Blindsimultaan met de regels van de klok

Tot de meest voorkomende vormen van simultaanspel behoren naast de 'gewone', aloude simultaansce de kloksimultaan en de blindsimultaan. Bij een kloksimultaan hebben de deelnemers het voordeel dat zij hun bedenktijd z kunnen indelen, een omstandigheid die voor de simultaangever met zich meebrengt dat deze voortdurend dient bij te houden aan...

Ton Sijbrands

Waarom er bij een blindsimultaan zelden of nooit met de klok wordt gespeeld, laat zich raden. Om te beginnen heeft de simultaangever het al moeilijk genoeg; hij zit er niet op te wachten zich ook nog eens te laten opjagen. Bovendien: hoe moet hij, zonder enig zicht op bord, schijven en klok, in vredesnaam weten waar hij aan zet is en aan welke borden zijn tegenstanders nog nadenken?

Hij kan moeilijk vier es uur lang de arbiter vragen of er wellicht ergens een zet is gedaan. Ook zou de simultaangever zich zorgen kunnen maken over de kostbare tijd die verloren kan gaan bij het overbrengen en uitvoeren van zijn eigen zetten; controleren of de arbiter zijn klok wel snel genoeg indrukt, is er tenslotte niet bij.

Ondanks al deze bezwaren werd onlangs in het Noord-Franse Compie een blindsimultaan gehouden waarbij de regels van de kloksimultaan van kracht waren. Om de slotfase van hun toernooi luister bij te zetten, hadden de organisatoren van het Kampioenschap van Frankrijk 2004 schrijver dezes gevraagd het in een (van mijn kant) 'blind' te spelen kloksimultaan op te nemen tegen twee van hun sterkste spelers: Laurent Nicault, de Franse kampioen van 2002 en 2003, en internationaal grootmeester Arnaud Cordier.

Op die uitnodiging was ik pas na grote aarzeling ingegaan. Hoewel het alweer veertien jaar geleden was, stond de catastrofe die Viktor Kortsjnoi in de zomer van 1990 had getroffen, mij nog helder voor de geest. Op het Spui in Amsterdam was de bijna-wereldkampioen van 1978 in een blindsimultaan tegen vijf schakers die hij vermoedelijk in een 'gewone' (klok) simultaan zou hebben weggespeeld, smadelijk ten onder gegaan: 1-4(!!). Kortsjnoi verloor aan vier borden op de klok. En het zou 0-5 zijn geworden als ik het niet, vlak voor het (onvermijdelijke) vallen van Kortsjnoi's vlag, in verloren positie had opgegeven.

Hoe dan ook ik was schoorDIAGRAM 1 voetend akkoord gegaan nadat de Franse organisatoren mij verzekerd hadden dat zij voor alle denkbare problemen een oplossing zouden vinden. En inderdaad: op de tafel waaraan ik zat, de rug naar mijn beide tegenstanders gekeerd, waren twee kleine monitoren opgesteld waarop ik moeiteloos kon zien aan welk(e) bord(en) mijn klok liep.

Daarnaast kweet ook de arbiter, afgezien van die ene keer dat hij domweg 'vergeten' had (ja, ja) mijn klok in te drukken, zich uitstekend van zijn taak. De ruim vijf uur durende wedstrijd, waarvoor grote belangstelling bestond (ook op hun website hadden de organisatoren flink de trom geroerd) en die met veel spanning was omgeven, verliep dan ook vlekkeloos; andere dan louter dam-technische problemen deden zich niet voor.

Hieronder een integrale bespreking van de interessantste van de twee partijen. Met de 3-1 eindstand (het had met enig geluk 4-0 kunnen zijn; daarover volgende week m) was ik, die vooraf DIAGRAM 2 voor een 2-2 gelijkspel zou hebben getekend, zeer verguld. Maar minstens zo opmerkelijk was dat ik aan beide borden ernstige tijdnood wist te vermijden: zowel tegen Nicault als tegen Cordier had ik na 45 zetten nog ruim een kwartier over!

Sijbrands-Nicault Blindsimultaan-met-klok Compie 2004

1.33-29 19-23 2.35-30 20-25 3.40-35 14-20 4.38-33 16-21 5.42-38 23-28 Deze 4x4 ruil lijkt mij strijdig met zwarts ambitieuze openingsbehandeling.

6.33x22 17x28 7.32x23 20-24 8.29x20 18x40 9.45x34 25x14 10.37-32 12-18 11.39-33 15-20 12.44-39 20-24 13.30x19 13x24 Probeert de tegenstander een klassiek middenspel op te dringen.

14.47-42 14-19 15.49-44 7-12 16.32-28 1-7 17.44-40 8-13 18.41-37 10-14 19.37-32 5-10 20.46-41 21-26 21.41-37 10-15 22.31-27 28 23.50-45 4-10 24.37-31 26x37 25.42x31 18-23 26.48-42 14-20 27.42-37 20-25?!

Hiervan had Nicault achteraf spijt.

28.27-21!?

Het startsein tot een duurzaam offensief tegen de vijandelijke rechter vleugel.

28...12-18 29.21-16!? 7-12 30.16x7 12x1 31.28-22! 18x27 32.31x22! 10-14 32...1-7 was na 33.37-31 10-14 34.34-30 enz. hooguit op zetverwisseling neergekomen.

33.34-30 25x34 34.40x18 1-7 35.37-31 8-12 36.31-27 12x23 37.33-28 14-20 38.36-31 Zie diagram 1

In de voetsporen van Baba Sy, die in 1961 (ongeveer) zo speelde tegen de Fransen Hisard en Devauchelle. Toch was het nog een open vraag geweest of wit daadwerkelijk de beste kansen had verkregen na een scherp en consequent vervolg als 38...20-25 39.31-26 9-14 40.26/27-21 14-20 41.21-16 25-30. Pas na zwarts volgende zet is alles duidelijk:

38...23-29?

Te vroeg.

39.39-34! 29x40 40.35x44!

Met als positionele pointe 40...24-29 41.43-39! 19-24 (41...20-24/25?? 42.44-40!) 42.45-40! 13-19/24-30 43.38-33! 29x38 44.32x43 en zwart wordt, evenals in het partijverloop, naar de bordrand verdreven. Overigens is het onmogelijk aan te geven op welk moment Nicault de (dunne) scheidslijnen tussen 'slecht', 'zeer slecht' en uiteindelijk 'reddeloos' precies overschrijdt.

40...9-14 41.45-40 24-30 42.38-33 30-35 43.43-39 Hiermee heeft de witte stelling haar architectonische hoogtepunt bereikt.

43...20-25 In tijdnood stort het zwarte verzet in.

Zie diagram 2

44.22-18! 13x22 45.27x18! 3-8 Inventief doch verre van toereikend.

46.18-13! 8-12 Van de vier verschillende tempozetten die zwart ter beschikking stonden (want ook na een zet met de schijven 6 of 7 had wit naar veld 24 moeten slaan), is dit niet de meest gelukkige. Maar veel maakt het niet meer uit.

47.13x24 14-20 48.33-29 25-30 49.31-27

Wit kan zich permitteren het triviale 49.24-19 30-34 50.39x30 35x22 51.19-13 + te negeren.

49...30x19 50.29-23! 19-24 51.23-18(!) Wikkelt af naar een situatie waarin twee witte schijven (34 en 35) er drie van zwart vasthouden.

51...12x23 52.28x30 35x24 53.39-34 7-12 54.27-22! 6-11 55.44-39 20-25 56.40-35 11-16 Ook na 56...12-17 57.22-18 17-21 58.18-13 komt zwart nergens meer.

57.32-27 12-17 58.22x11 16x7 59.27-22 7-12 60.39-33 15-20 61.33-28 24-29 62.34x23 20-24 63.23-19(!) Niet de enige, wde meest efficie weg naar winst.

63...24x13 64.28-23 Zwart geeft het op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden