Bliksemafleider bundelt licht

Met een soort bliksemafleider kan een lichtbundel zo worden geconcentreerd, dat het mogelijk wordt kleinere details te bekijken dan theoretisch mogelijk is....

Het kleinste detail dat men door een normale optische microscoop kan zien, is zo groot als de helft van de golflengte waarmee hij kijkt. Voor ver infrarood licht, met een relatief lange golflengte, betekent dit dat details kleiner dan een halve millimeter onzichtbaar zijn. Dat is jammer, want veel biomoleculen zijn juist in dit soort licht goed zichtbaar.

Ondanks die fundamentele golflengtelimiet hebben Van der Valk en Plancken de resolutie met een factor honderd verhoogd. Dit dankzij een kleine koperen naald, die zeer plaatselijk het elektrische veld van het invallende licht verandert, ongeveer zoals een bliksemafleider elektrische velden in de lucht vervormt tijdens een blikseminslag.

Die vervorming van het elektrische veld verandert de optische eigenschappen van een onderliggend kristal. Dat is vervolgens meetbaar door laserlicht op het kristal te schijnen. Het gebiedje onder de naald is een paar micrometer groot in proeven van de Delftenaren. Van der Valk verwacht dat een detail van één millimeter haalbaar is, als de tip van de naald maar dun genoeg kan worden gemaakt.

In vervolgexperimenten wil hij tussen de naald en het kristal biologische preparaten gaan neerleggen. Het licht zal, afhankelijk van de moleculen, in meer of minder mate worden geabsorbeerd. Door het kristal met het biologische materiaal onder de naald door te laten bewegen, kan een compleet beeld van het monster worden opgebouwd, met pixels van enkele vierkante micrometers, hoopt Van der Valk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden