Blair zet de Windsors naar zijn hand

Hij was al de populairste premier in de geschiedenis van Groot-Brittannië, maar de dood van een prinses maakte hem de afgelopen week bijna onaantastbaar....

Van onze correspondent

LONDEN

Blair liet vorige week zien waartoe een combinatie van politieke intuïtie, praktische intelligentie en nuchter pr-denken in staat is. Hij leidde daarmee de emoties van het volk in goede banen en redde vermoedelijk de monarchie van zware averij of zelfs de ondergang. Maar Blair gebruikte de crisis vooral om zichzelf op briljante wijze nog duidelijker te profileren als de Grote Roerganger van het nieuwe Groot-Brittannië.

Blair voelt de stemming onder het Britse volk beter aan dan wie ook. Hij wist onmiddellijk hoe laat het was, toen hij in de nacht van 30 op 31 augustus op de hoogte werd gebracht van de dood van Diana. 'Dit gaat verdriet veroorzaken op een schaal die onvoorstelbaar is', zei hij tegen een vriend. Daarna nam hij contact op met Alistair Campbell, zijn persvoorlichter en pr-adviseur.

In de korte, 'spontane' speech die Blair vervolgens op zondagochtend hield bij het kerkje in zijn kiesdistrict klonk duidelijk het vocabulaire van de voormalige Daily Mirror-journalist door. 'Ze was de people's princess en dat zal ze blijven in onze harten en onze herinnering, voor altijd.'

Dat wilden de Britten horen en zo wilden de Britten het horen: op de Blair-manier, vol sentiment en niet bang voor over-acting. 'Prinses van het volk' was de perfecte eretitel, de adequate pay-off voor een heilige. Leve onze Tony.

Tussen koningshuis en onderdanen ging het daarentegen van meet af aan fout. 'De koningin en de prins van Wales zijn diep geschokt door dit vreselijke nieuws', was alles wat het treurende volk te horen kreeg. Vanaf dat moment moest Downing Street een begin maken met wat The Observer de 'Blairificatie' van het huis Windsor noemde.

Terwijl Blair de familie naar buiten toe bleef verdedigen, drong hij intern aan op maatregelen. Woensdag overlegde hij met prins Charles, met wie Blair een goede relatie onderhoudt. Hij drong erop aan dat de koningin op televisie zou verschijnen en dat de familie naar buiten zou treden, in een openbare demonstratie van verdriet en rouw. Zo niet, dan dreigden er rampen.

Donderdag ging de familie op alle punten door de bocht. De koningin zou het volk toespreken en Diana warm prijzen, er zou langs het volk gewandeld worden, de vlag ging halfstok. De familie kreeg van Blairs pr- en marketingmachine een spoedcursus 'modern symboolgebruik en hedendaagse massacommunicatie', en pikte de les eindelijk op.

Dat de firma zaterdag de rouwstoet opwachtte, staande op het plein voor Buckingham Palace, was de ultieme en zeer symbolische knieval. Op gelijk niveau met het volk, en niet zoals gebruikelijk vanaf het balkon, groette zij de prinses. Het pr-offensief haalde de ergste druk van de ketel.

Blair ging ondertussen gewoon door met het verdedigen van de koninklijke handelwijze. Hij noemde alle kritiek 'oneerlijk'. Zondag verklaarde hij dat de monarchie sterk uit de zwaarste week uit zijn recente geschiedenis tevoorschijn was gekomen en dat zij zich 'met elke generatie zal moderniseren'. Wat gebracht werd als een constatering, was feitelijk een opdracht.

Blair werd zo winnaar op alle fronten. Een koningshuis dat diep bij hem in het krijt staat en naar zijn pijpen danst, wat wel zo gemakkelijk is als hij straks werk maakt van zijn verkiezingsbelofte een einde te zullen maken aan de erfelijke volksvertegenwoordiging in het Hogerhuis. En daarnaast een volk dat hem adoreert, als vertolker van zijn diepste sentimenten en redder van wat de meeste Britten diep in hun hart nog altijd zien als een niet weg te denken deel van hun bestaan - al was het maar voor het dagelijkse potje kankeren -, de royal family.

De premier kan dus ongestoord verdergaan met zijn missie, van Groot-Brittannië een modern land maken, een 'jong' land, straks ook met bijpassend eigentijds koningshuis. Britse republikeinen droomden de afgelopen dagen van het naderende einde van de monarchie, maar die droom werd door Blair naar fabeltjesland verwezen: voorlopig geen republiek.

Bovendien, Groot-Brittannië heeft al een president, en een hele machtige ook. Hij had het parlement al in zijn achterzak, het koningshuis nu ook en hij heet Tony Blair.

Bert Wagendorp

Pagina 5: Veel vragen over ongeluk blijven onbeantwoord

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden