verwerken krijgt. 

‘Dit is ons moment’, concludeert Manfred Weber over de eerste week van hoorzittingen met kandidaat-Commissarissen in het Europees Parlement. Dat er twee kandidaten gesneuveld zijn en nog eens twee bungelen, deert de voorzitter van Europese christelijk-conservatieve EVP-fractie in het parlement niet.

Ook GroenLinks-fractieleider Bas Eickhout is tevreden over dit record in de EU-geschiedenis: ‘Wij doen het vuile werk voor Commissievoorzitter Von der Leyen.’

Het bloedbad is groter dan verwacht. Wat Eickhout vooraf voorspelde – de controle is eraf zonder de absolute meerderheid van christen- en sociaal-democraten in het parlement – is meer dan uitgekomen. Toekomstig voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen moet op zoek naar een nieuwe Roemeense en Hongaarse gegadigde, en mogelijk ook naar een Franse en een Poolse. Eickhout: ‘Het parlement heeft de zwakste broeders eruit gehaald.’

De eerste week van ondervragingen – drie uur per kandidaat-commissaris – roept ook kritiek op. Vooral de rol van de juridische parlementscommissie is omstreden. Deze commissie kreeg als taak (voor het eerst) de financiële handel en wandel van de commissarissen in spe te onderzoeken met het oog op belangenverstrengeling. Bij de Roemeense kandidaat Rovana Plumb (Transport) deed de parlementscommissie dat inderdaad: verdachte donaties aan de sociaal-democratische partij van Plumb en een onduidelijke lening van een schimmige lener maakten Plumb chantabel. De Roemeense werd nog vóór de hoorzitting afgeserveerd, de regering in Boekarest komt snel met een nieuwe kandidaat.

Dat de parlementscommissie ook de Hongaarse christen-democratische gegadigde László Trócsányi (EU-uitbreiding) affakkelde, stuitte echter op weerstand. De kritiek op Trócsányi’s financiële banden met een ooit door hem opgericht advocatenkantoor in Hongarije was niet overtuigend. Dat hij als minister van Justitie Russische gevangenen uitzette, heeft niets met financiële belangen te maken. Politieke overwegingen – Trócsányi heeft nauwe banden met de in Brussel omstreden Hongaarse premier Viktor Orbán – speelden volgens betrokkenen een rol bij het negatieve commissieoordeel. Boedapest zag zich niettemin genoodzaakt een andere kandidaat voor te dragen.

Geslepen messen

Dit openingssalvo zette de toon voor de hoorzittingen. Dinsdag viel de Poolse beoogde commissaris Janusz Wojciechowski (Landbouw) door de mand. Zijn antwoorden getuigden van gebrek aan kennis en voorbereiding. Het parlement wil hem nogmaals horen, maar de kans is groot dat Warschau hem vóór dat herexamen al vervangt.

De Franse kandidaat Sylvie Goulard (Interne Markt, Defensie) krijgt een herexamen, als ze niet daarvoor al vervangen wordt door Parijs. Beeld EPA

De politieke messen werden geslepen bij de Franse kandidaat Sylvie Goulard (Interne Markt, Defensie). Christen- en sociaal-democraten, maar ook Groenen en populisten, gingen los op de liberale Goulard. Ze werd hard aangepakt op oneigenlijk gebruik van EU-gelden in haar verleden als Europarlementariër en op haar bijbaan in diezelfde tijd bij een Amerikaanse denktank (extra inkomsten: ruim 300 duizend euro in twee jaar). In plaats van deemoedig het hoofd te buigen, mepte Goulard terug met jij-bakken en opmerkingen dat haar denktankwerk de EU ten goede kwam.

Voor Goulard geldt nu hetzelfde als voor de Pool: ze krijgt een herexamen, als ze niet daarvoor al vervangen wordt door Parijs. Want een herexamen zal het negatieve oordeel in het parlement vermoedelijk niet veranderen.

De balans na een week is dat een christen-democraat (Trócsányi), een sociaal-democraat (Plumb), een conservatief (Wojciechowski) en een liberaal (Goulard) weg- of bijna weggestuurd zijn. Het parlement opereert partijpolitieker. Voor de laatste reeks hoorzittingen volgende week – met onder anderen uitvoerend vicevoorzitter Frans Timmermans – voorzien de parlementariërs geen nieuwe slachtoffers. De kandidaten zijn in elk geval gewaarschuwd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden