'Blamage': budget ontwikkelingshulp daalt tot 0,52 procent bnp

Nederland voldoet dit jaar al feitelijk niet meer aan de VN-norm om 0,7 procent van het bruto binnenlands product te besteden aan armoedebestrijding. Door de sterk gestegen kosten voor asielopvang is het budget met bijna eenvijfde geslonken, waarmee in praktijk 0,52 procent resteert voor echte ontwikkelingshulp. Zo'n sterke daling was volgens de voorgenomen bezuinigingen in het regeerakkoord pas voorzien vanaf 2016.

Minister Ploumen. Beeld anp

Oxfam Novib, die deze berekening de komende week naar de Tweede Kamer stuurt, noemt de zuinige bijdrage van Nederland aan ontwikkelingssamenwerking 'een blamage' voor een regering die de mond vol heeft van 'meer opvang in de regio' en het structureel investeren in arme landen om de oorzaken van migratie tegen te gaan.

'De regering predikt van alles, maar dan moet ze de daad eens bij het woord voegen', zegt ook Joël Voordewind, Tweede kamerlid voor de ChristenUnie. Zijn partij diende vorige week een motie in, die steun kreeg van een meerderheid van de Tweede Kamer, waarin het kabinet wordt opgeroepen volgend jaar structureel geld te reserveren voor extra opvang in Nederland én in de regio en daarbij het budget voor ouderwetse ontwikkelingshulp ongemoeid te laten. Duitsland heeft om die reden onlangs al 3 miljard euro extra uitgetrokken.

Een modderfiguur

Ook Cordaid hekelt de 'plundering' van het budget voor ontwikkelingssamenwerking (OS) voor 'niet ontwikkelingsrelevante zaken' als asielopvang. De ontwikkelingsorganisaties vrezen dat Nederland komend weekeind een modderfiguur slaat bij de VN-top in New York, waar de nieuwe ontwikkelingsdoelen tot 2030 worden ondertekend. Het streven is dat landen hiervoor 0,7 procent van het bnp reserveren, net als bij de Millenniumdoelen in 2000. Nederland behoorde lange tijd tot een van de weinige landen in de wereld die zich hieraan hield, totdat het eerste kabinet Rutte de bezuinigingen op OS inzette.

Nederland reist dit weekeind met een zware delegatie af naar New York. Zowel premier Rutte, minister Ploumen van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking als koning Willem-Alexander en koningin Máxima zullen aanwezig zijn. 'Minister Ploumen heeft zich hard gemaakt voor de totstandkoming van de nieuwe doelen, maar heeft zelf geen geld om ze te bekostigen', aldus Peter Ras van Oxfam Novib. 'Wat voor een signaal geef je dan af?'

Het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking erkent dat de asielopvang gevolgen voor het OS-budget. 'Dit geld is goed besteed: Nederland wil graag fatsoenlijk opvangen en goede voorzieningen bieden', aldus een woordvoerder van de minister. Het kabinet heeft inmiddels toegezegd extra middelen te zoeken, buiten de OS-begroting, voor vluchtelingenopvang in de regio en in Nederland.

836 miljoen euro

Op Prinsjesdag werd vorige week bekend dat de kosten voor eerstejaars asielopvang voor dit jaar oplopen tot 836 miljoen euro. Dit bedrag gaat ten koste van de normale uitgaven aan ontwikkelingshulp in arme landen. Hoewel het is toegestaan volgens internationale afspraken, dringt het besef door dat de asielinstroom een te groot beslag legt op het OS-budget. Tot 2012 ging het om hooguit 5 procent van het budget, nu is dat 17,7 procent.

Om nu een deel van de asielkosten te dekken heeft het kabinet toekomstige 'meevallers' ter waarde van 345 miljoen euro op het OS-budget tot 2020 naar voren gehaald. Daarmee neemt het kabinet 'een ongeoorloofde hypotheek op de toekomst', vindt Oxfam. Bovendien 'regeert het kabinet hiermee over zijn graf heen', vindt Voordewind van de ChristenUnie. Het ministerie bevestigde eerder na kamervragen over de voorjaarsnota dat deze zogenoemde 'kasschuif' niet eerder is uitgevoerd, maar wel is geoorloofd om tekorten aan te vullen.

De sterk gestegen kosten voor asielopvang die nu zo zwaar op het OS-budget drukken, komen bovenop de in het regeerakkoord afgesproken bezuinigingen van 750 miljoen euro per jaar, oplopend tot een miljard in 2017. Vorig jaar volgde een extra bezuiniging van 240 miljoen euro per jaar. Het OS-budget wordt verder 'uitgekleed' omdat de kosten voor internationale klimaatbeleid (350 miljoen in 2016) eruit worden betaald. Dit is in strijd met internationale klimaatafspraken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden