Politiek blog

#binnenskamers: Tweede Kamer lijdt aan familiecultuur

#binnenskamers brengt u de laatste nieuwtjes, de nieuwste inzichten en scherpste observaties vanaf het Binnenhof, waargenomen en opgetekend door de verslaggevers van onze parlementaire redactie. Hier vindt u gedurende de dag de laatste updates.

null Beeld ANP/Bewerking De Volkskrant
Beeld ANP/Bewerking De Volkskrant

Familiecultuur domineert in 'bedrijf' Tweede Kamer
17.24 uur - Remco Meijer (@remcomeijervk)

Dit is pas echt 'binnenskamers'. Uw blog legde de hand op een niet-gepubliceerd document dat in de Kamer rondgaat, over de bedrijfsmatige organisatie achter de politici die dagelijks de beeldbuis vullen.

Dat zit zo: de Tweede Kamer heeft 'een foto' van zichzelf laten maken. Niet door een van de vele fotografen aan het Binnenhof, maar door ABTDTOPConsult, de consultantsdienst van de Rijksoverheid. Dat noemt de foto, in de vorm van een 27 pagina's tellend onderzoek naar het functioneren van het parlement, in consultanttaal 'een externe validatie'. Maar de titel van het stuk laat aan duidelijkheid niets te wensen over: 'Meer verzakelijking en verdere professionalisering'.

Het is een uniek bedrijf, de Tweede Kamer. Met niets te vergelijken. Om de 150 Kamerleden te laten functioneren, is een omvangrijke ambtelijke ondersteuning nodig. Bodes, griffiers, beveiliging, een restaurantbedrijf, een facilitaire dienst, communicatie en voorlichting, noem maar op. De onderzoekers spraken met 50 medewerkers van diverse pluimage in de Kamer. Ze voltooiden hun werk afgelopen december en dat leverde een aantal interessante conclusies op.

De ambtelijke diensten in de Kamer hebben 'een familiecultuur', omdat veel medewerkers 'al heel lang bij de Tweede Kamer werken'. Ze vertonen 'risicomijdend gedrag'. Er is twijfel aan 'snelheid, responsiviteit en de omvang van bepaalde diensten'. Tussen het Presidium (de politieke leiding) en het managementteam (de ambtelijke leiding) 'is te weinig onderling vertrouwen'.

Positief is dat de organisatie naar internationale maatstaven 'goedkoop' is, en dat de loyaliteit van het personeel heel groot is. Maar dat personeelsbestand kent 'veel vergrijzing en veel dienstjaren'. Van een 'actief mobiliteitsbeleid' is te weinig sprake.

Misschien dat daar dit jaar verandering in komt: in elk geval vertrekken de griffier, Jacqueline Biesheuvel-Vermeijden (15 jaar werkzaam in haar huidige functie) en de directeur Bedrijfsvoering, Henk Bakker (sinds 17 jaar, na in een eerdere periode 14 jaar ambtelijk secretaris van de PvdA-fractie te zijn geweest). Doorstroming dus. Hun opvolgers krijgen de opdracht mee de organisatie 'in de komende periode van 5 à 10 jaar robuust en toekomstbestendig te laten functioneren'. Voor wie interesse heeft: de vacature voor oppergriffier wordt in februari opengesteld.

Alexander Pechtold bij de fractie van de SP, gisteren tijdens het vragenuurtje. Beeld anp
Alexander Pechtold bij de fractie van de SP, gisteren tijdens het vragenuurtje.Beeld anp

Het ideale moment voor Opsteltens vervanging is al voorbij
07.48 uur - Raoul du Pré (@raouldupre)

Gaan we het dan toch meemaken? Houdt minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie binnenkort de eer aan zichzelf? Maakt hij na de Statenverkiezingen van 18 maart plaats voor zijn staatssecretaris Fred Teeven, die snakt naar het ministerschap?

De theorie zingt al rond op het Binnenhof sinds de formatie in het najaar van 2012, en wordt vandaag opnieuw opgediend door De Telegraaf. Toen, in 2012, was er enige verbazing dat Opstelten, die komende zaterdag 71 wordt, er nog vier jaar aan wilde vastplakken. Regeren boven je 70ste, dat is in veel andere landen de normaalste zaak van de wereld, maar in Nederland tamelijk ongebruikelijk.

Het was Teeven zelf die in die dagen de theorie voedde. Hij zinspeelde er soms openlijk op dat zijn kans op het ministerschap heus nog zou komen, mogelijk al tijdens deze kabinetsperiode.

Ervan uitgaande dat het kabinet de rit uitzit, is het nu zo'n beetje halverwege. Dit zou dan het moment moeten zijn. Er is één probleem: toen, in 2012, was Opstelten nog de gevierde peetvader van Mark Rutte, de man die in Rutte I de law and order-agenda van de VVD nieuw leven had ingeblazen. Toen had hij met opgeheven hoofd met pensioen kunnen gaan.

Twee jaar later is Opstelten voor velen vooral de man die de draad kwijtraakte in het debat over de terreurbestrijding, de man die door de Tweede Kamer nogal warrig wordt gevonden. De man over wie Kamerleden sinds enige tijd openlijk de vraag stellen: wordt hij niet te oud om het ingewikkelde ministerie van Veiligheid en Justitie geloofwaardig te besturen?

In die omstandigheden vertrekken, raakt aan de niet onaanzienlijke trots van de bewindsman met de imposante carrière. Het maakt de kans dat hij binnenkort inderdaad opgeeft niet bepaald groter. Rond de Kerst was het sterke gerucht er ook: Rutte zou in stilte werken aan Opsteltens vervanging. Teeven werd genoemd als opvolger, maar er zijn ook VVD'ers die hem niet geschikt achten. Dan duikt de naam van VVD-justitiewoordvoerder Ard van der Steur steeds op.
Maar na het reces zat Opstelten gewoon nog op zijn post.

Minister Ivo Opstelten. Beeld anp
Minister Ivo Opstelten.Beeld anp

'Piepjonge zeventiger'

Update 14.30 uur - Joost de Vries (@devriesjoost)

De premier zit nooit verlegen om een paar complimenten voor zijn bewindslieden. Kritiek op een teamgenoot doet hij desgevraagd van de hand met de mededeling dat hij het volste vertrouwen in zijn man of vrouw heeft. In dit geval: collega Ivo Opstelten te oud? Geen sprake van! De minster zal dan ook zeker niet aftreden na de provinciale verkiezingen, zei Rutte vandaag desgevraagd. Opstelten is volgens hem 'veruit de jongste minister in het kabinet'. Sterker nog: 'Als hij op vrijdag de ministerraad binnenloopt, dan daalt de leeftijd. Leeftijd zegt steeds minder. Je hebt stokoude dertigers en piepjonge zeventigers. Ivo Opstelten is typisch zo'n voorbeeld van een piepjonge zeventiger.'

En Opstelten zelf? Die zei grappend al uit te kijken naar de formatie van Rutte III in 2017. 'Belt Mark dan, of belt-ie niet?' De camera van RTL tegemoet lopend sprak hij zichzelf vandaag moed in: 'Power, power, power.'

Eerder in #binnenskamers
27 januari
· De Kamer onder de hamer
· PVV worstelt in provincies

23 januari
· Tien grijze mannen (en twee vrouwen)
· Snowden? Ach.
· Voor de Limburgse leeuwen
· Het tweede leven van Jan Peter

22 januari
· Ybeltje opnieuw in actie
· De postmobiel van Dion Graus
· Het ligt aan de accijnzen
· Lekker 's nachts debatteren
· Hoezo metamorfose?

21 januari
· 50Plus kaapt debat van ex-50Plus
· Nog één keer vastklampen aan Teeven

In #binnenskamers bloggen onze Haagse redacteuren over de grote en de kleine politiek. Ze geven een eerste duiding bij de actualiteiten, delen opmerkelijke observaties en schetsen het waarom van het spel en van de knikkers. De laatste updates vindt u op volkskrant.nl/politiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden