Blinde fotografen schilderen met licht

In de fotografieworkshop van het Amsterdams Fotografiemuseum werken zienden en blinden samen. De foto van model Roy is bewogen. ‘Wat een rotkop heb je ook’, zegt de blinde Manuela....

Op een stikdonkere zolder pakt fotografe Anja Ligtenberg de arm van de blinde Manuela (16) vast en laat haar zien waar ze moet bijschijnen voor de foto. En dat zonder het blinde model Roy voor zijn hoofd te slaan.

Het lijkt tegenstrijdig – blind zijn en foto’s maken –, maar bij het Amsterdamse Fotografiemuseum leren blinde leerlingen van de Comeniusschool dromen en ideeën op foto te zetten. Leerlingen van het Amsterdams Lyceum helpen hen.

In twee gemengde groepen van vijf leerlingen bedenken ze samen wat op de foto moet. Ligtenberg, die de workshop leidt, helpt de 16-jarigen op weg door te vragen waarover ze dromen of wat ze in het weekeinde hebben gedaan. Roy, die als radio-dj werkt, wordt het fotomodel. Met een koptelefoon van een mp3-speler op zijn hoofd, een geleende microfoon in de hand en een koffer die dienst doet als beeldscherm, wordt hij geportretteerd.

Maar niet op de traditionele manier. De jonge fotografen ‘schilderen met licht’. In een donkere ruimte belichten ze met zaklampen alleen datgene wat op de foto moet. Omdat de camera een openingstijd heeft van enkele minuten, wordt de foto stukje bij beetje opgebouwd. Manuela draait met een cd om Roy heen, terwijl ze er met een zaklamp op schijnt. Het eindresultaat: een surrealistische, mystieke foto, met rondcirkelende lichtschijven.

Fotografe Anja Ligtenberg kwam in Amerika in aanraking met blindenfotografie en bracht de techniek naar Nederland. Voor het Fotografiemuseum de kans om mensen die normaal niet naar het museum komen, jongeren en blinden, naar binnen te krijgen. ‘Mensen met een beperking komen vaak ongewild in een isolement. Nu kunnen blinde en ziende leerlingen elkaar ontmoeten’, zegt Renske de Groot van het museum.

Maandag was de tweede keer dat de jongeren aan de slag gingen. In het begin was het even wennen. Luama van het Amsterdams Lyceum: ‘Ik was bang om iets verkeerds te zeggen, zoals ‘‘zie je dat’’. Nu gaat het makkelijker.’ Leroy, die al vanaf zijn geboorte blind is, kan er wel om lachen. ‘Ik antwoord altijd: nee dat zie ik niet.’

Ook al kan niet iedereen zien, de meeste mensen denken wel in beeld. ‘Dat is het startpunt van deze workshop. Het is spannend: je geeft blinden de mogelijkheid zich visueel te uiten. Het gaat om de verbeelding’, aldus De Groot.

Maar volgens Roy heeft het beeld in zijn hoofd niks te maken met de uiteindelijke foto. ‘Je kan je wel een beeld van de foto vormen, maar het leukste blijft om het zelf te kunnen zien. Nu weet ik niet of we het goed hebben gedaan’.

Gelukkig vertellen de leerlingen die wel kunnen zien of de foto’s geslaagd zijn. De foto van Roy als radio-dj is een beetje bewogen. ‘Wat een rotkop heb je ook’, grapt de blinde Manuela.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden