Politiek blog

#binnenskamers presenteert uw politieke kijkwijzer

#binnenskamers brengt u de laatste nieuwtjes, de nieuwste inzichten en scherpste observaties vanaf het Binnenhof, waargenomen en opgetekend door de verslaggevers van onze parlementaire redactie. Hier vindt u gedurende de dag de laatste updates.

null Beeld null

Het eerste tv-debat, een kijkwijzer
17.05 uur - Raoul du Pré (@raouldupre)

Bij Nieuwsuur zullen de debatleiders Twan Huys en Dominique van der Heyde vanavond moeten beginnen met een voorstelrondje. Want de Eerste Kamer mag dan enorm aan belang hebben gewonnen, de meeste fractieleiders in de senaat verschijnen toch niet wekelijks op tv. Elco Brinkman, Loek Hermans, Marleen Barth en hun collega's: ze voerden weliswaar ook dapper campagne in 2011, maar bleven daarna toch weer voornamelijk achter de schermen. PVV-lijsttrekker Marjolein Faber is al helemaal een onbekende voor het grote publiek.

Vanavond vanaf 22.00 uur zijn ze terug, bij Nieuwsuur. In een extra lange uitzending trappen Brinkman (CDA), Hermans (VVD), Barth (PvdA), Faber (PVV), Roel Kuiper (ChristenUnie), Thom de Graaf (D66), Tineke Strik (GroenLinks) en Tiny Kox (SP) de televisiecampagne voor de provinciale verkiezingen van 18 maart af. De thema's zijn zorg, veiligheid, economie, werk en energiemaatregelen.

Op wie moeten we letten?

Elco Brinkman
De CDA-senaatsleider stevent af op een sleutelrol in de rest van dit politieke jaar. Als de voortekenen niet bedriegen halen de coalitiepartijen VVD en PvdA bij lange na geen meerderheid in de Eerste Kamer. De kans is zelfs groot dat dit ook niet lukt met de 'loyale oppositiepartijen' D66, ChristenUnie en SGP. In dat geval moeten Mark Rutte en Diederik Samsom, als zij willen doorregeren, op zoek naar nieuw draagvlak. Zij kunnen dan bijna niet meer om het CDA heen.

Partijleider Sybrand Buma, die zich senang voelt bij de harde oppositiekoers, liet onlangs weten dat het kabinet niet bij het CDA hoeft aan te kloppen. 'Het CDA doet daar niet aan mee.'

Brinkman doet het ogenschijnlijk kalmer aan. Weliswaar beschreef hij, onlangs in Tros Kamerbreed, de coalitie als 'twee partijen op de bok die voortdurend problemen met elkaar hebben', maar hij voegde eraan toe dat het niet helpt om ze nu naar huis te sturen. Als voormalig voorzitter van Bouwend Nederland was hij niet ontevreden over het kabinetsbeleid.

Dat uitte zich af en toe ook in zijn stemgedrag. Zo stemde het CDA in de Eerste Kamer bijvoorbeeld voor versobering van de 'kindregelingen'. In de Tweede Kamer waren Buma en zijn collega's tegen. Zoals Brinkman dan zegt: 'Wij maken onze eigen afweging en kijken vooral naar de uitvoerbaarheid van wetgeving. Het CDA is minder van de eendimensionale opstelling dan andere partijen die in beide Kamers hetzelfde vinden.'

Brinkman zal vanavond duidelijk moeten maken wat het wordt: kan het kabinet wel of niet op het CDA rekenen? En geldt dan Brinkmans woord of dat van Buma?

CDA-lijsttrekker voor de Eerste Kamer Elco Brinkman. Beeld null
CDA-lijsttrekker voor de Eerste Kamer Elco Brinkman.

Marleen Barth
De PvdA-leider in de Eerste Kamer was in 2011 de eerste die de senaat bij uitstek 'politiek' maakte: ze voerde campagne met de belofte dat de PvdA in de Eerste Kamer alles zou gaan doen om het eerste kabinet-Rutte te dwarsbomen.

Nu moet ze campagne voeren vóór het kabinet. Daar zal het campagneteam met enige zorg naar kijken. Ze werd als lijsttrekker herkozen zonder tegenkandidaat, maar daarna kreeg ze het zwaar te verduren in de Eerste Kamer. Ze liet na op tijd te waarschuwen dat liefst drie PvdA-senatoren grote problemen hadden met de zorgwet van minister Schippers. Toen de zaak gered moest worden, was ze op het cruciale moment onbereikbaar.

Tegen vice-premier Lodewijk Asscher zei Barth in die crisisdagen: 'Ik stop ermee, ik wil hier geen fractievoorzitter van zijn.' Asscher weerhield haar van die stap, maar Barth maakte op partijgenoten nog weken een aangeslagen indruk. Vanavond moet ze laten zien of ze er weer staat.

Marleen Barth (rechts) in gesprek met VVD-fractievoorzitter in de Eerste Kamer Loek Hermans. Beeld null
Marleen Barth (rechts) in gesprek met VVD-fractievoorzitter in de Eerste Kamer Loek Hermans.

Marjolein Faber
Graag geeft Geert Wilders de regie niet uit handen. De PVV drijft op hem. Ieder ander die namens hem in de schijnwerpers treedt, is een risico. Niet voor niets staat hij ook zelf op de PVV-affiches voor de provincies.

Alleen al het feit dat Marjolein Faber het vanavond mag doen, live op tv, getuigt van het vertrouwen dat Wilders in haar heeft. Dat is geheel wederzijds. Toen ook binnen de PVV in maart vorig jaar een storm van protest opstak na Wilders' anti-Marokkanenoffensief, bleef Faber hartstochtelijk achter hem staan. Ze verklaarde dat ze alle ophef niet begreep.

Faber zit al sinds 2011 in de senaat, sinds juni 2014 als fractievoorzitter. Daarnaast is ze fractieleider in de Provinciale Staten van Gelderland. Daar werd zij bekend omdat ze zich vastbeet in de reiskostendeclaraties van PvdA-gedeputeerde Co Verdaas, waardoor hij uiteindelijk moest aftreden als net beëdigd staatssecretaris van Landbouw. Eerder werkte Faber als laborante en als IT-specialist.

PVV-lijsttrekker voor de Eerste Kamer Marjolein Faber. Beeld null
PVV-lijsttrekker voor de Eerste Kamer Marjolein Faber.

Thom de Graaf
Het is alweer even geleden voor Thom de Graaf, een verkiezingscampagne. Het ging hem de vorige keren niet goed af. In 2002 speelde hij namens D66 een bijrol in de strijd tussen Pim Fortuyn en de grote gevestigde partijen. Terwijl alle aandacht uitging naar de verpletterende nederlagen van PvdA en VVD, verloor ook D66 als derde paarse partij zeven van de veertien zetels. In 2003 ging daar nog een zetel vanaf en hield De Graaf de eer aan zichzelf.

Een afscheid van Den Haag werd het niet, want binnen enkele maanden trad hij aan als minister voor Bestuurlijke Vernieuwing, een avontuur dat in 2005 alweer eindigde in... de Eerste Kamer, waar de PvdA de invoering van de gekozen burgemeester torpedeerde. Zijn vervanger was Alexander Pechtold.

Via onder meer het burgemeesterschap van Nijmegen en het voorzitterschap van de HBO-raad is De Graaf nu terug aan het politieke front. Zou hij revanchegevoelens koesteren, als de PvdA uitgerekend hem straks nodig heeft om het kabinet overeind te houden?

In een opiniestuk in NRC Handelsblad waarschuwde De Graaf vorige week dat hij op één lijn zit met Pechtold en dat hij dus echt wel van plan is politiek te gaan bedrijven: 'Eerste Kamerleden hebben weliswaar geen rechtstreeks kiezersmandaat maar zijn natuurlijk wel politici. Ze beoordelen wetsvoorstellen dus niet alleen op kwaliteit, uitvoerbaarheid en rechtsstatelijkheid maar houden ook rekening met het politieke oordeel van hun geestverwanten in de Tweede Kamer.'

Alexander Pechtold en Thom de Graaf op het honderdste D66-congres, november 2014. Beeld null
Alexander Pechtold en Thom de Graaf op het honderdste D66-congres, november 2014.

Loek Hermans
In de VVD bleven ze ook achteraf zeggen dat ze er geen spijt van hadden, maar het liep wel verkeerd af in 2011: de keuze om de campagne grotendeels over te laten aan Loek Hermans, die zichtbaar moeite had met de scherpte van de hedendaagse tv-debatten. Partijleider Rutte zelf werd zeer selectief ingezet, in een poging hem boven de partijen te laten staan. Aan het eind van de race kwam zijn eerste kabinet één zetel tekort in de Eerste Kamer. Het was het startschot voor het permanente zoeken naar gedoogsteun.
Dit keer gaat dat daarom anders. Rutte doet zelf drie debatten, bij RTL, bij Pauw, en bij de NOS op de avond voor de verkiezingen.

Loek Hermans speelt de tweede viool. Maar hij is wel de eerste om nu, live op tv, de onvermijdelijke vragen te beantwoorden over de declaratie-affaire rond het Tweede-Kamerlid Mark Verheijen. Vindt ook Hermans dat de boel 'enorm is opgeblazen?'

VVD Eerste Kamerlid Loek Hermans Beeld null
VVD Eerste Kamerlid Loek Hermans

Eerder in #binnenskamers
20 februari
· De nieuwe politieke tweedeling volgens Segers & Van Raak
· Jaloers op vernieuwd perscentrum

17 februari
· Ouderwetse demonstratie op digitaal Malieveld

11 februari
· Polderkunst gered van de mestvaalt
· De frisse ideeën van Denk
· Onder ede verschijnen bij de Fyra-enquête? Huur een trainer

10 februari
· Kabinet stuurt nieuws MH17 retour
· Plots wil de coalitie wél debatteren
· WOB-trauma gereactiveerd door MH17

In #binnenskamers bloggen onze Haagse redacteuren over de grote en de kleine politiek. Ze geven een eerste duiding bij de actualiteiten, delen opmerkelijke observaties en schetsen het waarom van het spel en van de knikkers. De laatste updates vindt u op volkskrant.nl/politiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden