NieuwsHagia Sophia

Blijft Hagia Sophia een museum, of wordt het (weer) een moskee?

Moet de Hagia Sophia in Istanbul een museum blijven of weer een moskee worden? Het debat daarover laait hoog op in Turkije. De seculiere oppositie beschuldigt de islamitische regeringspartij AKP ervan de kwestie te misbruiken voor politieke doeleinden.

De Aya Sofia in Istanbul. Reisorganisaties verwachten dat het Nederlands toerisme naar Turkije zal dalen.Beeld HH

De controverse kan een belangrijke wending krijgen op 2 juli. De Turkse Raad van State doet dan uitspraak in een zaak die in 2016 werd aangespannen door een historisch genootschap, dat eiste dat het wereldberoemde gebouw in Istanbul weer de functie zou krijgen die het tot 1934 had, die van moskee. De rechter wees de eis in eerste instantie af, maar de beroepsprocedure nadert nu zijn climax.

De historische claim is niet eenduidig. Het bouwwerk werd in het jaar 537 gesticht als christelijk orthodoxe kathedraal. Na de verovering van de stad door de Ottomanen in 1453 werden er minaretten toegevoegd en werd het gebouw een moskee. In 1934 gaf de seculiere staatsman Kemal Atatürk het monument een wereldlijke status, die van museum.

De Hagia Sophia is de belangrijkste toeristische attractie van Turkije. Jaarlijks wordt het museum in het Europese deel van Istanbul bezocht door 3,5 miljoen mensen. Het geldt als een van de mooiste gebouwen ter wereld. 

Beeld REUTERS

‘Terugeisen’

Sinds zeven jaar wordt vanuit islamitische hoek de roep luider om het museum weer de status van moskee te geven. In de campagne vorig jaar voor de lokale verkiezingen kreeg dat verlangen steun van niemand minder dan president Recep Tayyip Erdogan. ‘Na de verkiezingen gaan we de Hagia Sophia terugeisen’, zei hij. ‘Het museum zal weer een gebedshuis worden.’

Daarna zweeg Erdogan erover, maar vorige maand liet hij op een nationale feestdag delen uit de Koran voorlezen in het museum. Begin deze maand meldde de krant Hürriyet dat de AKP een studie laat doen naar statuswijziging van de Hagia Sophia.

De partij ontkende, maar de manier waarop dat gebeurde en de manier waarop de regeringsgezinde pers erover schrijft, geeft alle reden te veronderstellen dat er wel degelijk iets te gebeuren staat, zeker als de Raad van State het groene licht geeft. De museale functie zal ongetwijfeld behouden blijven (toeristen brengen veel geld in het laatje), maar mogelijk worden daarnaast gebedsdiensten toegestaan.

In het parlement vliegen de beschuldigingen tussen AKP en oppositie over en weer, maar ook internationaal speelt de kwestie op. De Griekse regering en de Russische orthodoxe kerk hebben hun zorg uitgesproken, met een beroep op de rechten van christenen in Turkije.

Ankara wil niets weten van enige Griekse bemoeienis. ‘Griekenland is wel het laatste land om anderen de les te lezen over rechten van minderheden’, zei minister van Buitenlandse Zaken Mevlüt Çavusoglu. ‘Het is het enige land in Europa zonder moskee in zijn hoofdstad.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden