Bloedbad in Egypte: meer dan 230 doden bij aanslag op moskee in Sinaï

Extremisten hebben vrijdag de bloedigste aanslag tot nog toe gepleegd op burgers in Egypte. Ze vielen een volle moskee op het onrustige schiereiland Sinaï aan, brachten bommen tot ontploffing en vuurden kogelregens af. Meer dan 235 mensen kwamen om het leven, ongeveer 130 mensen raakten gewond.

Egyptenaren lopen langs de lichamen in de gebedsruimte van de moskee. Beeld afp

Doelwit van de aanslag was de Al-Rawdah-moskee in Bir al-Abd in het noorden van het schiereiland. De daders reden in vier terreinwagens tot vlakbij de moskee en openden het vuur op gelovigen die net naar buiten kwamen na het vrijdaggebed. Ze blokkeerden ontsnappingsroutes door autobommen op te blazen. De verdenking gaat uit naar een lokale tak van Islamitische Staat. Die is al jaren actief in het noorden van de Sinaï.

Moslims als slachtoffer

Egypte heeft de afgelopen jaren heel wat geweld doorstaan, maar de aanslag vrijdag is ongekend. Voor het eerst kozen islamitische extremisten een moskee als doelwit van een grote terroristische actie.

Tot nu waren aanslagen in de Sinaï vooral tegen leger en politie gericht, of tegen individuen die ervan werden verdacht informanten van de veiligheidstroepen te zijn. Wanneer burgers het slachtoffer werden, waren dat vrijwel altijd koptische christenen.

Lichamen van slachtoffers in de gebedsruimte van de moskee. Beeld epa

Tientallen kerken, elders in Egypte maar ook in de Sinaï, vertonen nog altijd de sporen van kogels, brandbommen of explosieven. Huizen en winkels zijn vernield. Honderden christenen zijn gedood. Velen zijn de Sinaï ontvlucht.

Verdeel-en-heers past in het straatje van de extremisten en maar al te vaak lukt het ze jonge heethoofden tegen christenen op te zwepen. Moslimburgers die beschermend om hun christelijke buren heen gaan staan, zijn hiervan het bemoedigende spiegelbeeld.

Lees verder onder de kaart.

Dit keer echter zijn moslims zelf het slachtoffer. De extremisten, waarschijnlijk de lokale tak van Islamitische Staat, riskeren daarmee dat de Egyptische bevolking een nog grotere afkeer van hen krijgt dan al het geval was.

Aan de hemelpoort zullen zij hun daad mogelijk goedpraten door erop te wijzen dat de moskee werd bezocht door soefi's, in hun ogen een ketterse tak van de islam. Maar op aarde maakt dat waarschijnlijk niet veel indruk. Een moslim is een moslim. President Abdel Fattah al-Sisi heeft drie dagen van nationale rouw afgekondigd.

Barst

Voor de president is de aanslag uitermate slecht nieuws. Zijn optreden als autoritaire krachtfiguur is altijd gerechtvaardigd met het argument dat Egypte een strenge vader nodig heeft, na de chaotische jaren van de Arabische Lente en de regeerperiode van zijn islamistische voorganger Mohammed Morsi. Terreurbestrijding met de harde hand was onderdeel van dat discours.

'Veiligheid' was - naast stabiliteit en economisch herstel - een van de kernbegrippen waarmee Al-Sisi in 2014 met een overweldigende meerderheid de presidentsverkiezingen won. In dat beeld zit nu een grote barst, naast de vele barstjes die er al waren. Veilig is Egypte in de ogen van de gewone Egyptenaren niet geworden.

Daarbij komt dat hij ook zijn andere beloften niet echt heeft waargemaakt. De president heeft grote infrastructurele projecten geïnitieerd, het schrappen van subsidies en andere economische hervormingen leverde hem schouderklopjes op van het IMF. Maar de bevolking heeft daarvan nog niet geprofiteerd, integendeel. Door de inflatie is de koopkracht gedaald, ook de middenklasse is armer geworden en de werkloosheid is nog altijd zorgwekkend hoog.

Lees verder onder de foto.

President Al-Sisi geeft een televisietoespraak. Beeld reuters

Harde hand

Al-Sisi's harde hand is tot nu vooral gevoeld door de oppositie en het maatschappelijk middenveld. De verboden Moslimbroederschap is genadeloos aangepakt, met uitzichtloze celstraffen voor tienduizenden aanhangers. Duizenden andere dissidenten zitten vast, ook uit linkse en liberale hoek. De media zijn gemuilkorfd. Tientallen kranten en websites zijn gesloten, meestal met een beroep op 'bestrijding van terrorisme'.

Het maatschappelijk middenveld is door de overheid geïntimideerd. Een nieuwe wet dit voorjaar beperkt niet-gouvernementele organisaties ernstig in hun vrijheid van handelen en berooft ze van buitenlandse fondsen. Menig activist houdt zich overigens al een paar jaar wijselijk gedeisd.

In dit klimaat zal het Al-Sisi volgend jaar weinig moeite kosten zijn herverkiezing te verzekeren. De oppositie is zwak en verdeeld, door de zittende macht effectief uiteen gespeeld.

Niettemin is de populariteit van de president sinds 2014 gedaald. Hij heeft dat zelf toegegeven en het blijkt ook uit door de regering gecontroleerde peilingen. De aanslag vrijdag in de Sinaï zal die tendens bepaald niet doen keren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden