Blijf bij de spreeuw

Boekenweek

Is het nou toeval of iets anders: meteen nadat Arjan Peters bij Murakami een spreeuw was tegengekomen, troffen hem vluchten spreeuwen in de poëzie van Julia Blackburn.

Beeld Hilde Harshagen en Antonia Hrastar

Ze vlogen me om de oren deze dagen, spreeuwen. Eerst nog maar één, in een kooitje thuis bij de jongen die het woord voert in The Strange Library, het nieuwste verhaal van Haruki Murakami (in het Engels vertaald door Ted Goossen; Knopf; $ 18,-).

Soms lijkt het of de Japanner maar doorgaat tot hij zelf snapt hoe het bij hem werkt, dat zijn argeloze hoofdpersonen steevast onaangekondigd hun houvast verliezen. Neem die schooljongen nou, die brengt een paar boeken terug naar de bibliotheek en o ja, hij wil ook een paar andere meenemen.

Daarvoor moet hij naar de kelder, trap af, gang door, en in een kamer wacht hem een klein kaal mannetje op. Wat voor boeken zoek je, is diens vraag.

Over het innen van belastingen in het Ottomaanse Rijk, antwoordt de jongen. Daar had hij toevallig van school naar huis over gedacht: hoe zouden zij dat toen hebben gedaan? De oude man komt met drie pillen op de proppen, allemaal over belastinginning in het Ottomaanse Rijk.

Dank u, zegt de jongen, en wil weg. Maar zo gaat dat niet. Hij moet die boeken ter plekke lezen, een week lang in een donker onvindbaar kamertje, en daarna zal de oude hem komen overhoren. Kent hij de boeken niet uit zijn hoofd, dan zal de oude zijn schedel lichten en de hersentjes opslurpen.

Wat een ramp. Hoe moet het met mijn moeder, die thuis zit te wachten, vraagt de jongen zich huilerig af. En met zijn huisspreeuw? Zijn ongeruste moeder vergeet vast de spreeuw te voeren, zodat het beestje de hongerdood wacht.

Dat gebeurt niet, maar raar blijft het verhaal wel. En is het nou toeval of iets anders, dat ik meteen hierna het gedicht Fluisteringen van liefde, smart en spreeuwen las, waarin de Engelse Julia Blackburn (1948) rouwt om haar echtgenoot, de beeldhouwer en tekenaar Herman Makkink, die vorig jaar overleed (De Bezige Bij; euro 14,90; 2 januari in de winkel). 'Spreeuwen helpen,/ Zoals ze een trekkende beweging maken tussen het vieren van het leven/ En het verwijzen naar ongeziene dingen', dicht Blackburn. Naast haar tekst staan kleurenfoto's van vluchten spreeuwen in de avondlucht van Suffolk, waar Blackburn woont.

Spreeuwen helpen. 'Een diep vertrouwen gemaakt van spreeuwen/ Een vertrouwen door de nabijheid van hun mysterie.'

Op die foto's zie je ze, sierlijke wolken van zwarte puntjes; een uitbeelding, een boodschap misschien. Een tekst die nog ontcijferd moet worden.

De vertaalster van Blackburns gedicht is een bevriend psychologe, Maria Droogleever Fortuyn. Dat zou haar moeder, de dichteres M. Vasalis (die óók bevriend was met Blackburn), mooi hebben gevonden.

Goede literatuur vergroot je opmerkzaamheid. Twee keer in één week begreep ik dat we de spreeuw dicht bij ons moeten houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.