Bisschop van Monrovia heeft alleen nog zijn hoop; 'Kinderen Liberia zien ernst van hun oorlogsspel niet in'

'Hoe moet ik de mensen hier uitleggen dat de kinderen die al die wreedheden begaan, kinderen van eenzelfde God zijn?', vroeg een Liberiaan aan de aartsbisschop van de Liberiaanse hoofdstad Monrovia....

WIM BOSSEMA

Van onze verslaggever

Wim Bossema

AMSTERDAM

Bisschop Michael Francis had in de katholieke kerk aan de Amsterdamse Van Ostadestraat, die bekend staat als het Afrika Huis, de zondagsmis geleid voor een voornamelijk Afrikaanse schare gelovigen. Na afloop was er een vragenuurtje over het drama in Liberia, want de bisschop is in Nederland voor de actie 'Een schreeuw om hulp' van de hulporganisaties Mensen in Nood (katholiek) en Kerken in Aktie (protestants).

'Ze noemen me een ongeneeslijke optimist en dat is juist', zei de bisschop. Hij had de hoop voor zijn land niet opgegeven. Dat zou ook niet bij zijn beroep passen. Toch had hij op het moment weinig hoopgevends te melden.

'Hoe kan er ooit vrede komen in Liberia als de misdadige krijgsheren in de regering zitten?', vroeg een gevluchte landgenoot van de bisschop. 'Het is een overgangssituatie die moet leiden tot verkiezingen', legde de bisschop uit. 'Dan zal blijken of de Liberianen de krijgsheren willen of niet. Kiezen ze een krijgsheer, dan moet dat maar.'

'U vestigt uw hoop op de Westafrikaanse vredesmacht Ecomog, maar ik lees hier in de kranten en zie op CNN dat ze ook plunderen en in wapens handelen', zei een andere Liberiaan. 'Wij leggen de nadruk op Ecomog omdat zij vrede moeten brengen', zei de bisschop. 'Het is niet waar dat Ecomog niet te vertrouwen is, zoals Newsweek twee weken geleden schreef. Maar geen enkel leger is vrij van slechte elementen. Individuele soldaten begaan misstappen, maar dat mag je Ecomog als geheel niet aanrekenen.'

En de bisschop ging verder: 'Natuurlijk waren we teleurgesteld dat Ecomog toekeek toen een maand geleden de hel losbrak. Maar we hadden in december al gewaarschuwd dat Ecomog niet voldoende was uitgerust. Eerder dit jaar zijn honderd Ecomog soldaten gesneuveld bij Tubmansburg. Het is begrijpelijk dat de landen die soldaten leveren dreigen met vertrek. De Ghanese president Jerry Rawlings moet zich verantwoorden voor zijn kiezers, hij heeft verkiezingen later dit jaar.'

'En wat doen de Verenigde Naties? Ze hebben meer geld voor hun waarnemersmissie Unamil dan de hele Ecomog. De Verenigde Staten hielpen met 10 miljoen dollar. Daar kochten ze drie Russische helikopters van met een geheel Rùssische bemanning. Nu vraag ik je.'

Bisschop Francis is een toonaangevende figuur in een bemiddelingscommissie van de kerken en de islamitische geestelijkheid in Liberia, opgericht in 1990, kort na het uitbreken van de burgeroorlog. Hij werd op 14 april uit Monrovia geëvacueerd met een Amerikaanse helikopter.

'Er is nu niets dat wij kunnen doen', vertelt hij na afloop van de bijeenkomst. 'We hebben geen contact meer met de krijgsheren. Je kunt je niet op straat vertonen met al dat moorden en plunderen. Zelfs als het even kalm is, vliegen er verdwaalde kogels rond. De krijgsheren zouden ook niet naar ons willen luisteren. Ze zeggen allen dat wij partijdig zijn.'

Hoe is het zover gekomen? Bisschop Francis: 'Ze zeggen dat het begon omdat Taylor Johnson wilde arresteren. Ik weet niet wat er verder achter zit, misschien wilden ze korte metten maken met zijn factie. Het hing al lang in de lucht. Iedereen wist dat er wapens de stad in werden gebracht. Er werd gesproken over de slag om Monrovia. Ecomog wist dat, de VN wisten dat ook. Maar misschien konden ze er niets tegen doen.'

Hoe moet het verder? Francis: 'De situatie is volkomen chaotisch. In naam bestaat de overgangsregering, waarin de zes krijgsheren zitten, nog. Er zouden verkiezingen zijn in augustus, maar ja. Onze enige hoop is nu nog Ecomog. Het zou een ramp zijn als die zich terugtrekt. Ze proberen neutraal te blijven en krijgen kritiek van alle partijen. Toch wordt Ecomog nog wel geaccepteerd. Ecomog-soldaten beschermen ons ziekenhuis, het enige dat nog werkt in Monrovia.'

Maar zou Taylor als machtigste krijgsheer niet juist blij zijn als Rawlings zijn dreigement uitvoert en zijn soldaten terughaalt? De bisschop zucht diep: 'Goede vraag. Ik weet het niet, misschien wel. Het zijn natuurlijk vooral de burgers die bang zijn dat Ecomog weggaat.

'Ecomog is het enige dat we hebben. Ik geloof niet in geweld. Een militaire interventie is niet raadzaam en ook niet uitvoerbaar. Het vredesakkoord van Abuja is nog steeds het beste voor ons, ook al is dat nu geheel in elkaar gestort.

'Het allerbelangrijkste is nu dat de gewapende kinderen van de straat worden gehaald. Zolang die rondzwerven, blijven de scholen dicht, is er geen normaal leven mogelijk. En de facties moeten worden ontwapend. Ecomog moet dat doen, maar kan dat alleen als de krijgsheren meewerken. Er zijn nu echter meer wapens onder de strijders dan een maand geleden. Johnsons mannen hebben bijvoorbeeld wapens bij Ecomog teruggehaald met overvallen.

'Ik hoop nog steeds dat de krijgsheren tot bezinning komen. Er is nu vier weken jacht gemaakt op Johnson en hij is nog steeds vrij.' Heeft hij dan nog vertrouwen in de krijgsheren na alles wat er is gebeurd? Bisschop Francis zucht vermoeid: 'Ik heb hóóp'.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden