'Bliep' bewijst tweede leven voor Europese ruimtesonde

Na een slopende dag van wachten, kwam de verlossende bliep uit de ruimte toch nog bijna als een verrassing. Om tien minuten voor half acht gisteravond - iets later dan verwacht - ontving ruimtevaartorganisatie ESA een teken van leven: Rosetta is wakker en ze functioneert.

AMSTERDAM - Rosetta is een Europese ruimtesonde die een van de spectaculairste missies aller tijden uitvoert: aanmeren bij een komeet die richting de zon raast en er een kleinere sonde op afsturen voor een zachte landing en onderzoek.


Hoewel het vaartuig pas in augustus bij komeet 67p/Churyumov-Gerasimenko arriveert, was gisteren een cruciale dag voor het vluchtleidingscentrum in het Duitse Darmstadt. Rosetta was in juni 2011 in slaap gebracht om energie te besparen, sindsdien was er geen contact geweest. Alleen de centrale computer en enkele verwarmingselementen bleven actief, radio-ontvangers stonden uit, net als de rest van de elektronica aan boord. Een interne alarmklok was in 2011 vanaf aarde ingesteld; als deze zou weigeren af te gaan, was er geen enkele mogelijkheid meer om ESA's Doornroosje wakker te kussen.


Gisterochtend elf uur Nederlandse tijd ontwaakte Rosetta niettemin, traag als een reptiel in de vroege ochtendzon. Op aarde was het op dat moment nog volstrekt onduidelijk of de wekker was afgegaan. In de acht zenuwslopende uren die volgden, startte de sonde haar eerste systemen op, werd de koude elektronica opgewarmd en haalde het vaartuig zichzelf uit een tollende beweging. Dit gebeurde door met sterrenkijkers aan boord te zoeken naar bekende sterrenformaties, op vergelijkbare wijze waarop zeelieden van de VOC zich ooit oriënteerden. Vervolgens werd een antenne op aarde gericht om een teken van leven te kunnen geven. Rosetta was op dat moment 807.224.610 kilometer verwijderd, ergens vlak bij de baan van Jupiter. Daardoor was het signaal, dat met de lichtsnelheid reist, bijna drie kwartier onderweg.


Om de zwakke bliep te kunnen ontvangen, had ESA de hulp ingeroepen van NASA, die in Californië een schotel heeft met een diameter van 70 meter. Pas over enkele weken, als Rosetta dichter bij de aarde komt, zullen kleinere schotels van ESA de communicatie overnemen. Van 'echte' communicatie is overigens nog geen sprake, er werden gister wat commando's verzonden om te checken hoe de sonde er voor staat. ESA wilde onder meer weten hoe veel energie Rosetta's enorme zonnepanelen leveren. Doordat het vaartuig nog zeer ver van de zon is verwijderd, wordt maar weinig stroom opgewekt.


Naast de lange tijd die het heen en weer sturen van signalen vergt, verloopt de overdracht van gegevens ook nog eens tergend traag: slechts 7,8 kilobits per seconde worden er verstuurd, niet eens de helft van de snelheid van de telefoonmodems waarmee de eerste internetters begin jaren negentig over het wereldwijde web sukkelden.


Rosetta's reis heeft tien jaar geduurd. De sonde is via een soort interplanetaire snooker tussen aarde en Mars in de richting van de komeet gedirigeerd, waar ze in augustus zal aankomen. Tegen die tijd zal de spanning in Darmstadt opnieuw het kookpunt bereiken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden