'Blijven vertrouwen in een goede afloop'

Amsterdam -Daar zit je dan, als gevangengenomen militair. Ondervragers schreeuwen en spugen in je gezicht. Je ledematen doen pijn, uren in dezelfde houding. Soldaten proberen alles om je informatie te ontfutselen, van dreigementen tot beloftes.


De gemiddelde burger zal doorslaan. Hij wil dat de ellende ophoudt. De wil van een militair is moeilijker te breken, want hij wordt voorbereid tijdens rollenspelen. De drie Nederlanders die in Libië zijn opgepakt, hebben hoogstwaarschijnlijk zo'n oefening ondergaan. Dat blijkt uit een rondgang langs ondervragingsdeskundigen en trainers.


'In Nederland is er een speciale trainingseenheid die alles doet om informatie uit militairen te krijgen', vertelt ex-marinier en reservist Anton Melein. 'Deze eenheid verzorgt oefeningen voor risicogroepen, zoals speciale eenheden en piloten.'


'Zo'n training is het sluitstuk van een zware survivaltocht. Ineens duwen ze je in een auto, doen je een blinddoek om en sluiten je op. Dan dwingen ze je bijvoorbeeld vier uur met je voorhoofd pal voor een muur te staan. Je raakt verzwakt, terwijl de vragen blijven komen. Ze zeggen dat je maten alles al hebben toegegeven, om je moraal te breken.'


De training is heel realistisch, beaamt een ervaren oud-militair die niet met zijn naam in de krant wil. 'Als je wordt voorbereid op operaties in het Midden-Oosten, dan kafferen Arabieren je uit. Militairen vallen soms flauw, zo moe zijn ze. Dat is heftig, maar noodzakelijk. In een oorlog wil niemand tweede worden.'


Melein is directeur-eigenaar van The Group NLD. Hij organiseert trainingen voor hulpverleners en journalisten in gevaarlijke gebieden, zoals Afghanistan. Zijn bedrijf heeft een eigen cellencomplex. 'We leren burgers mee te werken. Zorg dat bewakers je zien als mens, niet als ding.' Voor militairen gelden andere instructies. Op grond van internationale verdragen hoeven ze alleen hun naam, identificatienummer, rang en geboortedatum prijs te geven. Verder is zwijgen essentieel.


'Blijf herhalen: 'Op die vraag kan ik geen antwoord geven', adviseert een voormalig lid van een buitenlandse speciale eenheid. 'Alleen zo voorkom je dat je het slachtoffer wordt van knip- en plakwerk met geluidsopnames. De vraag 'Bent u Nederlander?' kan achteraf worden vervangen door de vraag 'Bekent u schuld aan oorlogsmisdaden?'. Dan heeft het antwoord 'ja' enorme gevolgen.'


Kenners denken niet dat de opgepakte Nederlanders worden gefolterd, omdat internationale media meekijken. De Libische leider Kadhafi is gevaarlijk en onberekenbaar. Maar voorlopig zijn de gevangenen nuttige pionnen in zijn diplomatieke schaakspel. 'Ik schat in dat ze goed verzorgd worden', zei oud-minister van Defensie Joris Voorhoeve zondag in het tv-programma Buitenhof.


Kadhafi zal de militairen wel stevig laten ondervragen, omdat hij zijn beschuldigingen wil onderbouwen. Het zijn zware omstandigheden voor de Nederlanders, maar ze hebben geleerd te blijven vertrouwen in een goede afloop. Zolang ze beseffen dat de onderhandelaars van de regering al het mogelijke doen om ze te helpen, kunnen ze het volhouden.


commentaar pagina 24


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden