nieuws Facebook

Bits of Freedom: Facebook faalt nog steeds bij politieke advertenties

Politieke advertenties die vanuit – bijvoorbeeld – Rusland worden geplaatst op Facebook en die zich richten op Nederlanders? Dat kan niet meer, belooft Facebook. Maar die belofte wordt door het bedrijf nog niet waargemaakt.

De pagina die door Bits of Freedom werd aangemaakt. Beeld Bits of Freedom

De woorden van Edo Haveman, Head of Public Policy van Facebook, klonken afgelopen donderdag in de Tweede Kamer even stellig als geruststellend: ‘Je kunt nu enkel in een land politiek adverteren, als je in dat land woonachtig bent.’ Burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom nam de proef op de som en kwam tot de conclusie dat het nog altijd kinderlijk eenvoudig is om politieke advertenties vanuit – in dit geval – Duitsland te plaatsen die gericht zijn op Nederlanders. En andersom.

De beperking, sinds kort in Europa ingesteld door Facebook, moet voorkomen dat het netwerk wordt misbruikt om verkiezingen te manipuleren, zoals bij de Amerikaanse verkiezingen in 2016 en daarna bij de Brexit-campagne in het Verenigd Koninkrijk. Bij de komende Europese verkiezingen moet dit type misbruik tot het verleden behoren, was de belofte van Facebook vorige week tijdens de hoorzitting in de Kamer.

‘Die stelligheid van Facebook geloofden we niet’, zegt Bits of Freedom-onderzoeker Evelyn Austin. ‘Facebook is immers niet een bedrijf dat af en toe een foutje maakt. Het bedrijf komt zijn beloftes keer op keer niet na.’

Bits of Freedom probeerde om vanuit Duitsland te adverteren in Nederland. De burgerrechtenorganisatie gebruikte daarvoor het type post dat bijvoorbeeld rondom de Brexit-campagne werd ingezet om de uitslag van het referendum te beïnvloeden. Afzender was een speciaal voor deze gelegenheid gemaakt account met het portret van Thierry Baudet. De organisatie uploadde vervolgens een bekende politieke meme:

De politieke advertentie voor Nederlandse kiezers. Beeld Bits of Freedom

Vervolgens betaalde Bits of Freedom wat geld aan Facebook om de advertentie extra onder de aandacht te brengen bij Nederlandse kiezers. Daarbij rekende de organisatie af met een Duits rekeningnummer. ‘In tegenstelling tot wat Facebook de Kamer vertelde, was er geen enkele belemmering om dit te doen’, stelt Bits of Freedom. Andersom was het ook geen probleem: met hetzelfde gemak kon vanuit Nederland een Duitse politieke boodschap worden geüpload om hiermee Duitse kiezers te vinden met interesses in specifieke Duitse politieke partijen (CDU en AFD):

De advertentie voor Duitse kiezers. Beeld Bits of Freedom

Facebook deed daarbij zelfs de suggestie om mensen te targetten die geïnteresseerd zijn in ‘nationalisme’. De advertentie bereikte volgens Facebook zo’n tweeduizend mensen en onder het bericht ontstond een levendige discussie onder Duitsers.

Voor Austin toont dit andermaal aan dat Facebook niets geeft om onze democratie. ‘Het wordt tijd dat de Tweede Kamer harder optreedt tegen de dominantie van deze Amerikaanse multinational. De Kamer is aan zet.’ Kees Verhoeven van D66 vindt dat nu het moment is aangebroken ‘dat zelfregulering en de beloften van bedrijven worden ingeruild voor wetgeving’, zo liet hij aan Nieuwsuur weten.

Geen specifiek politiek vinkje

Facebook zegt in een reactie blij te zijn dat Bits of Freedom dit aankaart. ‘Het geeft ons de gelegenheid om onze nieuwe maatregelen, die als doel hebben de integriteit van verkiezingen in Nederland en daarbuiten te beschermen, te kunnen optimaliseren. ‘ Een woordvoerder benadrukt dat misbruik nooit helemaal kan worden voorkomen, maar dat de maatregelen op de langere termijn wel hun effect zullen hebben. Wat betreft de advertentie van Bits of Freedom wijst Facebook erop dat de organisatie niet specifiek een vinkje had gezet bij ‘politieke advertentie’. Alle andere aanwijzingen (inhoud boodschap, portret Baudet of het feit dat de advertentie specifiek werd gericht op politieke partijen) waren in dit geval niet genoeg om een alarm bij de systemen te doen afgaan.

Facebook-topman Mark Zuckerberg pleitte overigens in een recent opiniestuk in the Washinton Post voor regelgeving. Deze koerswijziging is volgens critici alleen bedoeld om verantwoordelijkheid af te schuiven, maar is volgens Zuckerberg noodzakelijk om ongewenste politieke inmenging effectief te kunnen bestrijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden