Blair moet weer zieltjes winnen in arbeiderswijk

BEGIN dit jaar dacht menigeen dat de Britse premier Blair ook de twintigste verjaardag van zijn vierde kind op Downingstreet 10 zou vieren....

Peter de Waard

In alle opiniepeilingen lag Blair een straatlengte voor op de Conservatieven, die nauwelijks in staat leken een alternatief voor New Labour te bieden. De partij van Blair leek dan ook soeverein af te stevenen op een overwinning in de parlementsverkiezingen die Blair al in mei van 2001 had willen laten plaatsvinden.

Maar het kan verkeren. New Labour van Tony Blair is ineens opvallend kwetsbaar gebleken. Bij de vorige week gehouden lokale verkiezingen leed de partij een grote nederlaag. Zij haalde nog niet eens 30 procent van de stemmen, slechts 1 procentje meer dan de Liberaal-Democraten. De Conservatieven van William Hague kwamen uit op ruim 37 procent.

Vooralsnog hield New Labour zich maar vast aan de voorsprong in de opiniepeilingen en troostte het zich met de gedachte dat de lokale verkiezingen niet als graadmeter kunnen worden gezien voor parlementsverkiezingen, waarbij gewoonlijk twee keer zoveel kiezers naar de stembus gaan. Daarnaast zouden Labour en de Liberaal-Democraten bij de algemene verkiezingen hun tactische meesterzet van 1997 kunnen herhalen: de kiezers van de twee partijen steunden toen in vele districten elkaars meest kansrijke kandidaat, in vele gevallen die van Labour.

Maar inmiddels is de berusting omgeslagen in paniek. Labourkiezers liepen bij de lokale verkiezingen niet meer om tactische redenen over naar de Liberaal-Democraten, maar uit onvrede. Daarnaast wisten de Conservatieven met hun oproep voor law and order veel Labourstemmers in oude wijken naar zich toe te trekken.

The Economist rekende deze week uit dat de Conservatieven bij een gelijke opkomst en uitslag volgend jaar een meerderheid van achttien zetels in het Lagerhuis zouden halen. Volgens een nieuwe, in opdracht van de The Daily Telegraph gehouden opiniepeiling, die gisteren werd gepubliceerd, kalft ook landelijk gezien de voorsprong van Labour af.

Blair is al geadviseerd de parlementsverkiezingen nog een jaar uit te stellen, totdat hij de volledige termijn heeft uitgediend. Op die manier zou de regering er een extra oogstjaar aan vast kunnen plakken, waarmee de partij echter het risico loopt van een onverwachte economische omslag of een pijnlijk incident - 'events, dear boy, events', noemde voormalig premier Harold Macmillan dat.

Veel Labourleden vinden uitstel geen bijster goed idee. Zij willen liever dat de partij bij zichzelf te rade gaat. Behalve de kritiek op het centralistische systeem, waarmee door Labour bijvoorbeeld Frank Dobson ten koste van de populaire Ken Livingstone als kandidaat voor het burgemeestersschap van Londen was geselecteerd, wordt nu ook de onverschilligheid van veel ministers openlijk aan de kaak gesteld. Margaret McDonagh, de secretaris-generaal van Labour, laakte deze week de houding van veel kabinetsleden die vonden dat het niet hun taak, maar die van de partij was om de goede maatregelen van de regering-Blair in het land te verkopen.

Sinds 1997 hebben ministers van New Labour, onder wie Blair, zich met hun boodschap van de Derde Weg nog zelden in de arbeiders- en achterstandswijken laten zien en horen. In noordelijke industriesteden als Newcastle, Sunderland, Liverpool en Manchester, waar Labour soms voor het eerst sinds tientallen jaren verloor van de Conservatieven, kwam bij de lokale verkiezingen dan ook slechts 10 tot 15 procent van de kiezers opdagen.

Wel begaf Blair zich deze week tussen de avant-garde en chic van Londen tijdens de opening van de kunstkathedraal Tate Modern aan de zuidoever van de Theems, , gekscherend al 'Tony Modern' genoemd.

Frank Field, een voormalige Labour-minister van Sociale Hervorming, zei deze week zelfs te vrezen dat het verwaarlozen van de thuisbasis tot een mogelijke scheuring in de partij kan leiden. De Londense burgemeester Ken Livingstone, die definitief uit Labour lijkt te zijn verstoten, zou in zijn ogen het lot van de partij in handen kunnen hebben. 'In het beste geval is Ken een continue kwelgeest van de partij. In het slechtste geval zal hij de partij in tweeën doen splitsen', aldus Field.

Indien Blair niet het risico wil lopen al met de reiswieg Downing Street te moeten verlaten, zal hij ook buiten Londen weer een inspirerende boodschap moeten gaan prediken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden