Bloederiger dan Shakespeare

THEATER..

Aran en Titus door Het Oranjehotel. Regie: Ivar van Urk. 12 februari, Grand Theatre Groningen. Herhaling, 17-18 februari. Tournee.

Shakespeare liet in Titus Andronicus diverse handen afhakken, en maakt daar ook nog handige woordgrapjes over. Smakeloos, vonden zijn critici eeuwenlang. Regisseur Ivar van Urk laat zien dat de combinatie bloederig geweld en smakeloze grappen van alle tijden is. Hij stofte een oud toneelstuk af dat ook gaat over oorlog tussen de Romeinse veldheer Titus en zijn Gothische rivale Thamera. Aran en Titus of: wraak en weerwraak van Jan Vos was in 1641 een groot publiekssucces, terwijl het Shakespeare overtreft in bloederigheid en flauwheid.

Bloederig is de regie van Van Urk nauwelijks, op een uitgespuugde afgehakte tong na. Maar de botte humor in de Sinterklaasrijmen van Jan Vos wordt lekker uitvergroot. Of ze niet even de naam kan opschrijven van de man die haar tong en handen afhakte, vraagt acteur Mattijn Hartemink als Marcus Andronicus aan de zwaar geschonden Rozalijn. Hij legt een wit vel papier voor actrice Nartan Meerlo, die sprakeloos en met blauwgeverfde handen aan een tafeltje zit. Dan schiet Hartemink ineens iets te binnen: verrek, Rozalijn heeft geen handen meer! Die kan dus helemaal niet schrijven! Geïrriteerd stopt hij de actrice een dure vulpen in de mond.

Van Urk situeerde het oorlogsdrama in een modieus restaurant waar ieder soepbord een gestroomlijnde vorm heeft. Dit is het domein van seriemoordenaar Patrick Bateman, de hoofdpersoon uit American Psycho van Brett Easton Ellis. Fragmenten uit deze hedendaagse gruwelroman sneed Van Urk door het gefileerde toneelstuk van Jan Vos.

Erg doorwrocht is de samenvoeging van de twee teksten niet. Bewust heeft Van Urk de verhaallijnen versnipperd. De rol van Bateman 'reist' bovendien langs verschillende acteurs. In navolging van Gerardjan Rijnders' Titus - geen Shakespeare maakte van Urk een montagevoorstelling waarin een keur aan soorten (theater)geweld de revue passeert.

Daarin had Van Urk wel wat precieser en gevarieerder te werk mogen gaan. Bij zijn indrukwekkende slotscène bewijst hij weer hoe knap hij met muziek en geluid kan toveren, en hoe betekenisvol hij groffe theatrale effecten kan maken. Maar Batemans gruwelijke beschrijving van een moord door een showy presentatrice laten oplezen is te makkelijk.

De uitgespeelde telefoongesprekken tussen seriemoordenaar Bateman en zijn uitgaansvrienden zijn de leukste én meest verontrustende scènes. Romana Vrede is een geweldige Bateman met haar aanstekelijke grijns en autoritaire houding. 'Ik heb zin om een vrouwenhoofd met een baksteen te verpletteren' klinkt bij haar alleen maar cool, niet als een inhoudelijke mededeling. Dit is het drama van Patrick Bateman: een snelle jongen wordt niet herkend als seriemoordenaar, daarvoor is hij niet smakeloos genoeg.

Marijn van der Jagt

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden