'Birkenstock-racisten' willen immigratiestop om milieu te beschermen

Een 'klein wonder' is er nodig, zo geeft de 48-jarige Zwitserse bioloog en activist Andreas Thommen ruiterlijk toe, 'want we hebben zeer sterke tegenstanders met zeer veel geld'. Toch sluit hij niet uit dat zijn vereniging Ecopop met haar referendum 'Stop de overbevolking' zondag gaat verrassen.

Zwitserse bioloog en activist Andreas Thommen Beeld -
Zwitserse bioloog en activist Andreas ThommenBeeld -

Inzet: niet meer dan 17 duizend buitenlanders volgend jaar in Zwitserland erbij, met als doel het milieu te beschermen. Een tweede voorstel: ontwikkelingsgeld voortaan deels besteden aan 'vrijwillige geboortebeperking' elders.

Die stellingen van Ecopop, een afkorting die voor 'milieu en bevolking' staat, hebben een breed debat met heftige emoties losgemaakt. 'Birkenstock-racisten', luidt een van de zwaarste verwijten aan Ecopoppers, verwijzend naar hun sandalen en veronderstelde afkeer van buitenlanders. 'We hebben helemaal niets tegen buitenlanders. Zij zijn niet de schuld van onze milieuproblemen. Die zijn te wijten aan onze projectontwikkelaars en ondernemers die de economische groei opjagen', reageert Thommen verontwaardigd.

undefined

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Ecopop

Hij legt uit dat Ecopop, ontstaan aan universiteiten in de jaren zeventig, van oudsher kritisch is over de economie. Het Club van Rome-rapport Grenzen aan de groei uit 1972, waarin de uitputting van de aarde door de mens aan de kaak werd gesteld, vormde een grote inspiratiebron voor de Ecopop-wetenschappers, die deels ook in de vredesbeweging actief waren.

Ruim veertig jaar later is de vereniging door de thema's milieu en buitenlanders te koppelen midden in het immigratiedebat beland. Vrienden heeft Ecopop daar nauwelijks mee gemaakt. Werkgevers en vakbonden fulmineren tegen de beperking van immigratie, omdat daardoor de economische motor van het land zou afslaan. Politieke partijen van links tot rechts zijn tegen wat wel als 'wereldvreemde' voorstellen worden afgedaan.

De Groenen, een partij waartoe Thommen zelf behoort, stellen dat er geen relatie tussen milieuvervuiling en bevolkingsomvang bestaat. Tot verbijstering van de voorvechter van biologische landbouw: 'Dat is volstrekt ongeloofwaardig. Jaarlijks komt er in ons land een stad van 100 duizend mensen bij, met al zijn winkelcentra's en auto's. Dat heeft natuurlijk gevolgen voor de luchtvervuiling en biodiversiteit.'

Verdriet

Tot Thommens verdriet komt de enige politieke steun van de SVP, de rechtse volkspartij die verwant is aan de Nederlandse PVV. Het hoofdbestuur adviseert 'nee' te stemmen, omdat de Ecopop-voorstellen 'hun doel voorbijschieten'. Maar enkele SVP-afdelingen willen de kans hun afkeer van buitenlanders te uiten niet voorbij laten gaan.

Ondanks de brede tegenstand van politiek en bedrijfsleven is de verwachting dat zeker 40 procent van de bevolking van de voorstellen gecharmeerd zal blijken. Eerder dit jaar verraste Zwitserland de wereld al toen een meerderheid met andere immigratiequota instemde. Linkse kiezers noemden ook toen milieuvervuiling als argument.

Volgens hoogleraar ethiek Markus Huppenbauer geeft de grote aanhang aan 'dat veel Zwitsers ongerust zijn over de richting waarin het land zich in de afgelopen jaren is gaan ontwikkelen'. In een interview met de Süddeutsche Zeitung betreurt hij dat het debat vooral over racisme is gegaan, maar 'nauwelijks over culturele identiteit en waar je je thuis voelt. Veel mensen doen alsof dat thema aan nationalistische conservatieven moet worden overgelaten. Het is een vraag die ons allemaal aangaat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden