Birmese generaals tonen aan dat zij geen trekpoppen zijn

Nu Birma opengaat voor het Westen, ontdekt Peking dat het land helemaal geen vazalstaat is.

DALUO - 'Het is in jaren niet zo stil geweest', zegt Wang Li, de uitbater van de biertent in het stadje Daluo. Welgeteld drie auto's staan er op de parkeerplaats voor het nieuwe hotel naast zijn uitspanning. De weg naar de grens loopt er langs: 4 kilometer verderop, over een gloednieuwe asfaltweg, begint Birma.

Een reusachtige overkapping aan de Chinese kant markeert de grensovergang. Op de grote parkeerplaats ervoor kun je een kanon afschieten: er hangen alleen een paar jongens rond die aanbieden je voor een bescheiden bedrag achterop hun motorfietsjes via een geitenpad over de grens te smokkelen. Een eenzame vrachtauto volgeladen met bananen staat langs de weg. Dit is bananenland: de heuvels aan de Chinese kant zijn gedrapeerd met de ene na de andere plantage.

Daluo, een stoffig, uit z'n krachten gegroeid dorp in China's zuidwestelijke provincie Yunnan, had een boomtown moeten worden. Je ziet het aan het eerste winkelcentrum, dat net klaar is. Hier hebben noeste Chinese ondernemers geïnvesteerd in de hoop dat de grenshandel met Birma een nog grotere vlucht zou nemen. Er heerst diepe rust.

Zeker, China is nog steeds Birma's voornaamste handelspartner. Maar aan de andere zijde van de grens is een lastiger speler aan het opstaan, sinds de generaals die het land beheersen vorig jaar de luiken naar het Westen hebben opengezet. Het lijkt alsof Birma, het armste buurland van China, zich opgelucht bevrijdt uit de innige omhelzing van Peking, waarin het meer dan twintig jaar klem zat als gevolg van de sancties van het Westen.

Het is een verrassende wending, die de beleidsmakers in Peking stof tot nadenken zal geven. Sinds 1990 was China de steun en toeverlaat van het Birmese generaalsregime, dat door Peking voorzien werd van wapens en bescherming tegen westerse bemoeizucht. En dan nu dit. Dan moet er toch iets gemankeerd hebben aan de eens zo hecht ogende relatie tussen de twee landen.

De voortekenen dat het niet lekker meer liep tussen Peking en Rangoon waren er al een tijdje. Eerst waren er in 2009 de schermutselingen tussen het Birmese leger en de Wa-militie, een legertje van een etnisch-Chinese Birmese drugsbaron. Duizenden Wa-Chinezen vluchtten de grens over, tot ongenoegen van Peking. Toen die rimpels weer leken gladgestreken legde Birma vorig jaar de bouw stil van een grote Chinese stuwdam in de Mekong-rivier. Peking reageerde met verbijstering en amper ingehouden woede, maar het mocht niet baten.

'China meende dat het de Birmese generaals in de zak had. Maar deze mannen zijn slimmer dan ze in Peking verwacht hadden', zegt een buitenlandse zakenman in Jinhong, een toeristenstad aan de Mekong op een kleine 100 kilometer van Birma. Volgens hem vervielen de Chinezen in een oude fout: ze vertoonden keizerlijk gedrag. 'Birma werd als een vazalstaat behandeld. Peking beschouwde de Birmese generaals als trekpoppen die je met een zak geld kunt afkopen. Dat ging lang goed, maar sommige generaals werden het beu; Chinezen kunnen bijzonder vervelende dwingelanden zijn.'

De opening van Birma vorig jaar naar het Westen en naar Japan en India was welbeschouwd een meesterzet. 'Je strooit snoepgoed door Aung San Suu Kyi en haar oppositiebeweging weer wat ruimte te geven. En hup, de sancties smelten weg, het geld rolt binnen.' Niet dat de rol van China in Birma nu is uitgespeeld. Verre van dat. De Chinese regering beweegt inmiddels mee met het veranderende tij. De voorzichtige hervormingen die Rangoon op de agenda heeft gezet, worden sinds kort welwillend aanschouwd. Intussen zijn Chinese staatsbedrijven bezig met vergroting van de overlevingskansen van vele projecten in Birma - zoals een reeks dammen en een strategische pijpleiding voor olie en gas van de Birmese kust naar Yunnan.

'De Chinezen hebben onderschat hoe weinig populair ze waren in Birma', zegt de zakenman in Jinhong. Maar eenmaal voor het blok gezet, kunnen ze ook snel schakelen om de schade te beperken. China moet in Birma nu concurreren met de VS, Japan, India en Europa. 'Daar profiteren de generaals van, maar het is ook goed voor gewone Birmezen.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden