Blair kan niets doen aan verboden Oranjemars

Een gesprek tussen een afvaardiging van de Noord-Ierse Oranje Orde en de Britse premier Tony Blair over de situatie in Drumcree heeft donderdag in Londen niet geleid tot resultaten....

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

Blair bleef bij zijn standpunt dat de regering niets kan veranderen aan het verbod op de mars door de katholieke Garvaghy Road, de Oranje Orde bleef erbij dat alleen het doorgaan van de parade de problemen kan oplossen.

Zowel Blair als de leden van de Oranje Orde benadrukten na het gesprek, dat anderhalf uur duurde, dat 'de communicatiekanalen' de komende dagen open zullen blijven. In de loop van donderdag had Blair nog een aantal malen telefonisch contact met leidende Oranjemannen.

Donderdagochtend vroeg kwam het in het door regen in een modderpoel veranderde Drumcree tot een eerste directe confrontatie tussen de veiligheidstroepen en enkele Oranjemannen, toen die trachtten over een prikkeldraadversperring te klimmen. De politie vuurde daarop met plastic kogels en verrichtte arrestaties. Eerder hadden de protestanten een sinistere sfeer rond de wegblokkade veroorzaakt, door massaal vuurwerk af te steken.

Premier Trimble van Noord-Ierland en diens vice-premier Mallon waren donderdag eensgezind in hun opvatting dat 'bepaalde krachten' de crisis in Drumcree trachten te misbruiken om de één week oude Assemblee om zeep te helpen. Maar zij verloochenden daarbij hun verschillende achtergrond niet. De unionist Trimble wees naar Sinn Fein en leider Gerry Adams, terwijl nationalist Mallon de extreem-unionistische dominee Paisley tot de kwade genius uitriep.

Volgens Mallon probeert Paisley 'alsnog via de barricades te bereiken wat hem via de stembus niet is gelukt': het vredesakkoord onderuit halen. DUP-leider Paisley is sinds zondag elke dag naar Drumcree afgereisd om zijn steun te betuigen aan de protesten. Ook Bob McCartney, leider van de eveneens tegen het vredesakkoord gekante UKUP, laat er regelmatig zijn gezicht zien.

Op verschillende niveaus wordt in Noord-Ierland koortsachtig gezocht naar een oplossing voor de crisis. Die moet worden gevonden voor aanstaande zondag, the glorious 12th of July, de belangrijkste dag op de kalender van de Oranje Orde. Woordvoerders van de orde waarschuwden dat bij het uitblijven van een oplossing op die dag 'tienduizenden Orangemen' naar Drumcree zouden trekken en dat het gevaar van een harde confrontatie tussen leger en protestanten dan levensgroot is.

'Meneer Blair moet beseffen dat de klok doorloopt, en snel', zei David Jones, van de loge in Portadown. Gematigde unionistische politici zeiden dat het doorlaten van een beperkte parade de enige optie is. 'Dat is gewoon een zaak van praktische politiek.' Twee jaar geleden koos de regering, na vijf dagen patstelling in Drumcree, voor die optie, wat tot grote woede onder de nationalisten leidde.

Nationalisten wezen herhaling van een 'beperkte parade' dan ook als 'onmogelijk' van de hand. 'Het is na de afgelopen drie parades 3-0 voor de Orangemen', zei een SDLP-politicus. 'Als het na dit jaar 3-1 wordt, geeft dat de bewoners voor volgend jaar tenminste de mogelijkheid van een eervolle terugtocht.'

Een andere oplossing ligt in het vaststellen van een latere datum voor een beperkte parade. Het bewonerscomité van de Garvaghy Road is bereid daarover te praten, maar de Oranje Orde niet - en al helemaal niet als de leider van het comité, Breandan Mac Cionnaith, bij dat overleg is betrokken. Mac Cionnaith werd ooit tot zes jaar veroordeeld nadat hij namens de IRA een mislukte poging deed het plaatselijke hoofdkwartier van de orde op te blazen.

Zowel bij de straatbewoners als onder de Oranjemannen is sprake van tweedeling. Toen de nationalistische premier Mallon woensdag een bezoek bracht aan de straat, werd hij door een deel van de bewoners belaagd vanwege zijn vermeende bereidheid akkoord te gaan met een beperkte parade door hun straat. Maar andere bewoners zeiden dat de radicale elementen niet de mening van de hele straat verwoordden.

Ook binnen de Oranje Orde is sprake van een harde, onbuigzame groepering en een groep meer gematigde leden die bereid zijn een compromis te sluiten. Tot de eerste groep behoort David McNarry, lid van de strategiecommissie van de orde. Hij dreigde donderdag dat de orde 'Noord-Ierland binnen enkele uren totaal kan verlammen', als toestemming voor de parade nog langer uitblijft.

Tot de meer gematigde Orangisten behoort dominee William Bingham, een van de vier leiders van de orde die donderdag spraken met Blair. 'Geen enkele weg is een leven waard', zei hij in Londen. 'Niemand heeft het recht eigendom van anderen te vernietigen. Wij zijn een christelijke groepering, die geweld afwijst.'

Pagina 8: Commentaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden