Blijft zondag een rustdag in Ede?

Woensdag stemt Ede over de koopzondag. De opkomst kon weleens hoog uitvallen, want de zondag leeft.

Fietsers maken een tochtje op de Ginkelse Heide in de omgeving van Ede. Beeld anp
Fietsers maken een tochtje op de Ginkelse Heide in de omgeving van Ede.Beeld anp

'Winkelsluiting op zondag is een mooi ding. Het is prima dat de maatschappij een dagje stilstaat, maar die zondagsrust is landelijk ter ziele. Handhaving in Ede is een achterhoedegevecht', zegt Theo Hofstede van boekhandel Het Paard van Troje. 'En dat verlies je altijd.'

Vandaag gaan Ede en bijbehorende Veluwse kerkdorpen als Bennekom, Harskamp en Lunteren naar de stembus voor een referendum over de koopzondag. Drie opties krijgen de ruim 110 duizend inwoners voorgelegd: winkels dicht op zon- en feestdagen, ontheffing voor maximaal 12 keer, of alle zon- en feestdagen open.

In het overgrote deel van Nederland is winkelen op zondag gemeengoed, maar in het kerkelijke Ede ligt het thema gevoelig. 'Ik ben evangelisch christen', zegt Hofstede, 'maar ik geloof niet dat de zondagsrust een door God gegeven gebod is. Er zijn hier hele volksstammen die dat wel vinden. Daar staan de hakken in het zand.'

Zijn collega Frits Hardeman van de gelijknamige christelijke boekhandel heeft een poster op de winkeldeur: Wij staan zes dagen voor u klaar! Gun ons de zevende! 'Vanuit het christen zijn vind ik het niet wenselijk om op zondag te werken. Natuurlijk mag iedereen daar het zijne van denken, maar we worden meer en meer slaven van de 24-uurseconomie. Op zondag is er de kerkgang, maar is er ook tijd om een keer in het bos te wandelen.'

Bovendien vindt Hardeman een verruiming van de winkeltijden een stap terug in de tijd. 'Mijn oma had ook een winkel. Op zaterdag stond ze soms tot diep in de nacht achter de toonbank. De Winkeltijdenwet is een belangrijke verworvenheid.'

Voor koopzondag: Theo Hofstede, boekhandel Het Paard van Troje. Beeld Marcel van den Bergh
Voor koopzondag: Theo Hofstede, boekhandel Het Paard van Troje.Beeld Marcel van den Bergh

Grote ondernemingen in Ede voeren al jaren een offensief om meer armslag te krijgen. Een 'fietsbelevingscentrum' met verkoopafdeling wilde zich alleen vestigen als de gemeente de teugels liet vieren; ook V&D en de Media Markt in Ede - de enige in Nederland die op zondag dicht is - eisten daarop meer mogelijkheden. Maar vooral de SGP stond altijd pal voor de zondagsrust.

Met dat thema boekte de partij bij de gemeenteraadsverkiezingen van vorig jaar een overwinning: met zeven zetels is de SGP nu de grootste fractie. Achter de rug van de winnaar om wisten CDA, ChristenUnie, Gemeentebelangen, D66 en PvdA een coalitie te smeden. Deze partijen zijn onderling sterk verdeeld over de winkelsluiting op zondag, maar ze spraken af de kwestie voor te leggen aan de bevolking in de vorm van een raadgevend referendum. Dat betekent dat de gemeenteraad toch uiteindelijk zelf de knoop moet doorhakken.

De coalitiepartijen hebben geen afspraken gemaakt om de referendumuitslag over te nemen, zegt wethouder economie Willemien Vreugdenhil (CDA). 'De zeggingskracht zal afhangen van de opkomst - 50 procent is wellicht haalbaar - en hoe eenduidig de uitslag is.'

Volgens boekhandelaar Hofstede is er maar één werkzame optie. 'Mijn voorkeur gaat uit naar een landelijke winkelsluiting op zondag, maar dat is een gepasseerd station. Next best is alle zondagen open. Dat gaat ons geen gouden bergen opleveren, maar het voorkomt dat er een kaasschaaf over het centrum gaat. Winkelbezoek verschuift steeds meer naar het weekend. Hoe langer we dat ontkennen, hoe hoger de prijs die het centrum van Ede betaalt.'

De tussenoplossing - maximaal twaalf winkelzondagen - biedt volgens hem weinig perspectief. 'Dan blijft de oneerlijke concurrentie met Arnhem en Wageningen in stand.' Bovendien ziet hij een praktisch probleem. 'Als de boekwinkel op zondag opengaat, zal de maandag vervallen. Die is dan voor het gezin. Maar ik kan niet op zondag of maandag sóms open zijn. Dat geeft veel te veel onduidelijkheid bij de klanten.'

Hardeman vreest juist voor onduidelijkheid als de koopzondag wordt ingevoerd. Een deel van de ondernemers, verwacht hij, zal op zondag dicht blijven, terwijl collega's misschien voor de maandag kiezen. 'Dat zijn dan twee dagen met een incompleet winkelcentrum. En ik vraag me werkelijk af wat dit oplevert. Mensen die per se op zondag willen winkelen, zouden die echt voor Ede kiezen, of gaan ze naar een grote stad?'

Tegen koopzondag: Frits Hardeman, boekhandel Hardeman. Beeld Marcel van den Bergh
Tegen koopzondag: Frits Hardeman, boekhandel Hardeman.Beeld Marcel van den Bergh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden