Birma in rep en roer: Obama komt

Het wordt een baanbrekend bezoek: Barack Obama gaat als eerste Amerikaanse president naar Birma. De VS steunen de democratisering. Maar het echte doel is invloed in heel Azië.

JAKARTA - De ernstig verwaarloosde universiteit van Rangoon wordt haastig voorzien van een nieuwe verflaag. De Birmese regering laat ook nog gauw 452 gevangen vrij, onder wie tien buitenlanders. Birma wil zich van zijn beste kant laten zien als maandag Barack Obama er, als eerste Amerikaanse president in de geschiedenis van het land, een bezoek brengt.

De komst van Obama wordt de bevestiging van de ontluikende, nieuwe vriendschap tussen de twee landen. De Verenigde Staten hebben decennia lang het oude, dictatoriale Birma verketterd en met sancties bestraft. Nu omarmt Washington met dezelfde hartstocht het nieuwe Birma, dat zo zijn best doet een democratie te worden.

Eerder had Obama al zijn minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, naar Birma gestuurd en onlangs ontving hij in Washington oppositieleidster Aung San Suu Kyi en president Thein Sein.

Etnisch geweld in het zuiden van Birma, sluimerende conflicten met etnische minderheden, vergeten politieke gevangenen en andere overgebleven trekjes van de militaire dictatuur kunnen de positieve energie van Obama's komst niet bederven. Hij komt de vooruitgang die het land heeft geboekt vieren. Hij wil duidelijk maken dat Birma in de VS een nieuwe vriend en bondgenoot heeft gevonden.

Opheffing van sancties heeft de Birmezen uit hun isolement gehaald. Zij openen nu hun deuren voor het Westen, dat staat te trappelen om zaken te gaan doen in dit land met 60 miljoen inwoners. Dat staat ongetwijfeld op de agenda van Obama als hij spreekt met Thein Sein en met Aung San Suu Kyi, maar het is niet de belangrijkste reden voor zijn bezoek.

Birma is een tussenstop voor Obama, tussen een bezoek aan de oude Amerikaanse bondgenoot Thailand en aan Cambodja, waar de organisatie van Zuidoost-Aziatische landen (Asean) een bijeenkomst houdt. Daarvoor komt hij vooral: de VS willen de banden met de hele regio aanhalen. Zo wil Washington een tegenwicht creëren tegen de groeiende invloed van China in de regio en in de wereld.

Birma is niet economisch, maar vooral strategisch een belangrijke pion in het spel om de beste positie in Zuidoost-Azië. Onder de militaire dictatuur was China de enige bevriende natie. Het zag er zelfs naar uit dat China via Birma rechtstreeks toegang zou krijgen tot de Indische oceaan. Het spookbeeld van een Chinese marinebasis aan de Birmese kust doemde op en maakte vooral China's aartsrivaal India danig nerveus. En niet alleen India.

De Birmese democratisering kwam voor de VS als een geschenk uit de hemel en Obama zal er alles aan doen het 'nieuwe' Birma binnen de eigen invloedssfeer te trekken. De VS maken ook nadrukkelijk werk van de relaties met de andere Asean-landen: Thailand, Maleisië, Cambodja, Laos, Brunei, Vietnam, de Filipijnen, Singapore en Indonesië.

Een belangrijk punt op de agenda van Asean in Cambodja zal de situatie in de Zuid-Chinese Zee zijn. China, de Philippijnen, Vietnam, Maleisië, Brunei en Taiwan hebben ruzie over diverse eilandengroepen en de omringende zee, die veel olie en gas zou bevatten.

China onderstreept zijn aanspraken op de omstreden eilandjes steeds agressiever. Filipijnse en Chinese marineschepen houden elkaar dreigend in de gaten bij de omstreden Spratley Eilanden en ook met andere buurlanden loopt de spanning zover op dat de Amerikaanse denktank Council on Foreign Relations waarschuwt voor het gevaar van een militair conflict.

Een gewapende confrontatie in dit gebied zou enorme economische gevolgen hebben. Jaarlijks wordt voor 4.000 miljard euro aan goederen door de Zuid-Chinese Zee vervoerd. Een kwart daarvan is bestemd voor of afkomstig uit de Verenigde Staten. Ook een groot deel van de olie uit het Midden-Oosten wordt via de Straat van Malakka naar China en Japan vervoerd.

Dat maakt de rol van Amerika in de regio gevoelig. De VS willen geen oorlog, maar wel verdere expansie van China tegenhouden en de eigen invloed uitbreiden. Om het militair belang te onderstrepen, brengt de Amerikaanse minister van Defensie Leon Panetta aan de vooravond van Obama's komst een bezoek aan Bangkok, waar hij ook spreekt over het herstel van militaire contacten met het buurland Birma.

Obama wordt zondag ontvangen door de Thaise koning Bhumibol, een eer die niet alle buitenlandse bezoekers aan Thailand te beurt valt. Maar zodra Obama weer is vertrokken, komt dinsdag de Chinese premier Wen Jiabao voor een tweedaags bezoek naar Bangkok en ook hij krijgt een audiëntie bij de koning. Dat maakt de stand tussen de VS en China toch weer 1-1.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden