Blijf thuis! Alleen dat kan politiek nog redden

Mislukte verkiezingen vandaag leiden over twee of vier jaar tot een stelsel met directe democratie.

Sinds 1971 mag ik stemmen. En sinds 1971 is het vandaag de eerste keer dat ik dit niet ga doen. Met pijn in het hart. Ik achtte het mijn plicht als burger. Dat ik dit vaak in het Amsterdamse Hilton moest doen was terecht: de kiezer als vijfsterrenburger!


Helaas, er moet een daad worden gesteld. Als democraat wacht ik namelijk al sinds (D)'66 op echte invloed als kiezer. Dat is bijna een halve eeuw. En ondanks de lippendienst die CDA'er Buma en VVD'er Van Aartsen - vlak voor zijn pensioen als burgemeester - nu bewijzen aan de gekozen burgemeester, het zal ook na vandaag niet gebeuren.


D66-minister De Graaf liet zich na zijn nederlaag in 2005 met directe democratie benoemen tot burgemeester van Nijmegen. Het systeem van benoemde burgemeester is een vorm van outplacement en pensioenstelsel voor politici. Stem daarom niet. Geen 55 of 45 procent opkomst, maar 5 procent of nog minder. De legitimatie van het huidige bestel moet naar nul.


PvdA-denktanker René Cuperus waarschuwt in zijn column (O&D, 17 maart) dat het gevolg van de voorspelde lage opkomst de teloorgang van het hele democratische idee zal zijn. Zijn conclusie: 'Democraten aller landen, verenigt U. Zolang het nog niet te laat is.' Waarvoor of waartegen zei hij er niet bij. En ook bij hem over directe democratie geen woord.


Met Georgië is Nederland zo'n beetje het enige land in Europa dat nog benoemde politieke functionarissen als de burgemeester kent. Heel Europa loopt dus uit de pas, behalve wij.


Directe democratie brengt de hemel niet op aarde, dat is waar. Maar wel andere slogans dan in Amsterdam. D66: 'Luisteren, denken, doen' en 'Nu vooruit'. Gut, wie wil het omgekeerde? VVD: 'Ambitieuzer werk maken van Amsterdam.' Heerlijk helder Heineken was duidelijker.


Oké, het zal vanavond aardig zijn om wat blije en teleurgestelde gezichten te zien. Maar in steden als Amsterdam, Rotterdam, en ook Groningen, zal de PvdA, en de VVD, misschien toch weer in de coalitie komen. Wat andere poppetjes, maar politiek-bestuurlijke verandering? No way. Ook niet voor de burger.


Die decentralisatie betekent ook dat de burger nog gewoon voor een loket van de overheid zal staan voor al zijn zorg. Het enige interessante zal de score van de moslimpartijen in Rotterdam en Den Haag zijn, en van de antimoslimpartij van Wilders. Tja.


'Waarom jongeren niet stemmen.' Die vraag probeerde schrijver Thijs Kleinpaste uit te leggen in NRC Handelsblad van 15 maart. Voor zover het stuk te begrijpen was, was het hierom. Jongeren zijn onrustig, ongedurig, ja idealistisch, maar willen het anders doen. Silicon Valley is het voorbeeld. Daar heeft men plannen zich af te scheiden van de VS.


Briljant idee! Alle jongeren op Texel. Zijn we in Amsterdam ook van het scooterprobleem af. Ik weet niet of de hoofdstedelijke jongerenpartij Nieuwe Amsterdamse Toekomst (NAT) dit ook wil.


In dorpen en kleine steden kan het vast wel wat uitmaken of meneer Jansen of mevrouw Pietersen wordt gekozen. Maar raadslid worden voor 400 euro per maand, omgerekend 5 euro bruto per uur, welk talent trek je hiermee aan? Is dit het bedrag dat we overhebben voor onze 'belangrijkste vorm van democratie'? De kledingindustrie in Bangladesh is nog royaler voor zijn personeel.


De burger heeft dus na vandaag net zo weinig te vertellen over de grote dingen als gisteren. Het woord burger komt trouwens in het D66-foldertje dat ik kreeg niet één keer meer voor. Bij directe verkiezingen mogen we betere slogans verwachten. 'Geen Decentralisatie!', 'Alle Stadsdelen terug', 'Iedereen recht op een bejaardentehuis', en zo meer.


Nu zien we vanavond een efemere verschuiving van het electorale gemoed, meer niet.


Daarom is een ultralage opkomst de enige wake-upcall om tot politieke revolutie te komen. Komt die niet, dan komt die hopelijk van de burgers zelf. De boosheid op de ING is een gunstig voorteken. Mislukte verkiezingen vandaag leiden tot een beter stelsel over twee of vier jaar. Daarom: blijf thuis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden