reportage amlo's mexico

Blind ‘ja’ zeggen tegen de nieuwe linkse president van Mexico

De inauguratie van Andres Manuel Lopez Obrador zaterdag markeert een geheel nieuwe afslag voor Mexico. De nieuwe president zelf spreekt alvast van de vierde transformatie van zijn land sinds 1821. De inwoners van Tepetitán zijn intussen apetrots dat hun piepkleine vissersdorp een president heeft voortgebracht. 

Op het basketbalveldje van Tepetitán zitten drie serieus kijkende dames in witte T-shirts achter een plastic tafel. Een van hen overhandigt een stembiljet aan Rosaura Reyes (66). ‘Nationale volksraadpleging’, staat boven aan het roze formulier. Er staan tien voorstellen op van Andrés Manuel López Obrador, de man die zaterdag is beëdigd als de eerste president van Mexico van linkse huize.

Rosaura Reyez stemt in Tepetitan, Tabasco, Mexico. De plaats waar de president van Mexico, Andres Manuel Lopez Obrador, werd geboren. Beeld Felix Marquez

Reyes kruist zonder te lezen tien keer ‘ja’ aan, en gooit het formulier in een doorzichtige doos. ‘Ik heb mijn bril niet bij me’, verklaart ze. ‘Maar ideeën van Andrés Manuel kunnen alleen maar goed zijn.’ Reyes kent López, AMLO in de volksmond, al haar hele leven. ‘Zijn moeder was mijn peettante’, vertelt ze en wijst in de richting van het huis waar de linkse nationalist 65 jaar geleden werd geboren. ‘Hij is goed opgevoed.’

De inwoners van Tepetitán zijn apetrots dat hun piepkleine vissersdorp een president heeft voortgebracht. Lokale kunstenaars werken daarom aan een metershoge muurschildering van AMLO op een blinde muur bij de toegangsweg.  

Kunstenaars schilderen een muurschildering van het gezicht van Andres Manuel Lopez Obrador. Beeld Felix Marquez

AMLO werd in 1953 geboren aan de oever van de Tepetitán rivier. Het roodgeverfde huis is nu vervallen en verlaten; ook het huis waar AMLO’s opa en oma een winkel runden staat verderop in de straat op instorten. Maar een lokale beeldhouwer heeft een borstbeeld van de politicus voor de bouwval gezet. ‘Het gezicht van de hoop’, staat eronder geschreven.

Honger naar verandering

Ook elders in Mexico heeft men 1 december verwachtingsvol tegemoet gezien. De Mexicanen snakken naar verandering. Ze zijn moe van de uitzichtloze drugsoorlog, de corrupte politici en de gecorrumpeerde politie die onder een hoedje speelt met meedogenloze drugskartels.

AMLO, oud-burgemeester van Mexico-Stad, spreekt van ‘de vierde transformatie van Mexico’. De eerste transformatie was de onafhankelijkheid van de Spanjaarden in 1821, de tweede voltrok zich tijdens de oorlog tussen de conservatieven en de liberalen halverwege de 19de eeuw, en de derde was de revolutie van 1910, die diepgaande sociale hervormingen teweeg bracht. AMLO heeft kortom grootse plannen, en voorziet voor zichzelf een heldenrol in toekomstige geschiedenisboeken.

Drie mannen rijden langs het ouderlijk huis van Andres Manuel Lopez Obrador, waar een standbeeld van hem is geplaatst. Beeld Felix Marquez

De president gelooft in een sterke staat, en wantrouwt de private sector. Hij flirt met het idee om de door zijn voorganger Enrique Peña Nieto doorgevoerde liberalisering van de energiesector terug te draaien. Het bestrijden van armoede en ongelijkheid is prioriteit: AMLO belooft betere pensioenen en meer sociale programma’s. Ook gaat hij flink investeren in onderwijs.

Door werkervaringsplekken te creëren voor kansarme jongeren moet het voor drugskartels lastiger worden nieuwe leden te rekruteren. Op die manier wil AMLO het geweldprobleem bij de wortel aanpakken. Door corruptie uit te roeien verwacht hij genoeg extra geld te vergaren om zijn plannen te bekostigen. Hij gaat ook drastisch bezuinigen op zijn eigen salaris, en dat van andere politici en ambtenaren.

Riante uitgangspositie

López heeft een riante startpositie. Op 1 juli won hij met 53 procent van de stemmen de verkiezingen, zijn tegenstanders mijlenver achter zich latend. Zijn partij Morena behaalde ruim de helft van de Congreszetels, en door allianties met andere partijen kan AMLO rekenen op steun van tweederde van het Congres. Dat is genoeg voor grondwetswijzigingen. Ook in de deelstaatparlementen haalde Morena monsterzeges.

Volop ruimte dus om zijn transformatieplannen door te voeren. Maar AMLO wil meer: hij stuurt federale ‘superafgevaardigden’ naar de deelstaten om de gouverneurs op de vingers te kijken. Zijn honger naar controle doet nu ook alarmbellen rinkelen. In zijn ‘plan voor vrede en veiligheid’ kondigde hij de oprichting van een nationale garde aan. Die gaat het werk van de politie deels overnemen en komt uiteindelijk onder presidentieel bevel. Mensenrechtenorganisaties zijn woedend en bezorgd over deze koerswijziging.

Ook de volksraadplegingen stuiten op veel kritiek. AMLO is nog niet eens aangetreden, maar heeft wel de Mexicanen al twee keer om hun mening gevraagd. Het eerste referendum ging over een nieuw vliegveld in Mexico-Stad dat 11,5 miljard euro zou gaan kosten. De bouw was al begonnen, maar nadat bijna driekwart van de kiezers die kwamen opdagen tegen had gestemd, blies AMLO het project af. En dat terwijl de opkomst slechts 1 procent was.

Toeristentrein

De Mexicanen mochten zich vorige week zondag uitspreken over tien voorstellen, waaronder het verdubbelen van de pensioenuitkeringen, het bouwen van een olieraffinaderij, en het aanleggen van een nieuwe spoorlijn langs de toeristische Maya-route in het zuiden van het land. Alle voorstellen werden met een overweldigende meerderheid goedgekeurd, wederom met minimale opkomst.

De referenda geven Mexicanen het gevoel dat er naar hen wordt geluisterd, maar de gang van zaken roept ook vragen op. De toeristentrein gaat dwars door ongerepte jungle en inheemse gebieden, ook de bouw van de olieraffinaderij heeft grote consequenties voor het milieu. AMLO brengt projecten in stemming voordat er onderzoek is gedaan naar de impact ervan, en walst zo over controlerende instanties heen. De volksraadplegingen zijn bovendien chaotisch georganiseerd, zonder controle van de kiesraad.

Beeld Felix Marquez

In Tepetitán wuiven ze alle zorgen lachend weg. ‘Wij kennen hem’, zegt José Torres. ‘Mexico is in goede handen.’ Torres is coach van het jeugd honkbalteam, en zeer in zijn nopjes met AMLO’s plannen op het gebied van sport. ‘Honkbal wordt nationale prioriteit’, zegt hij. ‘Logisch ook. Dit honkbalveld is door AMLO’s opa gedoneerd, zelf was Andrés Manuel de beste speler van het dorp.’

Dan komen de drie in het wit geklede dames van de volksraadpleging aangelopen. Ze hebben het enige stemlokaal van het dorp gesloten, drie uur eerder dan gepland. ‘De stembiljetten waren op’, verklaart Carla Paz (30). ‘Het maakt voor het resultaat toch niet uit’, zegt ze schouderophalend. Volgens Paz hebben vijfhonderd kiezers voor alle voorstellen gestemd. ‘Ze kruisen blind ja aan’, aldus Paz. ‘Het is een kwestie van vertrouwen.’

Een politieke aardverschuiving in Mexico

De linkse nationalist Andrés Manuel López Obrador belooft gouden bergen, een Mexico zonder corruptie, met volop kansen voor iedereen. Grote vraag is of zijn beloftes kan waarmaken.

AMLO is voornemens een enorm infrastructuurproject op te zetten om de jungle rond de Maya-ruïnes in Palenque met de trein toegankelijk te maken. Hij wil zo de massa toeristen rond de badplaats Cancún beter gaan spreiden, en meer gemeenschappen laten profiteren van de toeristeninkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.