Blair: verzoening in Europa via VN

De Britse premier Tony Blair wil dat na de val van Saddam Hussein de Verenigde Naties een leidende rol gaan spelen bij de vorming van een interim-regering in Irak....

Maar Blair realiseert zich ook dat hij alleen via de Verenigde Naties tot verzoening kan komen met Frankrijk en Duitsland en misschien even belangrijk: met zijn eigen Labour-partij. Blair heeft de afgelopen dagen per telefoon gesproken met president Chirac en kanselier Schröder. Ook de Russische president Poetin heeft hij via de telefoon op de hoogte gesteld van de gang van zaken.

In het Lagerhuis zei Blair gisteren dat zowel de Britten als de Amerikanen Irak zo snel mogelijk willen overdragen aan de Irakezen zelf: aan een representatieve regering die de mensenrechten respecteert en streeft naar vrede en stabiliteit. Voor het zover is zal er een interim-regering gevormd moeten worden.

Blair wenst tijdens het vragenuurtje in het parlement niet te vertellen hoe de VN moet worden ingeschakeld. Daar moet, aldus een woordvoerder, over onderhandeld worden 'via stille diplomatie' met Washington, de Europese partners en de secretaris-generaal van de VN Kofi Annan. De Britten zelf hebben ook geen vastomlijnde plannen, maar ze denken aan het beleggen van een VN-conferentie waar vertegenwoordigers van Iraakse partijen en groeperingen komen tot een tijdelijk bestuur.

Het voorbeeld is de VN-conferentie over Afghanistan na de val van de Taliban. De conferentie werd in Bonn gehouden onder voorzitterschap van Joschka Fischer, de Duitse minister van Buitenlandse Zaken. De grote vraag blijft hoe lang Irak onder Amerikaans militair gezag zal blijven staan. De Britten hopen dat het een kwestie van een paar maanden is.

Blair heeft tegen naaste medewerkers gezegd dat zijn onderhoud met president Bush op Camp David vorige week 'het meest vruchtbare' was dat hij met de president had gehad. Het is volgens de Britten een gunstig teken dat Amerika heeft ingestemd met de hervatting van het VN-olie-voor-voedsel-plan, waar ongeveer de helft van de Iraakse bevolking van afhankelijk is.

Maar de VN-rol mag niet alleen beperkt blijven tot humanitaire hulp, vindt Londen. Blair zal de komende weken zijn Europese partners proberen uit te leggen wat zijn motieven zijn geweest om Amerika te blijven steunen, zelfs bij een oorlog waarbij de VN buiten spel werden gezet.

Blair is ervan overtuigd dat na verwijdering van Saddam een nieuwe rechtsorde zal ontstaan en Amerika mag niet op eigen houtje de wereld de wet voorschrijven. Het zou volgens Blair ook rampzalig zijn als Amerika zich van Europa afwendt. Het zou leiden tot nieuwe spanningen en handelsoorlogen, waar vooral de Derde Wereld de dupe van zal zijn.

Blair gelooft heilig in de VN, de internationale instellingen en verdragen. Dat hij desondanks niet heeft afgehaakt toen duidelijk werd dat de Veiligheidsraad niet zou instemmen met de oorlog, wordt hem in eigen partij zeer kwalijk genomen. Hij heeft ernstig gefaald en zijn geloofwaardigheid, zeker in grote delen van Europa op het spel gezet. Maar hij blijft geloven in Europa en in de taak zijn taak om Europa en Amerika weer bij elkaar te brengen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden