'Bloed! Eer! Gouden Dageraad!'

Drie van de vier gearresteerde parlementsleden van Gouden Dageraad zijn weer vrijgelaten. 'Jullie kunnen ons alleen stoppen met kogels!'

ATHENE - Ineens beginnen de fotografen en cameralieden te rennen naar een zij-ingang van het gerechtsgebouw in de Griekse hoofdstad Athene. Daar arriveren zes auto's met afgeplakte nummerborden. Politieagenten met bivakmutsen en kogelwerende vesten springen uit de wagens en escorteren een reeks verdachten naar de ingang van de rechtbank. Sommigen van de arrestanten hebben een doek over het hoofd.

'Terug! Terug!' roepen agenten van de oproerpolitie, terwijl ze met plastic schilden de fotografen en cameramensen naar achteren duwen. De verdachten zijn aanhangers van de neonazipartij Gouden Dageraad, tegen wie de Griekse autoriteiten een justitiële operatie zijn begonnen. De Griekse justitie beschuldigt hen van moorden, mishandelingen, witwassen en deelname aan een criminele organisatie.

'Lange leve de overwinning!' roept Gouden Dageraad-parlementariër Mihalis Arvanitis, die naar het statige gerechtsgebouw is gekomen om zijn solidariteit te tonen met zijn gearresteerde partijgenoten. De volksvertegenwoordiger draagt het hakenkruis-achtige symbool van de fascistische partij op een van zijn revers en wordt vergezeld door twee potige bodyguards in zwarte T-shirts. Arvanitis: 'Ze noemen ons nazi's, maar wij zijn gewoon Griekse nationalisten.'

Gouden Dageraad is een fascistische beweging, die alle illegale immigranten Griekenland uit wil zetten. Aanhangers van de partij brengen een groet met de gestrekte rechterarm die sterk doet denken aan de Hitlergroet. Knokploegen van Gouden Dageraad patrouilleren in arme stadswijken die kampen met criminaliteit en illegale immigratie, delen daar voedsel uit aan arme allochtonen en slaan geregeld buitenlanders in elkaar.

Sterk in opkomst

Sinds het begin van de economische crisis vier jaar geleden is de partij sterk in opkomst. Gouden Dageraad veroverde bij de verkiezingen in juni vorig jaar 7 procent van de stemmen en verwierf 18 zetels in het parlement. In de peilingen groeide de groepering daarna uit tot de derde partij van het land.

De Griekse regering schrok er lang voor terug Gouden Dageraad aan te pakken, uit vrees dat de partij daar alleen maar populairder van zou worden. Maar toen een aanhanger van de neonazipartij vorig maand een linkse rapper neerstak, kwamen de autoriteiten in actie. Gouden Dageraad-leider en fractievoorzitter Nikos Mihaloliakos, vijf andere parlementariërs en meer dan twintig andere partij-activisten werden sinds afgelopen weekend gearresteerd. Ook tien politiemensen werden opgepakt, op verdenking van banden met de nazi's.

Bij invallen in de huizen van Mihaloliakos en zijn rechterhand Christos Pappas vond de politie illegale vuurwapens, duizenden euro's aan contanten, foto's van Hitler, nazi-literatuur en allerlei fascistische parafernalia. 'Dit is slechts de eerste fase', zegt minister Yiannis Michelakis van Binnenlandse Zaken. 'Van politiek belang is dat Gouden Dageraad is gekarakteriseerd als een criminele organisatie.'

Dat het justitie-offensief niet zonder politieke risico's is, blijkt woensdagochtend. Van de eerste vier parlementariërs die zijn aangeklaagd, blijft slechts één notoire gangster vastzitten. Tot verrassing van velen komen de andere drie fascisten tegen elven de rechtbank uit en banen zich een weg door de kluwen wachtende journalisten. Ze mogen hun strafproces op vrije voeten afwachten. 'We zullen niet opgeven!' roept parlementariër Nikos Michos. 'Jullie kunnen ons alleen stoppen met kogels. Zelfs uit het graf zullen we weer opstaan - besef dat goed!'

Volgens advocaat Pavlos Sarakis is de vrijlating niet meer dan gerechtigheid. 'De rechters laten hiermee zien dat ze begrijpen wat hier achter zit. Ze hebben door dat dit een politieke vervolging is.'

Sarakis - stekeltjeshaar, rode das, zweetdruppels op het voorhoofd - staat na de vrijlating glunderend bij het marmeren bordes van het gerechtsgebouw.

De advocaat was zelf tot begin deze week prominent lid van de conservatieven, maar werd uit de partij gegooid omdat hij toetrad tot het advocatenteam van Gouden Dageraad. De raadsman staat de neonaziparlementariër en partijwoordvoerder Ilias Kasidiaris bij, die bij verkiezingen volgend jaar een gooi wil doen naar het burgemeesterschap van Athene. 'Het belangrijkste is dat Kasidiaris nu door kan met zijn parlementaire werk en dat hij kan meedingen naar het burgemeesterschap.'

Tegelijk met de justitiële operatie neemt de Griekse regering een serie politieke maatregelen om Gouden Dageraad te beteugelen. Zo is nieuwe anti-racismewetgeving in de maak met zwaardere straffen voor racistisch gemotiveerd geweld. Ook wil de regering een wet invoeren die overheidssubsidies onthoudt aan partijen waarvan politici worden vervolgd. En de regering wil de salarissen en vergoedingen opschorten van volksvertegenwoordigers die in afwachting zijn van een ernstig strafproces. 'In geen enkel deel van de democratische wereld is ruimte voor neonazi's', aldus de Griekse premier Antonis Samaras eerder deze week.

Maar of de regering er in zal slagen het racisme en geweld van Gouden Dageraad terug te dringen, is onzeker. Veel aanhangers van de neonazipartij voelen de vrijlating van drie van de opgepakte parlementariërs als een steun in de rug. 'De regering vervolgt ons omdat wij steeds populairder worden', zegt Gouden Dageraad-activist Philippos Tsolakos. 'Ik denk dat veel mensen wel doorhebben dat het een smerig spelletje is.'

Tsolakos staat met enkele honderden mede-aanhangers van Gouden Dageraad op het trottoir tegenover de ingang van het gerechtelijk complex in Athene. De demonstranten hebben grote Griekse vlaggen bij zich en een enkele rode vlag met het swastika-achtige partijsymbool. 'Bloed! Eer! Gouden Dageraad!' scanderen ze. Agenten van de oproerpolitie hebben zich in linies voor de fascisten geposteerd om hen op afstand te houden van het gerechtelijk terrein.

Tsolakos: 'In plaats van achter ons nationalisten aan te gaan, zou justitie beter een onderzoek kunnen instellen naar alle corrupte dieven in het parlement.'

Gouden Dageraad

De partij Gouden Dageraad werd al in 1985 opgericht, maar had een geringe aanhang tot het uitbreken van de economische crisis in 2008.

De partij staat te boek als een neonazistische beweging, maar zegt zelf dat zij dat etiket niet verdient. Toch maken de leiders geen geheim van hun bewondering voor Hitler. Ook lijkt het symbool van de partij verdacht veel op het hakenkruis.

Gouden Dageraad profiteerde flink van de onvrede onder de bevolking over de bezuinigingen die de EU en het IMF de Grieken oplegden.

Bij de verkiezingen van mei 2012 brak Gouden Dageraad door. De partij haalde 7 procent van de stemmen en kwam met 21 zetels in het parlement. Na mislukte pogingen een kabinet te formeren, volgden in juni nieuwe verkiezingen. Daarbij verloor Gouden Dageraad drie zetels.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden