'Blikvernauwing over de koran is vermoeiend'

Vrouwonvriendelijke teksten in de koran? Die moet je wel in hun context zien, stelt prof. Fred Leemhuis. 'Ook in christelijk Nederland is er meer dan Staphorst.'..

Hij begon met de studie scheikunde en eindigde met Arabisch omdat hij daardoor de kans kreeg in Ca te studeren. Ook nu nog lijkt Fred Leemhuis met zijn beige pak, strooien hoed en baard zo weggestapt uit Egypte. Als nieuwe hoogleraar koranwetenschappen bij de faculteit godgeleerdheid en godsdienstwetenschappen in Groningen pleit hij voor een imamopleiding in die stad. 'Het is er een prima omgeving voor. Wat betreft allochtonen zit Groningen in een wat rustiger klimaat dan het westen des lands. Men doet hier wat minder hijgerig.'

In uw oratie dinsdag sprak u van genieten van de koran. Dat hoor je niet vaak, te midden van critici als Hirsi Ali en Afshin Ellian. 'Zij zijn een legitieme stem. Ook in de christelijke wereld heb je mensen die zich afzetten tegen het geloof omdat ze er in hun jeugd mee doodgegooid zijn. 't Is alleen heel jammer en ook heel stom om je alleen door die kant te laten beloeden. Ook in christelijk Nederland is er meer dan alleen Staphorst.'

Hoe kunt u spreken over genieten als er zulke vrouwonvriendelijke teksten in de koran staan? 'Genieten is in eerste instantie esthetiek en emotie. Die verwerpelijke teksten staan erin, maar het is uitermate simplistisch om te denken dat er maar uitleg van de koran is. Als er maar , letterlijke uitleg van de bijbel was, dan stenigden wij alle vrouwen die echtbreken.'

Hoe leest u die passages dan, waarin staat dat de man zijn vrouw mag slaan? 'Het gaat om de vierde soera, vers 34. Die moet je in zijn context zien. Volgens de Egyptische hoogleraar Nasr Abu Zayd hadden de vrouwen toen de koran nederdaalde helemaal geen rechten. Ze waren bezit van hun vader of echtgenoot en als die hen doodsloegen, pech. Als de koran zegt: een tikje, meer niet, was dat destijds een vooruitgang.'

Mensen als Hirsi Ali zeggen dat het probleem is dat veel moslims de koran letterlijk nemen. 'Dat is volstrekt niet waar. Het is een beetje arrogant om te denken dat je, omdat je zelf uit de moslimwereld voortkomt, voor miljard moslims kunt spreken.'

Dinsdagavond in NOVA zeiden mannen nog dat ze volgens de islam hun vrouwen terug mogen sturen naar Marokko. 'Eerst hebben mensen een idee en als rationalisatie gebruiken ze de koran. Ik heb zo vaak gehoord: er staat absoluut in de koran dat vrouwen besneden moeten worden. Maar dat is niet zo. Vrouwenbesnijdenis is een cultureel verschijnsel in de hele noordoosthoek van Afrika, ook onder sommige christenen en animisten.'

In uw intellectuele milieu nemen mensen de koran misschien niet letterlijk, maar denkt de massa er niet anders over? 'Ik heb jarenlang in Ca gewoond en kom er nu nog vaak. Laten we zeggen dat er 14 miljoen moslims wonen. De helft is te jong om naar de moskee te gaan en de vrouwen blijven thuis. Als de resterende 3,5 miljoen moslims de koran letterlijk zouden nemen, dan zaten ze op vrijdag allemaal in de moskee. Maar er zit nog geen 10 procent.'

U moet uzelf de laatste jaren vast vaak verdedigen. 'Je wordt wel eens moe van de blikvernauwing. Ik begrijp het wel, door 11 september en het geweld van de fundi's. Mijn opdracht als wetenschapper is de ogen wat wijder open te hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden