Politiek blog

#binnenskamers: Houwers zal niet de laatste zetelrover zijn

#binnenskamers brengt u de laatste nieuwtjes, de nieuwste inzichten en scherpste observaties vanaf het Binnenhof, waargenomen en opgetekend door de verslaggevers van onze parlementaire redactie.

Beeld ANP/Bewerking de Volkskrant

Zetelroof is een onvermijdelijk kwaad
12.40 uur - Raoul du Pré (@raouldupre)

De meest verfoeide man van het Binnenhof is vandaag zonder enige twijfel Johan Houwers, het gevallen VVD-Kamerlid dat uit zijn partij is gezet maar nu toch zijn Tweede Kamerzetel inneemt. 'Zetelroof!', klinkt het van links tot rechts door de wandelgangen. Velen voelen mee met de VVD, want hetzelfde overkwam in deze kabinetsperiode de PvdA, de PVV en 50Plus. Maar ondanks alle verontwaardiging weet ook iedereen dat er niets aan zal gebeuren. Daarvoor zijn de staatsrechtelijke bezwaren uiteindelijk toch te groot.

De vorige keer, toen de PvdA'ers Kuzu en Öztürk er vandoor gingen met hun zetels, liet minister Plasterk van Binnenlandse Zaken weten dat hij maatregelen overweegt om te voorkomen dat Kamerleden die uit hun fractie stappen hun zetel meenemen. Die afsplitsingen zijn buiten de kiezer omgegaan, stelde Plasterk vast. 'Je kunt je afvragen of dat de bedoeling was.'

In sommige gevallen is het oordeel makkelijk te vellen. Dan worden partijen en kiezers overduidelijk gedupeerd. Denk aan de zaak-Houwers. Denk ook aan aan SP'er Ali Lazrak die zich afscheidde in 2004 en zich daarna nauwelijks meer in de Kamer liet zien. SP-stemmers mochten zich bekocht voelen.

Voormalig VVD-Kamerlid Johan Houwers. Beeld anp

Bijna lege Kamer

Update 13.00 uur - De terugkeer van Houwers in de Tweede Kamer was alles behalve warm. Bij zijn beëdiging waren nauwelijks Kamerleden aanwezig, ook kreeg hij weinig felicitaties en geen bloemen.

Daar staan ingewikkelder voorbeelden tegenover. Want wie zegt dat de partijtop zelf altijd trouw handelt naar de eigen verkiezingsbeloften? Wie spreekt namens de kiezers als in een fractie een diepgaand politiek verschil van mening rijst?

Toen Geert Wilders zijn minder-Marokkanenoffensief begon, werd hij verlaten door twee Kamerleden (Bontes en Van Klaveren) die vonden dat hij radicaliseerde en daarin niet mee wilden gaan. Binnen de PVV was geen ruimte voor hun mening. Een verbod op afsplitsing zou hen de mogelijkheid hebben ontnomen om met kracht van zich te laten horen. Ook Wilders zelf heeft inmiddels overtuigend aangetoond dat hij namens heel wat VVD-kiezers acteerde toen hij bij de VVD vertrok in 2004.

Zoals de Volkskrant in november schreef in het commentaar: 'De kern van de zaak is dat Kamerleden hun werk zonder last moeten kunnen doen: zij dienen op basis van eigen inzicht en overtuiging hun oordeel te vellen. Dat is een belangrijk, grondwettelijk recht. Het draagt bij aan het zelfcorrigerend vermogen van partijen.

'Een verbod op afsplitsing geeft een partijtop te veel macht om afwijkende meningen te negeren en discussies te smoren onder de deken van de interne discipline - een Kamerlid heeft dan immers geen stok meer achter de deur. Die fractiediscipline is bijzonder nuttig in het dagelijkse politieke verkeer - regeerakkoorden zouden anders nauwelijks mogelijk zijn - maar uiteindelijk weegt dat gemak niet op tegen het fundamentele recht van elke volksvertegenwoordiger zijn eigen mening te verkondigen. Als daarvoor geen aanhang te vinden is, wordt dat vanzelf duidelijk bij de eerstvolgende verkiezingen.'

Omdat een ruime meerderheid in de Kamer er uiteindelijk zo over denkt, zal Johan Houwers nog lang niet de laatste zetelrover zijn.

Eerder in #binnenskamers
24 maart
· Dijkhoff speelt nieuwe rol met verve

20 maart
· De vele zetels van Fred Teeven

19 maart
· En toen waren er 16 fracties

16 maart
· Asscher en Schippers troosten Libelle-lezeressen


In #binnenskamers bloggen onze Haagse redacteuren over de grote en de kleine politiek. Ze geven een eerste duiding bij de actualiteiten, delen opmerkelijke observaties en schetsen het waarom van het spel en van de knikkers. De laatste updates vindt u op volkskrant.nl/politiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden