Blair verdient stevige tik op de vingers

GEKOOKTE AARDAPPELS of een opgewarmd kliekje van zaterdagavond? Geen aanlokkelijke keuze, maar premier Kok gaf toch de voorkeur aan het kliekje....

Geert-Jan Bogaerts

De kleine lidstaten van de EU zijn woedend. Een Griekse diplomatieke bron zegt dat het onderwerp van bespreking, de oorlog in Afghanistan, 'ons allen aangaat en deze bespreking niet buiten ons om had mogen plaatsvinden'. Andere Brusselse diplomaten merken bitter op dat Kok eigenlijk ook niet in Londen had hoeven zitten. 'Wat heeft hij precies in te brengen? Wanneer stuurt Nederland zijn vliegdekschepen?'

Nederlandse ambtenaren legden gisteren aan hun collega's uit hoe Nederland, dat immers deel uitmaakt van de beroemde Tampagroep, alle recht had om bij Blair aan tafel te zitten.

Sorry, de wat?

De Tampagroep. Je weet wel, die groep ambtenaren die in Tampa, Florida, de oorlog voorbereid. Nederland heeft daar ook een verbindingsofficier. Dat is tot dusverre de Nederlandse bijdrage.

Dat is geen argument waarvoor de Grieken, Finnen, Portugezen en andere onuitgenodigde EU-landen direct platgingen, maar begrijpelijkerwijs is hun woede vooral gericht tegen Londen. Blair staat immers te boek als de grootste retoricus als het Europese buitenlandse beleid aan de orde komt. Maar als puntje bij paaltje komt, vertoont hij toch weer die vermaledijde neiging van de grote lidstaten om in een soort Alleingang de wereld naar hun hand te zetten.

Vrijdagochtend vroeg kwam Blair terug van een diplomatieke reis door het Midden-Oosten. Hij had op de terugweg de Italiaanse premier Berlusconi al ingelicht over de resultaten en daarmee de mediamagnaat weer een beetje in ere hersteld. Die was twee weken geleden bij de Europese top in Gent buitengewoon gepikeerd geweest dat hij niet was uitgenodigd voor een onderonsje van Chirac, Blair en Schröder. Blair had dus de klip Berlusconi omzeild en meende te kunnen volstaan met het uitnodigen van Chirac en Schröder, 'om de horloges gelijk te zetten', aldus een woordvoerder van Downing Street.

Toen Berlusconi en de Spaanse premier Aznar lucht kregen van dit initiatief, zaterdagochtend, zorgden ze meteen dat ze konden aanschuiven. Zondag pas ging premier Verhofstadt, dit halfjaar voorzitter van de EU, op onderzoek uit. Hij peilde meningen van de kleinere EU-broeders.

Sommige kleine landen vonden dat hij niet moest gaan en de eer aan zichzelf moest houden. 'Het is echt een principieel punt', aldus een diplomaat uit zo'n land. We hebben met ons allen afgesproken dat de oorlog in Afghanistan ons allen aangaat, en daar horen dus geen onderonsjes bij.' Verhofstadt wist hen uiteindelijk over te halen om hem toch de vrije hand te geven; de schade van een officiële absentie zou veel groter zijn, was het doorslaggevende argument.

Maar met of zonder Verhofstadt, de schade is al aangericht. De geloofwaardigheid van het buitenlands beleid van de Unie heeft opnieuw een knauw gekregen. Gisteren vertelden de Britten en de Belgen in Brussel aan hun EU-vrienden wat er zondagavond precies was besproken. Daarna kregen de acht landen die níet waren uitgenodigd, de kans hun ongenoegen te spuien. Daarvan maakten ze in ruime mate gebruik, maar het maakte volgens ingewijden weinig indruk. 'De Belg probeerde de zaak te sussen, de Brit reageerde helemaal niet', aldus een aanwezige.

'Kennelijk zijn er in deze crisis landen die meetellen en anderen die niet meetellen', reageerde gisteren een diplomaat. Hij geeft daarmee perfect aan dat Blair een wond heeft geslagen die moeilijk te genezen zal zijn. Zijn retoriek over de noodzaak van een eenduidig buitenlands beleid van Europa zal niet meer zo gauw geloofd worden; hoe nobel hij zijn stap ook probeerde te verkopen als consultaties van de Europese partners.

Juist daarin schuilt echter het probleem: Blair beschouwt vooral de neutrale landen Finland, Zweden, Oostenrijk en Ierland als grote lastposten, die de besluitvorming alleen maar ophouden. De realiteit is echter dat deze landen evenzeer deel uitmaken van de EU als Groot-Brittannië; in sommige opzichten horen ze er zelfs méér bij.

Zo bekeken, verdient Blair een stevige tik op de vingers. Als hij weer eens een etentje geeft in Downing Street, moet-ie de pot maar eens alleen leegeten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden