Bloederige schoonheden in Parijs

Portretten van vrouwen voeren de boventoon op de vierde editie van Paris Photo, de enige geheel aan fotografie gewijde beurs in Europa....

Negentig internationale galeries tonen in het Carrousel du Louvre naast kostbare oude foto's vooral veel nieuw werk. Hier wordt zichtbaar welke thema's het aanzien van de kunstfotografie de komende tijd zullen bepalen. En hier komt ook de ongehoord stijgende marktwaarde van de fotografie tot uitdrukking.

Een aardig maar allerminst spectaculair Parijs straatbeeld van Eugène Atget brengt veertigduizend gulden op. En waar sommige galeries vaste prijzen hanteren voor alle klanten, bedienen andere zich van agressieve Amerikaanse methoden.

Zo verkoopt de Utrechtse Flatland Galerie het werk van Erwin Olaf volgens progressieve tarieven. De eerste afdruk uit een oplage van zeven kost de snelle beslisser 7500 gulden. Nummer zeven, voor degene die zijn impulsen bedwingt, kost vijfduizend gulden extra.

Voor Olafs gemanipuleerde foto's bestaat op de beurs veel belangstelling. Hij heeft prinses Sissi, Lady Di, Marie Antoinette en andere koninklijke hoogheden verbeeld die een onnatuurlijke dood stierven. Bij Di steekt een Mercedes-embleem uit een gapende wond, Marie Antoinette poseert met haar eigen afgehakte hoofd, dat ze vasthoudt aan de haarlokken.

De aantrekkingskracht van Olafs bizarre kitsch-glamour is groot, maar het glamoureuze genre lijkt op zijn retour. De uitbundige fotografie met felle kleuren, al dan niet met behulp van de computer opgepept, maakt plaats voor een ingetogener stijl. Het werk van Annie Leibovitz - grote naaktportretten van professionele modellen en danseressen - refereert eerder aan de negentiende-eeuwse traditie dan aan haar celebrity-foto's uit de jaren zeventig. Met zacht licht en schitterend gebruik van onscherpte geeft Leibovitz de vrouwen een koel-zachte glans.

Het werk van Carla van de Puttelaar bij de Amsterdamse Galerie Van Zoetendaal is net zo omfloerst als dat van Leibovitz. De Nederlandse fotografeert gedeelten van vrouwenlichamen, die aandoenlijk broos ogen. Al enkele uren na de opening werden twee Van de Puttelaars verkocht voor 28 honderd gulden per stuk, door dezelfde Française die in 1999 eveneens werk van haar kocht.

De vrouw hangt ze op in haar slaapkamer. Het zijn de enige originele foto's die ze tot nu toe heeft aangeschaft. Ze belichaamt de gepassioneerde particuliere verzamelaar, de tegenpool van de koele belegger die Paris Photo evenmin wil missen.

Beleggen in fotografie blijkt uiterst lucratief, zo heeft Artprice.com, een databank en vooral op internet actieve kunsthandel, berekend. De afgelopen vijf jaar is de omzet in kunstfotografie bij de grote handelaren gestegen van ruim 10 miljoen dollar naar 50 miljoen dollar. De gemiddelde prijs van een foto steeg in vijf jaar van vierduizend naar 7500 dollar.

De in China gemaakte foto's van Bertien van Manen (met 2500 dollar nog ruimschoots onder het gemiddelde) zijn verheugend genoeg eindelijk te zien. De Haagse galerie Van Kranendonk gunt Paris Photo de primeur met drie grote kleurenprints.

Er is een strandtafereel met op de voorgrond een meisje, ze gaat half schuil achter een opblaasband die als een golf door het beeld spoelt. Een opname van een lege 24-uursbioscoop, met van ouderdom krakende stoelen die bekleed zijn met sleets, ooit hel rood pluche, maakt een halve eeuw amuseument in de Volksrepubliek aanschouwelijk.

Paris Photo biedt de bezoekers - er worden er tot en met zondag zestigduizend verwacht - de gelegenheid dingen te ontdekken, die ze bij wijze van spreken ook thuis om de hoek hadden kunnen zien. Zoals een prachig memento mori van Jaap de Ruig, van een vrouw in een lange jurk die met een mengeling van medelijden en weerzin een dode, al enigszins ontbindende zwaan in haar armen draagt. Te zien bij de stand van galerie Maria Chailloux uit Amsterdam.

De beurs gunt de bezoeker een blik op originelen van meesters als Rodtsjenko, Man Ray en El Lissitzky. Daar kan geen reproductie aan tippen. En een enkele keer kan de bezoeker met eigen ogen constateren dat een kunstenaar zijn beste tijd heeft gehad. De Française Bettina Rheims lijkt een van hen. Zij presenteert op Paris Photo een serie van naakte vrouwen met ernstige gezichten, ten voeten uit geportretteerd tegen een witte achtergrond. Zelden zo'n onbeschaamde en ontluisterende imitatie gezien van Rineke Dijkstra's fotografie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden