Bitter Bussums gevecht over fietscross en fort

Men neme een crossclub, een gemeente en wat verontruste burgers. Laat ze overleggen over een historisch stukje grond en binnen de kortste keren is de toon verhard en zijn de verhoudingen verzuurd. Wat ging er toch mis in Bussum?

Zoals bekend, botert het de laatste tijd niet meer zo tussen de overheid en de burgers. Zeker wanneer de laatsten behoren tot de categorie hoogopgeleid en weerbaar, en wanneer beide partijen met elkaar van mening verschillen over de bestemming van de schaarse groene ruimte.

In Bussum heeft dit scenario zich ontwikkeld tot een slepende kwestie die, afhankelijk van het standpunt der betrokkenen, als affaire, drama of Hollandse soap wordt aangeduid.

Als inzet dient een restant van de voormalige Hollandse Waterlinie: het zogenoemde Fort Werk IV, potentieel onderdeel van de werelderfgoedlijst van Unesco.

Tot voor kort onttrok dit vestingwerk, een glooiend landschap met enige verweerde bouwkundige restanten, zich volledig aan de waarneming van omwonenden. Het ging goeddeels schuil onder geboomte, en was door hekken van de buitenwereld afgesloten. Een klein hoekje van het terrein wordt sinds 1986 gebruikt door de fietscrossclub (FCC) de Kombocht.

Deze club floreerde, en ging op een zeker moment deel uitmaken van het wedstrijdcircuit. Dat bracht de wenselijkheid van uitbreiding met zich mee. Op een zatermiddag in oktober 1998 nodigde het bestuur twee Bussumse wethouders en een aantal ambtenaren uit voor een wandeling over het terrein om de noden inzichtelijk te maken.

Onderweg werd, aldus een ambtelijk rapport, 'met behulp van afzetband het terrein uitgezet dat nodig was om aan de eisen van de KNWU (Koninklijke Nederlandsche Wielren Unie, red.) te voldoen.'

De aanspraken van de Kombocht strekten zich uit tot het domein van de stichting die zojuist was belast met het beheer van het fort. Die stichting toonde zich not amused over de aspiraties van de buren, maar voegde zich naar hun wensen. Onder druk van de gemeente, haar voornaamste bron van inkomsten.

Ook de crossclub was overtuigd van de instemming van de gemeente met de uitbreidingsplannen. Zozeer zelfs dat hij, anticiperend op de vereiste kapvergunning, dertig bomen velde. Hiermee trok hij echter de aandacht van de omwonenden. Temeer omdat tezelfdertijd ongeveer 400 bomen werden gekapt op en rond het fort, en het ministerie van Defensie manschappen en 'zwaar materieel' beschikbaar had gesteld voor het uitdiepen van de 'droge grachten' rond het vestingwerk.

Het comité van verontruste buurtbewoners dat daarop werd geformeerd, stelde vast dat vergunningen ontbraken, dan wel met terugwerkende kracht waren verleend. Het sprak de gemeente aan op haar vermeende tekortkomingen, en trachtte de Kombocht tot teruggave van het geannexeerde stukje bos te dwingen.

Gaandeweg zijn de verhoudingen verregaand verzuurd en hebben de standpunten zich verhard. De gemeente neemt krachtig afstand van de suggestie dat ze zou hebben gesjoemeld, en de Kombocht zou hebben bevoordeeld. Ze gaat, vooralsnog, niet verder dan de erkenning dat er soms niet adequaat 'is gecommuniceerd' en dat niet alle procedures 'op een adequate manier (zijn) afgeregeld'.

Het buurtcomité beantwoordde deze relativering van vermeende zonden met gerechtelijke procedures (waarvoor het, tot zijn misnoegen, geen gemeentelijke subsidie heeft ontvangen), en poneerde nieuwe aantijgingen, zoals het gebruik van (mogelijk) zwaar verontreinigde grond bij de aanleg van de crossbaan.

In de aanpalende Godelindewijk heeft zich een scheiding voltrokken tussen 'activisten' en 'passieven', en de Stichting Fort Werk VI voelt zich gemangeld tussen het buurtcomité en de gemeente. Maar het slechtst is nog de verstandhouding tussen de crossclub en de activisten. Zo heeft de voorzitter van de Kombocht de buurtbewoners in een circulaire tot een coöperatieve houding gemaand - om heibel te voorkomen, zo heette het.

Diverse leden van het buurtcomité zeggen door, of namens, de Kombocht te zijn bedreigd. Zelfs onwetende wandelaars lopen gerede kans bij het passeren van de crossclub aan een bits kruisverhoor over hun motieven te worden onderworpen. Het overlegmodel heeft overduidelijk afgedaan. In Bussum althans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden