Bizarre beelden ter verheffing van de leider

AMSTERDAM - Voor westerse begrippen is het een bizar gezicht: de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un wordt bij een bezoek aan een legereenheid achtervolgd door een menigte in vervoering geraakte militairen. Ze hebben er graag een nat uniform voor over om in de buurt te komen van hun Geweldige Leider, die minzaam zwaaiend vanaf een boot afscheid neemt. Noord-Korea verspreidt deze beelden terwijl de spanning op het Koreaanse schiereiland oploopt. Wat beoogt het regime in Pyongyang met dergelijke propaganda?

Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden, meent dat de persoonsverheerlijking van Kim Jong-un, zijn vader en grootvader vooral bedoeld is om de familie Kim in eigen land heilig te verklaren. 'De Kims moeten worden gezien als belichaming van de staat. Als een transcendent lichaam dat van vader op zoon overgaat. Als er dingen fout gaan, dan staan zij daarboven. Dan hebben zij er geen schuld aan.' Volgens hem is de getoonde geestdrift van de Noord-Koreanen vaak in scène gezet, maar zijn er ook echte emoties in het spel.

Kim Jong-il, de in 2011 overleden vader van de huidige leider, heeft in het begin van deze eeuw geprobeerd de grondwet zodanig aan te passen dat zijn positie vergelijkbaar zou zijn met die van de koning in Thailand. Die heeft in de ogen van de Thaise bevolking ook een hoge mate van onaantastbaarheid. 'Er moest een drie-eenheid komen van familie, volk en landschap, een belangrijk element in de beleving van de Noord-Koreanen.' De grondwetswijziging is er niet gekomen.

De krijgslustige taal en de bombastische woordkeuze van de nieuwslezers en -lezeressen in de Noord-Koreaanse journaals is volgens Breuker in eerste instantie bedoeld voor binnenlandse consumptie. 'De onderwerpen die in de journaals worden behandeld moeten vooral laten zien wat er niet deugt in Zuid-Korea en de Verenigde Staten. En er wordt de nadruk gelegd op de uniciteit van de Noord-Koreanen. Uit Zuid-Koreaans onderzoek is gebleken dat nieuwslezers 30 procent sneller praten dan Zuid-Koreanen en een hogere toon aanslaan. De Noord-Koreanen zijn eraan gewend; die horen het verschil niet meer.'

De Noord-Koreaanse propaganda is ook deels gericht op Zuid-Korea, en niet altijd zonder succes. Vooral in de laatste decennia van de vorige eeuw sloeg de communistische boodschap aan onder linkse studenten, die de hun land zagen als een marionet van de Amerikanen en Noord-Korea beschouwden als een legitieme staat.

Aan Noord-Korea's propagandistische videofilmpjes, bijvoorbeeld van aanvallen op New York hecht Breuker niet al te veel belang. 'Dat is een spel. Net zoals de Amerikaanse film Red Dawn (over een invasie van Noord-Koreaanse soldaten, red.).

Volgens Breuker kan veel informatie worden gehaald uit berichten die Noord-Korea via sociale media als Twitter verspreidt. 'Daarin ontdek je dat de Noord-Koreanen bevreesd zijn voor een inval, zoals in Irak. Ze zijn bang. Echt bang.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden