Blaming-the-victim

DE MOED zonk me in de schoenen toen ik bedacht dat de universiteiten er ondanks de florissante economie opnieuw heel bekaaid afkomen....

Bram Buunk

Soms voel ik me net een jongetje dat altijd doet wat de leraar zegt, dat op een kaal zolderkamertje braaf zijn huiswerk zit te maken, en dat mooie cijfers haalt op het gymnasium, maar dat wordt afgescheept met een karig zakgeld omdat niemand snapt wat hij daar boven uitvoert. Een jongetje dat jaloers is op zijn kunstminnende broertje die vroegtijdig de school heeft verlaten, maar van zijn ouders zo maar een zak met geld wordt toegestopt om zijn kamer fraai in te richten met allerlei kunstwerken.

Waar hebben we dit aan verdiend? We zijn toch altijd gehoorzaam geweest? We hebben toch overijverig meegewerkt aan elke nieuwe beleidsimpuls die er op ons afkwam? We hebben toch zonder een kick te geven ons braaf gevoegd naar de gigantische bezuinigingsoperaties in de jaren tachtig met inventieve namen als Taakverdeling en Concentratie, en later Selectieve Krimp en Groei?

We zijn toch in het stof gekropen om erkenning te krijgen voor onze onderzoeksscholen, ook al leverde dat geen cent op? We hebben toch zonder te morren salaris en personeel ingeleverd? Ook al namen de studentenaantallen alleen maar toe, en ook al moesten we meer gaan publiceren, en al moesten we subsidies verwerven om ons onderzoek en onderwijs een beetje op peil te houden.

We hebben toch netjes onze opleidingen teruggebracht van zes tot vier jaar in het kader van de zogeheten tweefasenstructuur, waarbij vervolgens de tweede fase er nooit gekomen is? We hebben toch iedere keer weer opnieuw miljoenen ingeleverd, waar we vervolgens door het schrijven van voorstellen en tal van vergaderingen weer een beetje van terug konden krijgen?

We hebben als sociale wetenschappers toch ook allemaal voorstellen geschreven voor Toponderzoeksscholen, waarvan er geen enkele werd gehonoreerd omdat de selectiecommissie scheen te menen dat het per definitie onmogelijk was dat er in de alfa- en gammawetenschappen toponderzoek plaatsvond? En we zijn ons toch nu zonder klagen weer aan het warmlopen voor bachelors- en mastersopleidingen volgens een model waarvan beleidsmakers ten onrechte menen dat het in de Angelsaksische landen bestaat?

Toegegeven, we zijn soms een beetje ongehoorzaam geweest. Zo werd bij de Taakverdeling en Concentratie in Nijmegen de Arbeids- en Organisatiepsychologie opgeheven. We zijn daar stiekem toch mee door gegaan, alleen noemden we die afstudeerrichting voortaan Personeel en Beleid. In andere universiteiten werd de Klinische Psychologie opgeheven. Geen nood, voortaan heetten die opleidingen Gezondheidspsychologie.

Nu kraait er geen haan naar dat we die opleidingen weer hun oorspronkelijke naam terug hebben gegeven. We hebben ook soms, ik geef het toe, gedaan alsof we interdisciplinair onderzoek deden, terwijl we rustig met ons monodisciplinaire onderzoek doorgingen. We hebben meer stoute dingen gedaan, eerlijk is eerlijk.

Maar als sociaal psycholoog weet ik dat het niet aan deze kleine ongehoorzaamheidjes ligt dat we steeds maar weer gepakt worden. Nee, wanneer je je iedere keer in elke hoek laat drijven waarin beleidsmakers je willen hebben, wanneer je je als een mak schaap naar de slachtbank laat voeren, dan ontstaat er onvermijdelijk iets van blaming-the-victim, de hardnekkige neiging van mensen om slachtoffers zelf de schuld te geven van wat hun is overkomen.

Volgens VPRO-wetenschapsredacteur Rob van Hattum zouden we ons moeten spiegelen aan onze Amerikaanse collega's die er niet voor terugdeinzen, zichzelf onbeschaamd middels éénlijners te verkopen. Introverte sufkoppen, dat zijn we, volgens van Hattum. Wat dit laatste betreft, ben ik het hartgrondig met hem eens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden