Politiek blog

#binnenskamers: kabinet stuurt nieuws MH17 retour

#binnenskamers brengt u de laatste nieuwtjes, de nieuwste inzichten en scherpste observaties vanaf het Binnenhof, waargenomen en opgetekend door de verslaggevers van onze parlementaire redactie. Hier vindt u gedurende de dag de laatste updates.

Beeld ANP/Bewerking De Volkskrant

Een vuistdik pak papier, allemaal oud nieuws
16.05 uur - Raoul du Pré (@raouldupre)

De grootste vraag is of het kabinet zichzelf een dienst bewijst met zo'n WOB-actie als die van vandaag. Maandenlang waren diverse media, waaronder de Volkskrant, in afwachting van de officiële reactie op hun beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur. Het doel was meer te achterhalen over de besluitvorming in regeringskringen rond het neerstorten van vlucht MH17, op 17 juli vorig jaar.

De illusie dat het kabinet in dit stadium al wat meer loslaat over de kernvraag (wie haalde het toestel neer?) was er niet. De Onderzoeksraad voor Veiligheid doet onderzoek, op de resultaten moeten we nog een jaar wachten. Maar er rezen in de afgelopen maanden zoveel meer vragen. Wat wist het kabinet wel/niet over de ruimingswerkzaamheden op de rampplek door de plaatselijke bevolking, meteen na de crash? Hoe regelden premier Rutte en minister Timmermans dat het onderzoek in Nederlandse handen kwam? Was er echt niet meer bekend over de veiligheid van het luchtruim boven Oost-Oekraïne dan het kabinet steeds zegt?

Wrakstukken van het gecrashte toestel. Beeld epa

Vandaag, na bijna zeven maanden was het zover: 20 mb aan interne stukken gingen naar buiten, een vuistdik pak papier. In Den Haag, Amsterdam en Hilversum sloegen tientallen verslaggevers aan het lezen. Om al snel teleurgesteld te concluderen dat zij niet hebben gekregen waarop zij hoopten.

De stukken gaan voornamelijk over de organisatie van de repatriëring van de slachtoffers en de nationale herdenking - precies dat gedeelte van de zaak waarvoor het kabinet niets dan lof kreeg. Voor zover er iets in staat over het onderzoek, de toedracht of het diplomatiek verkeer in die dagen, zijn het samenvattingen van berichten in de (sociale) media. 'Situatieschetsen', heten die aantekeningen. 'Op internet wordt gespeculeerd over de ware toedracht van de ramp', staat er dan. En waar het spannend of informatief dreigt te worden, is de zwarte stift gehanteerd en alles onleesbaar gemaakt.

Ziedaar het resultaat van deze WOB-procedure: feitelijk stuurt het kabinet een stapel oud nieuws retour afzender, naar de media die nu hun eigen berichten van destijds kunnen teruglezen. Alle stukken die er waarschijnlijk wél toe deden kwamen van de inlichtingendiensten AIVD en MIVD of behoorden tot het diplomatiek verkeer. Dat is informatie waar ook de Tweede Kamer al maanden vergeefs om vraagt en die dus ook niet met de media wordt gedeeld.

Daarin is het kabinet in elk geval consequent. Wacht op het eindrapport, blijft nog dit hele jaar het adagium. De vraag is alleen wat dan het nut was van het openbaren van deze non-informatie. Als het de bedoeling was het beeld weg te nemen dat het kabinet zaken te verbergen heeft, is dat niet gelukt. Maar dat is misschien iets voor een ambtenaar om binnenkort te beschrijven in zo'n nieuwe 'situatieschets'.

Premier Rutte en zijn kabinet kregen lof voor de repatriëring van de slachtoffers en het organiseren van de nationale herdenking. Beeld ANP

Plots wil coalitie wél debatteren
15.35 uur - Joost de Vries (@devriesjoost)

Meestal gaat het zo. De oppositie wil een bewindspersoon aan de tand voelen over een actuele kwestie. Coalitiepartijen VVD en PvdA stemmen in met het verzoek om een brief, maar vinden een haastig debat niet nodig. De oppositie druipt af met de belofte van een dertigledendebat helemaal onderaan het prioriteitenlijstje van de Kamervoorzitter.

Vandaag waren de rollen omgedraaid. VVD en PvdA hapten op de voorzet van Corinne Ellemeet van GroenLinks. Zij vroeg om een debat over het nieuwe zorgplan van minister Schippers van Volksgezondheid. Prima, zei de coalitie. Laten we er nog déze week over spreken. Geen brief, geen schriftelijke vragen, gewoon maar meteen in debat met de minister. Dan is de hele kwestie nog voor het krokusreces afgehandeld.

Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren doorzag de strategie. 'De coalitie wil snel een debat zodat de discussie alleen op hoofdlijnen wordt gevoerd en niet op details.' En daar stonden ook al Renske Leijten van de SP en Hanke Bruins-Slot van het CDA bij de interruptiemicrofoons. Natuurlijk willen zij de minister spreken, maar graag eerst extra informatie. Het debat moet wel op de inhoud kunnen worden gevoerd.

Daarom het verzoek om een in detail uitgestippelde route van de minister. Hoe wil ze haar plan om zorgverzekeraars te laten concurreren met het eigen risico in de praktijk brengen? Wil ze dat in een wet vastleggen, via een algemene maatregel van bestuur regelen, slechts kortsluiten met de zorgverzekeraars? Ook het verzoek om een rondetafelgesprek met deskundigen uit de zorgwereld. En dan pas, graag na het reces, mag de minister uitleg geven in de Kamer.

Nee, zei Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg. Zij moet doen wat de Kamer vraagt. 'Een ruime meerderheid steunt het verzoek om nog deze week een debat te houden.' Ze waarschuwde wel dat het weer laat zou worden donderdagavond, zo vlak voor het reces.

'Ja maar', onderbrak Bruins-Slot haar, 'een groot deel van de oppositie wil eerst informatie.' Van Miltenburg zal het verzoek 'doorgeleiden naar het kabinet'. Onderwijl plant ze het debat in, 4 minuten spreektijd per fractie. Nog deze week.

Minister Schippers van Volksgezondheid presenteerde vorige week een nieuw zorgplan als alternatief voor haar in december gestrande zorgwet. Beeld anp

Schippers' nieuwe zorgplan uitgelegd

Minister Schippers presenteerde vrijdag haar nieuwe plan voor de zorgwet. De beperking van de vrije artsenkeuze is van de baan, maar een financiële prikkel is er nog steeds. Hoe zit dat? Lees het hier.

WOB-trauma door MH17 gereactiveerd
12.39 uur - Jan Hoedeman (@JanHoedeman)

Vanochtend rollen op de parlementaire redactie van de Volkskrant de zwarte pagina's uit de printer. Er is een WOB-verzoek gehonoreerd naar het interdepartementale schriftelijke verkeer over de dagen na het neerstorten van de MH17. Veel is onleesbaar gemaakt.

Twintig jaar geleden deed ik een soortgelijk verzoek aan het ministerie van Defensie na de val van Srebrenica. Nederlandse VN-militairen ontfermden zich in 1995 over de moslimenclave in Bosnië. Rond half juli van dat jaar werd Srebrenica onder de voet gelopen door Serviërs onder leiding van generaal Mladic, die tegenwoordig gedwongen logeert in Scheveningen.

Het ministerie van Defensie heet niet voor niets zo: alle vertragingstactieken om zo laat mogelijk antwoord te geven worden destijds door het departement uit de kast gehaald. De Volkskrant wil inzage in de dagelijkse situatierapporten die minister Joris Voorhoeve (VVD) kreeg. Wat wist hij? Heeft het kabinet goed gehandeld op basis van wat men wist? En heeft de militaire top wel de juiste informatie aan de politieke leiding verstrekt?

Eind oktober 1995 word ik uitgenodigd op het ministerie. Ik krijg een pakket overhandigd waar een 'WOB-informatie-ambtenaar' mee bezig is geweest. Eerst moet ik wachten. Ik zie hem zitten, nog druk bezig.

De voorlichter van Defensie loopt naar de WOB-ambtenaar. De man gaat voortdurend met zijn zwarte stift van links naar rechts. De voorlichter vraagt: 'Wat ben jij aan het doen?' Niet zonder zelfspot antwoordt hij: 'Dit is de openbaarheid van bestuur!'

Een bord waarschuwt passanten dat vanaf hier de crashsite van vlucht MH17 begint. Beeld anp
De val van Srebrenica in 1995 leidde zeven jaar later tot de val van het tweede paarse kabinet. Op deze foto woont demissionair premier Kok in 2002 het debat bij over zijn gevallen kabinet. Beeld ANP

Eerder in #binnenskamers
9 februari
· denk, met een kleine letter d
· Wordt het de Nederlandse Moslim Partij?

7 februari
· GroenLinks opent de aanval op D66

5 februari
· Tim Snel bestaat niet, Ton Elias wel?
· Eric en Wilma móeten elkaar wel de tent uitvechten
· Dans om debatten maakt eerste slachtoffer
· Het wordt een typische Omtzigt-dag

4 februari
· ChristenUnie zoekt de aanval

In #binnenskamers bloggen onze Haagse redacteuren over de grote en de kleine politiek. Ze geven een eerste duiding bij de actualiteiten, delen opmerkelijke observaties en schetsen het waarom van het spel en van de knikkers. De laatste updates vindt u op volkskrant.nl/politiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden