Blinde darm

Sommige delen van het menselijk lichaam lijken nergens goed voor...

Marc van den Broek

Er ligt voor ruim tien meter aan darmen in de buikholte en dat is redelijk ruim bemeten om het voedsel goed te verteren. Daar kan gemakkelijk een stukje uit en dat geldt met name voor de blinde darm, de plek waar de dunne darm uitmondt in de dikke darm. De blinde darm is de cul-de-sac in het spijsverteringskanaal en lijkt overbodig, zoals vaker het geval met doodlopende steegjes.

'Eerst een misverstand uit de weg helpen', zegt hoogleraar maag-, darm- en leverziektes Joep Bartelsman van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam. 'Mensen die zeggen dat de blinde darm is weggehaald, missen alleen hun appendix, het wormvormig aanhangsel. De blinde darm blijft gewoon zitten hoor.'

Maar is de appendix echt overbodig? Voor sommige plantenetende zoogdieren is het orgaan van belang voor de spijsvertering. Bij de allesetende mensen is het lichaamsdeel minder goed ontwikkeld. Het is duidelijk dat het orgaantje iets te maken heeft met het afweersysteem van het lichaam.

In de blinde darm worden veel cellen aangemaakt die de toegang tot de dikke darm bewaken. 'De blinde darm wordt wel de amandelen van de darmen genoemd', zegt Bartelsman. In de appendix worden veel van die cellen aangemaakt, maar onduidelijk is of het verwijderen ervan veel effect heeft op de functie van poortwachter van de dikke darm.

Bartelsman noemt nieuwe studies uit het Amerikaanse vakblad Gastroenterology over het verwijderen van de blinde darm, die het afgelopen jaar zijn verschenen. De belangrijkste conclusie is dat de kans op het krijgen van de ziekte van Crohn, een chronische ontsteking van de darmwand, toeneemt als de appendix is verwijderd.

Een leven zonder biedt ook voordelen. De kans op de ziekte colitis ulcerosa, waarbij er zweren ontstaan in de dikke darm, neemt af. Deze kennis beïnvloedt de artsen nauwelijks bij de beslissing de appendix weg te halen, zegt Bartelsman. Als het ding is ontstoken, moet het eruit, tegenwoordig meestal tijdens een kijkoperatie.

Ruim vijftienduizend keer per jaar zet de chirurg het mes in de rechteronderbuik om het wormpje eruit te peuteren, meestal nadat de patiënt heeft geklaagd over ernstige buikpijn rond de navel. Het acht centimeter lange aanhangsel kan ontsteken en geperforeerd raken. Hoe dat kan, is niet duidelijk. Soms is de ingang verstopt geraakt met bijvoorbeeld een pit, maar meestal is er wat anders aan de hand.

De rottende inhoud kan weglekken naar de buikholte waardoor het buikvlies ontstoken raakt. Dat is levensbedreigend. 'Als het ding is ontstoken, dan moet het eruit.' Het repareren of vervangen van de appendix is niet aan de orde. 'Ach, er is weinig belangstelling voor', zegt Bartelsman.

Wel kunnen de artsen tegenwoordig beter bepalen of de ingreep nodig is, legt de hoogleraar uit. Vroeger was de pijn de enige aanwijzing om te gaan snijden, nu kan er met een echo worden vastgesteld of de buik open moet.

'Het verwijderen van de appendix heeft niet al te veel gevolgen, het snijden op zichzelf wel', zegt Bartelsman. 'Elke buikoperatie kan leiden tot verklevingen van de darmen en ik ken talrijke patiënten die voor verklevingen worden geopereerd die zijn ontstaan na de verwijdering van de appendix.'

Soms lieten mensen het aanhangsel weghalen als ze voor lange tijd naar de Tropen moesten. Dat is verleden tijd. Helemaal vogelvrij is de blinde darm, of liever de appendix, niet meer.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden