Politiek blog

#binnenskamers: wat doet Wiebes nu?

#binnenskamers brengt u de scherpste observaties vanaf het Binnenhof, waargenomen en opgetekend door de verslaggevers van onze parlementaire redactie.

Beeld ANP/Bewerking de Volkskrant

Staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën op het Plein in Den Haag. Beeld anp

Het 'mensenwerk' van Wiebes
15.04 uur - Robert Giebels (@RobertGiebels)

De staatssecretaris van Financiën staat middenin een storm die hij zelf, mogelijk onbedoeld, heeft veroorzaakt. Politiek is harde business. Wat zie je als je met die harde blik kijkt naar wat er de afgelopen dagen met Eric Wiebes en zijn nieuwe belastingstelsel is gebeurd?

Er is een staatssecretaris die letterlijk zegt: 'De coalitie is er op hoofdlijnen uit' - let op: het woord 'akkoord' heeft Wiebes nimmer in de mond genomen. Drie minuten later verstuurt persbureau ANP het bericht: 'Persalarm: Wiebes: VVD en PvdA bereiken hoofdlijnakkoord over hervorming belastingstelsel'. Verrassing alom, ook bij VVD en PvdA, want zij weten niets van een 'akkoord' en ook niet van een 'hoofdlijnakkoord'.

'Heeft hij dat écht gezegd?', reageert een PvdA'er, 'Hoofdlijnenakkoord?' Volgens mij is hier een staatssecretaris aan het blunderen geslagen, zo klinkt het een meter of honderd van de plek waarop Wiebes op dat moment zegt: 'De sfeer aan tafel is goed tussen VVD en PvdA.' Een dag eerder had minister Dijsselbloem van Financiën nog gezegd dat het allemaal niet zo'n vaart zou lopen en dat Wiebes zich met Prinsjesdag wel zou melden met een plan.

Logisch dat iedereen in politiek Den Haag het vragende hoofd draait naar Wiebes. Heeft hij voor zijn beurt gesproken? Probeert hij iets te forceren? En: brengt hij zijn politieke carrière in gevaar?

De Amsterdamse VVD-wethouder Wiebes nam in februari vorig jaar de rol van staatssecretaris over van Frans Weekers, die was gesneuveld omdat hij de Belastingdienst niet onder controle kreeg. Wiebes heette briljant te zijn, een cijfergenie waar louter oplossingen uit kwamen van de soort: dat ik daar zélf niet aan gedacht heb. Wiebes had allang minister moeten wezen, zo klonk het toen hij onderweg was van Amsterdam naar Den Haag. En met zijn geprofileerde portefeuille kreeg hij een uitgelezen kans dat te bewijzen. Op Wiebes' schouders rust de taak om de laatste hervorming van het kabinet uit te tekenen: een nieuw belastingstelsel. Als hij niet met iets zou komen, had Rutte II geen bestaansrecht meer.

Hoezo belastingakkoord?

Lees hier wat gebeurde nadat Wiebes zei: 'De coalitie is er op hoofdlijnen uit.' En het onderwerp van alle commotie, het belastingplan. En ook: waarom moeten we eigenlijk een nieuw stelsel hebben.

En de staatssecretaris kwám met iets, woensdagmiddag voor de ingang van het Tweede Kamergebouw. 'We moeten alleen nog wat technische dingen uitwerken', zei hij.

Diezelfde avond onderhandelden kopstukken van de coalitiepartijen op het ministerie van Financiën. Ze kwamen naar buiten met de mededeling: er is nog geen akkoord.

Ze kwamen allemaal naar buiten, behalve Wiebes. Het gespeculeer over zijn positie kon een aanvang nemen. Zijn gebrek aan Haagse ervaring zou hem hebben genekt. Gecombineerd met zijn onwil om mee te doen met politieke spelletjes. Weinig gehoord is dat de staatssecretaris slachtoffer is geworden van een onvoorziene golfbeweging die door het 'persalarm' van ANP is ingezet. 'We hebben niet eenduidig gecommuniceerd', erkende vice-premier Asscher vrijdag. 'Het blijft mensenwerk. In je woordkeuze zie je dat weleens terug.'

Vooralsnog lijkt Wiebes door zijn VVD even in de luwte te worden gehouden. De sterren staan tijdelijk ongunstig voor de sympathieke en begeesterde politicus die als een van de weinige bewindslieden zelf zijn met originele beeldspraken gevulde brieven aan de Tweede Kamer schrijft. Hij stuurde donderdag twee Kamerbrieven van één pagina over het vermeende 'hoofdlijnenakkoord'. Ze hebben Wiebes' positie er niet sterker op gemaakt.

Hijzelf had zijn gedroomde stelselwijziging al weken klaar en popelde om het 'prototype' of de 'potloodschets', na doorrekening van de koopkrachteffecten, naar de Kamer te sturen. En er dan in alle openheid een fijn inhoudelijk debat over te voeren. Maar zijn politieke baas, premier Rutte, floot hem terug en zei in een Kamerdebat: 'Wil je er echt een succes van maken, dan zul je een aantal uit te onderhandelen keuzes moeten maken. Die kun je niet anders dan in beslotenheid maken. Als je het allemaal in het openbaar gaat doen, gaat het niet werken.'

Tot dat inzicht is Wiebes inmiddels ook gekomen. Althans: hij schrijft in een van de Kamerbrieven dat 'gesprekken in vertrouwelijkheid' noodzakelijk zijn voor succes. Gezien alle signalen van het tegendeel die Wiebes sinds februari vorig jaar heeft gegeven, leest dit als een door anderen gedicteerde zin in een brief die de staatssecretaris dit keer niet zelf lijkt te hebben geschreven.

Eerder in #binnenskamers
9 juni
· Eerste schooldag in Eerste Kamer

8 juni
· Rutte slaat Wiebes' belastingschets over

2 juni
· Het Grote Dikke Ik Debat

21 mei
· Waarom het pgb-debat met 'wiebelige' Van Rijn werd uitgesteld

In #binnenskamers bloggen onze Haagse redacteuren over de grote en de kleine politiek. Ze geven een eerste duiding bij de actualiteiten, delen opmerkelijke observaties en schetsen het waarom van het spel en van de knikkers. De laatste updates vindt u op volkskrant.nl/politiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden