Politiek blog

#binnenskamers: Dijsselbloem goochelt met budget van Ploumen

#binnenskamers brengt u de scherpste observaties vanaf het Binnenhof, waargenomen en opgetekend door de verslaggevers van onze parlementaire redactie.

Beeld ANP/Bewerking de Volkskrant

Dolgelukkig is minister Lilianne Ploumen van Ontwikkelingssamenwerking: ze krijgt 750 miljoen euro extra voor de opvang van asielzoekers waardoor ze – belangrijker - niet geld hoeft weg te halen bij de allerarmsten van de wereld. Ook de ChristenUnie is gelukkig, want het was hun wens die Ploumen, of eigenlijk minister Dijsselbloem van Financiën, nu lijkt te honoreren.

Lijkt, want er valt wel wat op Ploumens vreugde af te dingen.
Haar is toegezegd dat er nog dit jaar 350 miljoen extra komt voor de kosten voor asielopvang. Volgend jaar 'krijgt' ze 400 miljoen extra. Het is opmerkelijk dat Ploumen zegt dat zij dat krijgt, maar dat het niet ten koste gaat van haar budget voor ontwikkelingssamenwerking, het OS-budget. Want als het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking bijdraagt aan de kosten van asielopvang, dan komt dat altijd uit het hulpbudget. Anders was dat extra geld wel naar Veiligheid en Justitie gegaan, naar staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Asiel.

Volgens Ploumen komt de 350 miljoen voor dit jaar uit het potje 'onderuitputting', geld dat ministeries dit jaar over hebben. Daar zit echter nog maar 150 miljoen in (waarvan 90 miljoen onderuitputting van OS zelf). Dijsselbloem is nog op zoek naar de overige 200 miljoen. Hij zal voor dat geld alsnog bij Ploumen uitkomen. De regel is namelijk dat als asielzoekers uit bepaalde landen komen, de kosten van de eerste twaalf maanden van hun opvang voor rekening komen van het OS-budget.

Volgend jaar, jubelt Ploumen, gaat de 400 miljoen extra ook al niet ten koste van het OS-budget. Want het wordt betaald uit de economische groei. Dat werkt zo: het potje waaruit ontwikkelingshulp wordt betaald, en dus ook de opvangkosten, ademt mee met de omvang van de economie. De pot is de afgelopen jaren vastgesteld op 0,7 procent van het bruto binnenlands product. Ploumen redeneert simpel: de economie groeit komend jaar, dus ook mijn OS-budget. Uit die groei betaal ik de asielopvangkosten.

Vreemd om te zeggen dat dat niet ten koste van de allerarmsten gaat. Want die zouden van die groei hebben geprofiteerd als het ‘groeigeld’ niet naar de asielzoekers was gegaan. Bovendien, zo blijkt uit de begroting van Ploumen, krimpt de pot hulpgeld. De norm van 0,7 procent wordt volgend jaar verlaten. Het wordt 0,56 procent om verder te dalen naar 0,5 procent in 2018. Inclusief de verwachte economische groei gaat het OS-potje van 4,7 miljard naar 4 miljard.

Of het OS-budget nu groeit of niet, Ploumen geeft aan dat daaruit volgend jaar de extra kosten voor asielopvang worden betaald. Dat gegeven plus de daling van het budget, zoals die blijkt uit Ploumens begroting, betekent dat dit jaar en volgend jaar circa een kwart van het voor ontwikkelingshulp bestemde geld wordt gebruikt om de kosten van asielopvang te dekken.

Door Robert Giebels (@RobertGiebels)

Minister van Ontwikkelingssamenwerking Lilianne Ploumen.Beeld anp

Soms ontkom je er als journalist niet aan om tien keer hetzelfde verhaal op te schrijven. Al is het maar omdat het medialandschap even in rep en roer is door een misverstand.

Dat geldt ook voor de boodschap dat Nederland de bombardementen in Irak tegen terreurgroep IS voorlopig niet uitbreidt naar Syrië. Dit heeft de Volkskrant al diverse malen gemeld (bijvoorbeeld in november, in september en in juli). Het kabinetsstandpunt en de mening van de coalitiepartijen hierover zijn ongewijzigd.

Toch zingt de kwestie sinds maandag weer rond, mede doordat RTL Nieuws maandagavond meldde dat de Amerikanen willen dat Nederland mee gaat bombarderen in Syrië. Het is geen nieuws, dat willen de VS al heel lang.

Het misverstand werd versterkt doordat het Amerikaanse Foreign Policy maandag schreef dat Nederland ‘nu overweegt’ (‘is now considering’) om F16’s naar Syrië te sturen. Minister Hennis van Defensie bracht die dag een bezoek aan de VS. Ze leek het verhaal te bevestigen met het citaat: ‘We kunnen ons niet achter die brede Amerikaanse rug blijven verschuilen.’ Diezelfde avond werd PvdA-leider Diederik Samsom in de uitzending van Pauw doorgezaagd over het onderwerp. ‘Nu niet’, was zijn antwoord.

De verwarring was compleet: gaat Nederland nu wel of niet bombarderen? Dus dook ook de Volkskrant dinsdagochtend weer de wandelgangen van het Binnenhof in met de vraag: zit er beweging in het kabinetsstandpunt? Officieus is al langer bekend dat de VVD mee wil doen met bombardementen, maar de PvdA niet. Pas als de PvdA draait, wordt het een optie dat Nederlandse F16’s boven Syrië gaan vliegen.

Uit onze rondvraag bleek dat het kabinetsstandpunt niet was gewijzigd: Nederland zal pas bommen op Syrië overwegen als er zicht is op een internationaal plan voor de toekomst van het land. Want je kunt wel bommen gooien op IS, maar wat dan? Hoe dan verder met de Syrische president Assad, die met grof geweld de Syrische oppositie probeert te smoren? Wie gaat het land straks besturen? Zolang die antwoorden uitblijven, wil de PvdA zich niet mengen in het Syrisch conflict.

PvdA-minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken herhaalde het woensdag ook nog eens: hij ziet voorlopig niets in Nederlandse bombardementen boven Syrië. Hij vindt het ‘belangrijk dat de betrokken partijen eerst een politieke strategie overeenkomen voor de toekomst van Syrië’. Ook benadrukte hij dat de Amerikanen geen officieel verzoek hebben ingediend bij Nederland om mee te doen aan bombardementen boven Syrië. ‘Het is een wens, een hoop, die ze al langer hebben, maar dat is iets anders dan een verzoek’, aldus Koenders.

Nederlandse F-16's bestrijden IS voorlopig dus alleen in Irak. Onderwijl volgt het kabinet nauwgezet de gesprekken die de Franse president Hollande deze week voert in Washington en Moskou: weet hij de grootmachten op één lijn te krijgen? Misschien gaat Nederland dan ook om.

Door Natalie Righton (@Natalie_Kabul)

Bij de SGP schrikken ze er nog wel eens van. Decennia werden ze als parlementair curiosum gezien. Als bij een stemming de SGP-stem doorslaggevend was, werd meesmuilend gesproken over de ‘Staphorster-variant’.

Dat veranderde in 2010 toen het kabinet Rutte I voor een meerderheid in de senaat afhankelijk werd van de SGP. Rutte II sloot met hetzelfde doel een reeks akkoorden met onder meer de SGP.

Sindsdien luistert iedereen naar de SGP. Ze zijn daar nogal ‘soft spoken’, dus het luistert nauw. Geven ze in de Volkskrant aan dat de SGP-senatoren tegen het Belastingplan stemmen als de kostwinner niets extra’s krijgt, dan bedoelen ze dat de kostwinners stevig voordeel moet krijgen. Dat weet iedereen, dus komen daarna alle media langs. Dat is nog steeds wennen voor de mannenbroeders.

Gerrit Holdijk maakte het allemaal mee. Hij was 25 jaar senator voor de SGP, 9149 dagen. Eerst in 1986-1987, en vervolgens van 1991 tot juni 2015. Senator was de ‘bijbaan’. Holdijk was 38 jaar lang beleidsmedewerker van de Tweede Kamerfractie van de SGP. Deze zomer ging Holdijk als 69-jarige met pensioen toen de nieuwe Eerste Kamer werd geïnstalleerd. Als iemand de SGP belichaamde was dat Holdijk wel.

Bij zijn vertrek stelde zijn partij een klein boekje samen met typerende Holdijk-uitspraken. Die werden opgevist uit speeches in de Eerste Kamer, artikelen en interviews. Zoals de SGP dat wel vaker doet. Toen Bas van der Vlies 25 jaar lid van de Tweede Kamer was, verscheen in 2006 een bundel karakteriseringen, geschreven door mede-politici. ‘Het is altijd goed dat kennis genomen kan worden van onze beweegredenen’, heet het bij de SGP. Het Holdijk-boekje is een soort gids in SGP-speak.

Eerst de relativering: ‘Ik ben geen politicus. Ik ben slechts jurist in de coulissen van de politiek’

De zelfkarakterisering: ‘Ik heb altijd maximaal een tot twee dagen in Den Haag gewerkt. Ik ben een solist. Ik kan geen leiding geven en kan geen leiding hebben.’

En dan een van de pareltjes van die typische SGP-spraak: ‘Mijn fractie heeft slechts behoefte aan een korte verklaring. Eigenlijk wenst zij dat ook zwijgen sprekend kan zijn.’

Een gouden tegeltjeswijsheid: ‘Ten diepste kunnen we alleen al op grond van ervaring weten dat geluk niet te koop is en alleen een geschenk is.’

Natuurlijk ontbreekt de Heer niet: ‘Politici zijn in onze ogen niet in de eerste plaats verantwoording schuldig aan het volk – dat ook – maar aan God. Niet de jaarlijkse ‘gehaktdag’, maar Gods oordeelsdag aan het einde der tijden is bepalend.’

Want de Bijbel – in de juiste vertaling – is en blijft het richtsnoer voor leven en handelen der mannenbroeders. Dat wordt niet zozeer uitgedragen. Bezoekers en kiezers behoren dat te weten en te respecteren. Of, in Holdijks woorden: ‘Je kunt het in de politiek niet gauw voor iedereen goed doen, dat weet je en dat lot heb je te dragen. Dat is ook een zeer wezenlijke notie van tolerantie: het verdragen en verduren van kritiek, ook al tracht je iedereen zoveel mogelijk recht te doen en te respecteren.’

Door Gijs Herderscheê (@vkgijs)

Senator Gerrit Holdijk (SGP) maakt een wandelingetje op het BinnenhofBeeld anp

Zodra iemand opstapt in Den Haag begint het kwartetten. Wie stapt in de vacature? Dat gebeurt ook nu Loek Hermans is opgestapt als VVD-senator en daarmee ook als fractievoorzitter van de VVD in de Eerste Kamer.

De eerste vraag is simpel te beantwoorden. De volgende op de kandidatenlijst van de VVD voor de Eerste Kamer volgt Hermans op als senator. Dat is Ben Swagerman (1959). Hij was al van 7 juni 2011 tot 9 juni 2015 Eerste Kamerlid.

Lastiger is de vraag wie Hermans volgt als fractievoorzitter, maar dat maakt het kwartetten des te leuker. De fractievoorzitter is, nu de VVD in het kabinet zit, een belangrijke figuur. Die zit bij het ‘BPO’, het wekelijkse bewindspersonenoverleg waarin de lopende politieke kwesties worden besproken en afgestemd tussen kabinet en fractievoorzitters in Eerste en Tweede Kamer.

Voor die opvolging neemt de VVD de tijd. Er wordt gesproken over ‘een procedure’, omdat er geen vaststaande procedure is. Volgende week gaat de voltallige Eerste Kamer in twee cohorten langs bij de Koning. Dat is dus geen aangewezen dag om onderling te gaan kijven over het fractievoorzitterschap.

Voorlopig neemt Helmi Huijbregts-Schiedon het voorzitterschap waar. Helmi wie? Zij is sinds 12 juni 2007 senator en al vier jaar vice-fractievoorzitter. Het zou zomaar kunnen dat zij zichzelf kandideert om Hermans op te volgen. In de wandelgangen wordt zij gekarakteriseerd als ‘het type Ankie Broekers-Knol’, van wie buiten het Binnenhof zogezegd niemand had gehoord tot zij gerespecteerd voorzitter van de Eerste Kamer werd. Maar even eigenzinnig. Misschien is dat niet naar de zin van de VVD-partijtop.

Dan zijn er twee ervaren rotten, Frank de Grave en Annemarie Jorritsma. De Grave – als VVD-Tweede Kamerlid in de jaren tachtig wegbereider van Paars, staatssecretaris van Sociale Zaken, oud-minister van Defensie - staat bekend als een soort vrijdenkende ‘spring-in-het-veld’.

Nee, dan Annemarie Jorritsma – oud-lid van de Tweede Kamer, oud-minister van Economische Zaken en vice-premier en de laatste jaren burgemeester van Almere annex voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, VNG. Zij kent het klappen van de zweep en het partijgareel.

Illustratief is een apocriefe anekdote die over haar de ronde doet. In de jaren negentig, toen zij minister van Economische Zaken was, zou de VVD-fractie in de Eerste Kamer twijfels hebben gehad bij een wetsvoorstel van haar. Zij stormde toen op een dinsdag de vergadering van de VVD-fractie binnen, gehuld in regenjas. Ging zitten, zette haar ministeriabele loodgieterstas op tafel, stak een sigaret op, keek de tafel rond en zou hebben gezegd: ‘Ik heb me laten vertellen dat jullie tegen dat wetsvoorstel willen stemmen. Dat gaan we dus niet doen.’ Drukte haar peuk uit en vertrok met wapperende jaspanden. De VVD-fractie heeft in die jaren niet tegen een wetsvoorstel van Jorritsma gestemd.

Door Gijs Herderscheê (@vkgijs)

Hermans arriveert bij zijn laatste fractievergadering.Beeld anp

Waar sommige politici bij hun vertrek de achterdeur kiezen en onbereikbaar zijn, koos Loek Hermans dinsdag de koninklijke weg. Maandag kondigde hij in een persbericht aan dat hij stopt als lid van de Eerste Kamer voor de VVD en dus ook als voorzitter van die senaatsfractie. Aanleiding: het snoeiharde oordel van de rechter over zijn (dis-) functioneren als commissaris bij het failliette zorgconglomeraat Meavita.

Hermans kwam dinsdag naar de fractievergadering van VVD-senatoren om zijn vertrek uit te leggen. Dat ontging het journaille natuurlijk niet, dus stond een roedel journalisten voor de deur.

Loek Hermans kent het spel. Hij wist dat hij achtervolgd zou worden op het publieke jachtterrein dat het Binnenhof is, tot hij een quote had afgegeven. Dus stapte hij even de fractiekamer van de VVD uit. Sprak wat ingestudeerde zinnen uit, woof vragen weg en stapte de fractiekamer weer in.

Het tekent de professional. Hij heeft zijn plicht gedaan en kan ieder die hem met vragen benadert, wijzen op dat statement, hoe nietszeggend ook.

Het deed denken aan zijn optreden tijdens de ‘zorgcrisis’ in december 2014. Toen sneuvelde verrassend de zorgwet van Edith Schippers (VVD) van Volksgezondheid in de Eerste Kamer waarin de ‘vrije artsenkeuze’ zou worden afgeschaft.

Drie PvdA-senatoren stemden tegen waardoor het wetsvoorstel geen meerderheid kreeg. Hermans was onaangenaam verrast dat de coalitiepartner een afspraak uit het regeerakkoord niet nakwam. Maar hij vermande zich, studeerde een reactie in en gaf die de hele dag ten beste aan vragende journalisten.

Het stak scherp af tegen Marleen Barth, voorzitter van de PvdA-fractie in de Eerste Kamer. Die had de bui zien hangen, maar had noch haar partijtop noch de minister noch Hermans op de hoogte gesteld. Toch hield zij zich na de stemming uren onbereikbaar en toen zij zich uiteindelijk vertoonde was zij nog steeds geëmotioneerd.

Door Gijs Herderscheê (@vkgijs)

Hermans kwam even de fractiekamer uit om de pers enkele hapklare citaten te voeren.Beeld anp

We wisten al uit het rapport van Liesbeth Spies dat het Binnenhof er fysiek slecht aan toe is. De voormalig CDA-bewindsvrouw overtuigde het kabinet van de noodzaak om de hele boel voor zeker vijf jaar te sluiten en grondig te renoveren, van rottende fundering tot lekkende dakpannen en alles daartussen. Donderdag mocht de parlementaire pers ook zelf een kijkje nemen in de schimmelende kelders en verzakkende zolders.

Nog niet iedereen is van mening dat vijf jaar verhuizen de beste oplossing is. De gehele Eerste Kamer vertikt het en een aanzienlijk deel van de Tweede Kamer denkt er net zo over. Houd de winkel alsjeblieft open tijdens de verbouwing, is het verzoek. Het kabinet heeft nog heel wat overtuigen te doen. Handig dus om alvast de pers uitgebreid langs de rottende plekken te leiden.

Het moet gezegd: het ministerie legde de journalisten in de watten. Twee uiterst vriendelijke ambtenaren van de Rijksvastgoeddienst voorzien de twee uur durende rondleiding van deskundig commentaar.

We beginnen bij een deur in een oude wand op de begane grond tussen oud- en nieuwbouw. Erachter zit een klein gewelfd vertrek met schimmelende vochtplekken die omhoogkruipen richting het plafond. Oorzaak: door de jaren heen is de grondwaterstand veranderd.

Maar kijk ook naar dit systeemplafond in de nieuwbouw uit de jaren negentig van Pi de Bruijn: de metalen platen zakken door en worden provisorisch op hun plek gehouden. Even later een kelder met systeemkasten. Een plastic zeiltje ligt op een zoemende kast als laatste redmiddel tegen mogelijke lekkages.

En zie de overvolle kabelgoten. Die mogen eigenlijk maar voor de helft gevuld zijn, maar puilen uit. Die elektriciteit- en datakabels kunnen aardig warm worden, brand zou fataal zijn. Het draadglas in de deuren van het Hotel (waar onder meer de PVV is gehuisvest) voldoet niet meer als brandwering. Een aanzienlijk deel van het Binnenhof zou in vlammen kunnen opgaan.

Wat vindt de brandweer daarvan? Aan de minimale eis wordt nog voldaan: de vluchtwegen zijn toereikend. De veiligheid van mensen komt op de eerste plaats, het gebouw op de tweede.

Vocht is een geniepige indringer. Het legt vaak een lange weg af voordat het tevoorschijn komt in de vorm van bruine plekken op muren of plafonds. De bron achterhalen is lastig omdat in holtes en krochten asbest verstopt zit. Je kunt niet zomaar een wand openbreken.

Door naar de gangen rond de statige Eerste Kamer. In de ambtenarenkamer (waar ministers en staf tijdens debatten overleg plegen) liggen kabels op de grond. De moderne tijd vereist wifi en het snelste internet, maar de monumentale panden stribbelen tegen.

Een trap op, een gang door en we stappen de Mary Stuartkamer binnen. Het vertrek dateert uit 1642, ooit was het de slaapkamer van de Britse prinses en echtgenote van stadhouder Willem II. Op het houten plafond prijken sierlijke gouden krullen. Doeken langs de wand verhullen de braakliggende muren.

Tot slot nog even langs de zolder boven de Eerste Kamer: de flinke houten balken die het dak stutten zakken langzaam uit hun voegen. Ook hier weer uitpuilende kabelgoten. En pas op voor die gemene bout die daar uitsteekt.

De boodschap is duidelijk: grootschalige renovatie is onvermijdelijk. Maar vinden de deskundige ambtenaren ook dat volledige ontruiming van het Binnenhof de beste optie is? Een onzinnige vraag. Ambtenaren vinden helemaal niks, voor meningen kunt u zich wenden tot de politici.

Door Joost de Vries (@devriesjoost)

Beeld Freek van den Bergh
Beeld Freek van den Bergh
Beeld Freek van den Bergh
Beeld Freek van den Bergh
Beeld Freek van den Bergh

Van verzuiling tot versnippering. Onder die titel werd een paar weken geleden het boek aangekondigd dat voormalig ANP-journalist Fons Kockelmans schreef over de afgelopen halve eeuw landspolitiek. Volkskrantcollega Sheila Sitalsing was de eerste die waarschuwde: Versnippering? Moet dat geen versplintering zijn?

Als dan blijkt dat ook het register in staat van verwarring verkeert, heeft uitgever Willem A. Donker de keuze snel gemaakt. Versnippering moet hier letterlijk worden genomen: de hele eerste druk van deze politieke geschiedschrijving gaat de versnipperaar in.

'Waar de fout ook gemaakt is, dit is de verantwoordelijkheid van de uitgever', zegt hij dinsdag in Nieuwspoort. Daar wordt het boek – in prachtig gebonden uitgave en met nieuwe titel (Van verzuiling tot versplintering) – met een vertraging van twee weken alsnog ten doop gehouden. Alles op alles gezet, zegt de uitgever, om te voorkomen dat de Volkskrant zou schrijven dat het een debiele uitgave is.

Ons oordeel schorten we op tot het boek gelezen is. Maar D66-leider Alexander Pechtold, die het eerste exemplaar in ontvangst mocht nemen, heeft voorwerk verricht. Hem viel vooral de opkomst, ondergang en wederopstanding van populistische bewegingen op. Hij herinnert in zijn toespraak aan de Leidse burgemeester Cees Goekoop. In 1990 werden in de Leidse gemeenteraad twee centrumdemocraten geïnstalleerd. Toen de publieke tribune niet tot bedaren te brengen was, rukte Goekoop een tafelmicrofoon uit zijn houder, hield een vlammend betoog over democratie en besloot met: ‘En nu is het stil.’ Pechtold: 'Voor Goekoop had ik bewondering.'

Kockelmans besteedt veel aandacht aan D66 – het boek begint zo ongeveer met de oprichting van de partij. Ook in het toekomstperspectief krijgt D66 een prominente plek. Kockelmans stelt een versimpeling van het politieke landschap voor. Hij wil het aanbod terugbrengen tot vier partijen door de kiesdrempel te verhogen naar 5 procent. De partijen die overblijven: een radicaal rechtse (PVV, een beetje VVD), een centrumrechtse (CDA, VVD, SGP), een centrumlinkse (D66, PvdA, ChristenUnie) en een radicaal linkse partij (SP, linkervleugel PvdA, GroenLinks).

‘Meteen doen’, is het commentaar van Pechtold. ‘Zo worden de oude partijen opgeknipt, terwijl de nieuwkomers en eigen stroming krijgen. Fantastisch.’

Door Ariejan Korteweg (@AriejanKorteweg)

'Liberalen moeten zich verenigen! Laten we samen voorwaarts gaan!' Was getekend VVD-partijvoorzitter Henry Keizer en partijleider Mark Rutte. Het is de uitsmijter van een aanbevelingsbrief voor partijgenoot Hans van Baalen, die sinds deze week kandidaat is voor het voorzitterschap van de liberale Europese partij ALDE.

Het prominente VVD-lid is de juiste man om de Europese liberalen naar grotere hoogten te stuwen, stellen Keizer en Rutte. Dat hij tot voor kort een zakcentje bijverdiende in de autobranche, is hem vergeven. 'Hans van Baalen is een persoon die weet hoe hij moet vechten voor duidelijke resultaten. Laat hem vechten voor ALDE! Laat hem vechten voor de burgers van Europa!' Zijn kandidatuur heeft de goedkeuring van de voltallige partijtop, waaronder erelid en voormalig eurocommissaris Neelie Kroes, benadrukken de twee ondertekenaars.

De ALDE-partij verenigt 55 liberale partijen uit Europa. Niet alleen de lidstaten zijn vertegenwoordigd, ook liberalen uit Kosovo en Oekraïne zijn welkom. Onder dezelfde naam werken partijen uit de EU samen in het Europees Parlement, zo kan het dat de VVD en D66 daar samen in één fractie zitten.

Die fractie wordt geleid door de Belg Guy Verhofstadt, maar zijn functie staat niet ter discussie. Van Baalen solliciteert naar het partijvoorzitterschap, zeg maar de Henry Keizer van de Europese liberalen en democraten. De huidig partijvoorzitter, de Britse Sir Graham Watson, zit aan het einde van zijn tweede tweejarige termijn en heeft bedankt voor een derde periode. Op het partijcongres in november stemmen de leden over zijn opvolging.

Van Baalens enige concurrent is de Estse Siim Kallas. Niet de minste tegenkandidaat: hij was premier van Estland, minister van Financiën en van Buitenlandse Zaken en president van de Estse centrale bank. Ook was hij eurocommissaris onder de vorige Commissieleider Barroso. Het cv van Van Baalen is iets bescheidener: tien jaar ervaring in het bedrijfsleven, tien jaar Kamerlid, ruim zes jaar europarlementariër.

De uitdagingen voor de Europese liberalen zijn groot, weten VVD-leiders Keizer en Rutte, en nu is de tijd om liberalen in heel Europa bij elkaar te brengen. Het is zaak dat de ALDE-partij, de ALDE-fractie en liberalen en democraten in lokale parlementen de krachten bundelen. 'Liberale oplossingen zijn nodig om de huidige politieke stagnatie tegen te gaan.' Laat die opdracht maar over aan Hans van Baalen: 'Hij heeft bewezen een effectieve leider te zijn.'

Door Joost de Vries (@devriesjoost)

'Laat Hans van Baalen vechten voor de burgers van Europa!'Beeld anp

‘Een leermoment’ moest het zijn, ‘een leerproces’ zelfs. Dit was ‘eens maar nooit meer’. ‘Geen schoonheidsprijs’, was de kwalificatie. ‘Een procedure om nooit te herhalen.’

Minister van Cultuur Jet Bussemaker kreeg het links en rechts om de oren in de Eerste Kamer, die dinsdagmiddag debatteerde over de aanschaf van twee portretten van Rembrandt, samen met Frankrijk. Morrend en wel gingen uiteindelijk ook de senatoren akkoord met de Rembrandt-deal.

Met name SP en 50Plus hadden zinnige vragen. Waren de fractievoorzitters en in het bijzonder D66’er Pechtold ervan op de hoogte dat de minister al drie maanden probeerde de schilderijen samen met Frankrijk te kopen, wilde Jan Nagel weten. En ook: houdt de minister het Rijksmuseum aan de gedane toezegging een deel van de financiering voor zijn rekening te nemen?

Ook de SP, waarvan de achterban volgens peilingen vindt dat het aankoopbudget van tachtig miljoen euro beter een andere bestemming kan krijgen, was uiterst kritisch. Senator Arda Gerkens wilde weten of Frankrijk had gedreigd de exportvergunning voor de portretten in te trekken. En de hamvraag: ‘Zou de minister ook tachtig miljoen euro hebben gevraagd als ze had geweten dat het niet om twee maar om één schilderij ging?’

Vorige week dinsdag, nadat de Tweede Kamer akkoord was gegaan met de aanschaf, waren de fractieleiders in de Eerste Kamer in alle haast opgetrommeld: er moest met spoed ook in de senaat worden ingestemd met de gedeelde aankoop. Ook daaraan hadden veel senatoren zich buitengewoon geërgerd. ‘Die druk is zeer ongepast’, vond Gerkens. Ze vond De Grave van de VVD aan haar zijde.

Bij haar beantwoording kwam de minister met een praktijkvoorbeeld van hoe ze zich het gedeelde eigendom voorstelt. Een schilderij van Titiaan is eigendom van Engeland en Schotland en verblijft beurtelings een, twee, drie of vijf jaar in Londen en Edinburgh. Iets dergelijks kan met de Rembrandts ook, zei Bussemaker. ‘Met het transport van kunstwerken is zeer veel expertise opgebouwd.’

De toernee van de schilderijen langs de provinciehoofdsteden, waarvan eerder sprake was, lijkt uit beeld te verdwijnen. ‘Dat moet met de andere betrokkenen worden besproken’, waarschuwde Bussemaker. Voor Leeuwarden als Culturele Hoofdstad 2018 wilde ze een uitzondering maken. Mede omdat Oopjen Coppit, geportretteerd op één van de schilderijen, een Friese burgemeestersdochter is.

De staat van de beide Rembrandt-schilderijen is volgens de minister ‘redelijk’, het onderhoud zal in de toekomst door het Rijksmuseum gebeuren.

Uiteindelijk keren alleen PVV (‘Wij kiezen voor onze ouderen’) en 50Plus (‘te krap budget voor een goede zorg’) zich tegen de aanschaf.

Door Ariejan Korteweg (@AriejanKorteweg)

De potretten van Maerten Soolmans en Oopjen Coppit.Beeld epa
En de minister die verantwoordelijk is voor de Frans-Nederlandse deal.Beeld anp

Alle zwangere Kamerleden doen het, maar Renske Leijten niet. Zij gaat niet met zwangerschapsverlof. Althans, zij laat zich niet vervangen als Kamerlid. Ze houdt zich wel afzijdig: vertoont zich niet in de Tweede Kamer en doet al helemaal geen debatten.

Wat steekt er achter? Problemen in de SP met eventuele vervangers? Een statement dat je niet van elk recht gebruik hoeft te maken ?

Niets van dat al, verzekert Renske Leijten telefonisch. ‘Het is de tweede keer deze periode dat ik zwanger ben. Om er nu weer 16 weken uit te zijn, dat vind ik wat veel. Ik wil er niet helemaal los van raken. Het is ook een spannende tijd in de partij.’

Vorig jaar was Leijten zwanger van haar eerste en beviel van een zoon. Toen werd zij van februari tot mei vervangen door Tjitske Siderius. Die was op dat moment nog medewerkster van de SP-fractie en is inmiddels volwaardig Kamerlid – ze stond op de kandidatenlijst en was aan de beurt door het vertrek van direct gekozen Kamerleden.

Met ‘spannende tijd in de partij’ doelt Leijten op de voorzittersverkiezing, de strijd tussen Ron Meijer en Sharon Gesthuizen. ‘De verkiezing is op het congres op 28 november. Daar wil ik bij zijn.’ De bevalling is dan al achter de rug. Die is over twee weken beoogd, daags voor het herfstreces als de Tweede Kamer een week dicht gaat.

‘Henk van Gerven’, zegt Leijten, ‘doet nu even de hele zorg voor de SP-fractie. Dat deed ik de afgelopen maanden toen Henk druk was met de Fyra-enquête. Die enquête is nu vrijwel klaar. Henk vindt het best. Daarna heb ik met Emile Roemer overlegd. Als die bezwaar had gemaakt, had ik verlof opgenomen. Maar Emile vond het prima. Het is nu ook wat rustiger. De grote wetgeving is gepasseerd. Dit najaar staat de begroting op de rol en een reeks specifieke overleggen met minister en staatssecretaris.’

Vindt Leijten niet dat ze de volgende op de lijst de kans ontneemt om te snuiven aan het Kamerwerk ? ‘Nou, dat is geen overweging geweest. Tjitske heeft me de vorige keer geweldig vervangen. Maar die kende de weg en wist hoe het werkt. Als iemand van buiten komt is die weken bezig de weg te verkennen.’

Dat zou nu het geval zijn want Leo de Kleijn is de volgende op de lijst en zou als eerste in aanmerking komen om Leijten te vervangen. Maar De Kleijn komt van buiten. Hij is SP-fractievoorzitter in Rotterdam. ‘Maar dat maakte voor mij niet uit’, zegt Leijten, ‘Ik hou nu een band met de Kamer. Als er een spannende stemming is, dan kom ik. Als het erom hangt met 75 – 75, dan spring ik in de taxi. Dat soort stemmingen zie je aankomen, hoor.’

In oktober 2006 werd de wet van kracht die volksvertegenwoordigers - leden van de Tweede Kamer, Eerste Kamer, leden van het Europees Parlement, als mede leden van de gemeenteraad en provinciale staten – het recht geeft zich wegens ziekte, zwangerschap en bevalling maximaal 16 weken te laten vervangen. Dat mag tijdens een periode maximaal drie keer. Toen deze regeling nog niet bestond, bleven zetels vaak langdurig onbezet door ziekte of zwangerschap.

Door Gijs Herderscheê (@vkgijs)

SP-Kamerlid Renske Leijten.Beeld ANP

Ze zijn niet mals in hun kritiek, de vier oud-premiers die een videoboodschap inspraken voor de feestelijke afsluiting van tweehonderd jaar Koninkrijk, zaterdagmiddag in theater Carré in Amsterdam. De video moet tot dan geheim blijven, maar Binnenskamers wist er alvast de hand op te leggen. En schrok van het oordeel van de voormalige regeringsleiders over de stand van het land.

Dries van Agt vindt de meest bloemrijke woorden: ‘Wat mij het eerst voor de geest komt is een proces van ontkerstening, secularisatie, en helaas van hoffelijkheid naar hufterigheid.’

Wim Kok dan: ‘De verscheidenheid wordt benadrukt, maar de eenheid in handelen, de saamhorigheid is ver te zoeken.’ Terwijl, weet Jan Peter Balkenende, ‘het juist samenwerking, sociale akkoorden, en polderoverleg zijn die onze geschiedenis kleuren.’

Het viertal kijkt met zorgelijke blik naar land en inwoners, vraagt zich af of we zijn voorbereid op het vluchtelingenvraagstuk, op de klimaatverandering. Kok: ‘Als ik terugdenk aan dat arbeidersgezin in de Krimpenerwaard waarin ik opgroeide, dan zijn de verschillen met nu onbeschrijflijk.’

Een gebrek aan fatsoen en groeiend egocentrisme, dat is wat de ex-premiers vaststellen. Mark Rutte geeft aan dezelfde ontwikkelingen een veel optimistischer uitleg. ‘We zijn informeel’, zegt hij. ‘We kunnen niet goed tegen regels. Dat maakt ons juist zo innovatief.’

Eensgezind is het vijftal over ons vorstenhuis. ‘Hoe gezegend zijn wij met ons Koningspaar’, vindt Ruud Lubbers. Balkenende ziet ‘een bindende rol’. ‘Een goed functionerende monarchie’, constateert Kok wat zuiniger.

Volgens vandaag verschenen onderzoek heeft een kleine helft van de Nederlanders helemaal niets gemerkt van de twee jaar durende feestelijkheden ter ere van tweehonderd jaar Koninkrijk. Ook dat beleeft premier Rutte heel anders. ‘Het mooie is dat er heel veel mensen echt bij betrokken zijn. Vorig jaar stond men rijen dik bij het Catshuis.’

De viering kostte 3,5 miljoen euro. Koning Willem-Alexander, Koningin Maxima en Prinses Beatrix zijn zaterdag bij het slotfeest, dat eindigt met een concert op de Amstel, dat op tv wordt uitgezonden.

Door Ariejan Korteweg (@AriejanKorteweg)

Drie oud-premiers: Lubbers, Balkende en Kok. Ze zijn somber gestemd over de staat van het land.Beeld ANP

PvdA-leider Diederik Samsom ging tijdens de ledenraad in het Jaarbeursgebouw in Utrecht even langs bij de vluchtelingenopvang in het complex. Premier Mark Rutte ging maandag zonder er ruchtbaarheid aan te geven naar de opvang in de koepelgevangenis in Haarlem.

Ook Lodewijk Asscher, vicepremier en minister van Sociale Zaken, nam geen pottenkijkers mee naar zijn bezoek aan buurtbewoners van een beoogde opvang en daarna de opvang in de sporthal van de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Maar hij neemt het heft in eigen handen en stuurt foto’s rond van zijn bezoek en doet verslag op Facebook.

Eerst zes foto’s van een gesprek bij ‘meneer Brans, die tegenover een mogelijke grote opvanglocatie in Leidschendam-Voorburg woont’. Daar deelden buurtbewoners hun zorgen met Asscher. Dan zes foto’s van Asscher in de sporthal waar we vooral de speelruimte zien. Verderop schijnt ook een bioscoop te zijn ingericht in de squashbaan.

Opmerkelijk is dat het ministerie geen verslag doet van het bezoek, maar de minister zelf, met een persoonlijke impressie op Facebook. Asscher doet dit vaker. Eerder schetste hij zo zijn positie in de ‘Zwarte Piet-discussie’.

Via twitter attendeert hij zijn volgers op het bericht. Het is een nieuwe manier om de burger te informeren. Burgers kunnen tegelijk reageren, van opgetogen en positief tot ranzig en antisemitisch aan toe – voor iedereen zichtbaar. Opdat we weten hoe onze politici bejegend worden. Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet.

Door Gijs Herderscheê (@vkgijs)

Beeld MinSZW
Beeld MinSZW
Beeld MinSZW

De VVD blijkt toch een tegenbegroting te hebben ingediend bij de Algemene Financiële Beschouwingen. Echter: hij is niet van de VVD-fractie in de Tweede Kamer, maar van de man die herhaaldelijk te kennen heeft gegeven daar in te willen zitten: Roland van Vliet. Deze na de ‘minder, minder, minder’-uitspraak van Wilders uit de PVV-fractie gestapte belastingadviseur heeft zich als de Partij Van Vliet uitgeleefd in een eigengemaakte begroting. Eentje waar rechts Nederland de vingers bij aflikt, zou de premier zeggen.

Rutte gaf de glimmende Van Vliet donderdag er ongevraagd de hartelijke complimenten voor. ‘Herkenbaar vanuit een wat rechtsere invalshoek. Dank.’ Het kan geen kwaad voor een kabinet om in deze onzekere tijden (nog maar een meerderheid van 1 zetel in de Tweede Kamer!) alle mogelijke vrienden aan de borst te drukken, zal de premier hebben gedacht. Maar Van Vliet maakt het de VVD ook niet bepaald moeilijk: in zijn begroting doet hij wat de VVD zou doen als ze geen coalitie vormden met de PvdA. In plaats van het ‘kabinetstekort’ van 1,5 procent van het bbp, scoort Van Vliet 1,3 procent – applaus van Brussel en de Raad van State.

Partij Van Vliet verlaagt de lasten met 1,5 miljard euro (bovenop de 5 miljard van het kabinet). Er gaat meer geld naar defensie en de zorg - hoewel Van Vliet antidepressiva en allergiespray niet meer vergoedt. Minder, veel minder gaat naar sociale zekerheid, onderwijs, kinderopvang, milieu, ouderen, ontwikkelingssamenwerking en de publieke omroep. Verder gooit Van Vliet de btw 1 procent omlaag en houdt hij vermogens tot 50 duizend euro onbelast - nu 21 duizend euro.

Hoewel hij een tegenbegroting inleverde, deed hij niet mee, de afgelopen twee dagen. ‘Voorzitter, ik had een moeilijke fractievergadering’, zei Van Vliet daar gisteravond laat zelf over. ‘Ik denk dat ik mij ga afsplitsen.’ Als over twee weken louter over geld wordt gedebatteerd is hij er wel bij. ‘Dan zullen alle collega's zien dat ik ook nog snap wat ik heb opgeschreven.’ Wij letten vooral op de reactie van de VVD-collega.

Door Robert Giebels (@RobertGiebels)

Roland van Vliet (rechts): 'Bij de financiële beschouwingen zullen alle collega's zien dat ik ook nog snap wat ik heb opgeschreven.'Beeld anp

De Algemene Beschouwingen 2015, dag één: CDA-leider Sybrand Buma sprak in de Tweede Kamer over oorlog: bommen op IS, alleen daarmee pak je het vluchtelingenprobleem bij de wortel aan. Buiten de vergaderzaal, in de centrale hal, was het vijf minuten lang zalige vrede. Jonge SGP-vrouwen zongen Amazing Grace, begeleid door een enkele ingetogen trompettist.

Kamerleden verlieten hun bankjes en snelden naar de balustrade van de patatbalie om dit wonder te aanschouwen. Daar hoorden zij engelen zingen. Na vijf verrukkelijke minuten stierven de klanken weg, op een korte stilte volgde een groot applaus.

SGP-leider Kees van der Staaij werd op Twitter terstond omgedoopt tot Amazing Kees. In werkelijkheid was hij slechts zijdelings bij het spektakel betrokken. Eén van zijn persvoorlichters had de stoute schoenen aangetrokken en de flashmob georganiseerd. Hij had de fractie er zoveel mogelijk buiten gehouden. De verantwoordelijkheid droeg hij geheel zelf.

Natuurlijk had hij overwogen om toestemming te vragen, maar de kans op een nee was te groot geweest. Dan maar achteraf om vergeving vragen, besloot hij. En zo geschiedde. Politie en Kamerbodes werden overrompeld door het plots aangeheven lied, maar waar hij die nacht tevoren nog over had gedroomd en voor had gevreesd - dat de beveiliging ruw een einde zou maken aan het optreden - bleef uit. Ook de agenten keken vol bewondering toe.

Achteraf werd er wel een hartig woordje gesproken. Hier had echt toestemming voor moeten worden gevraagd, liet de beveiliging weten aan de persvoorlichting van de SGP. Stel je voor dat anderen geïnspireerd raken en de publieke hal het toneel wordt van allerhande artiesten? Daar zit de Tweede Kamer niet op te wachten. Het is al moeilijk genoeg om in deze tijd het open karakter van het Kamergebouw te behouden.

De SGP houdt zich voorlopig weer gedeisd, wat flashmobs betreft. Gelukkig hebben we de beelden nog.

Door Joost de Vries (@devriesjoost)

SGP-leider Kees van der Staaij verdiept zich in de Grondwet.Beeld ANP

Martin van Rijn waagt zich in het hol van de leeuw. Zaterdag spreekt hij in het Amsterdamse Westerpark een FNV-demonstratie toe. De vakbond loopt dan te hoop onder het motto Red de zorg.

Dat kan gezellig worden, want Van Rijn vindt dat hij de zorg redt met zijn hervormingen en bezuinigingen. Terwijl de FNV daar juist tegen te hoop loopt.

Ook een reeks BN'ers, bekende Nederlanders, vindt dat. Dat blijkt uit advertenties en radiospotjes. Humberto Tan, Willeke Alberti, Paul Witteman, Geert Mak, Arie Boomsma, Jan Mulder, Frits Barend, Guido Weijers, Ciska Dresselhuys, Jochem van Gelder en Jan Slagter – wie kent ze niet?

Om de opkomst te stimuleren deelt de FNV gratis treinkaartjes uit. Te bestellen via fnvvoorzorg.nl/downloaden-treinkaartje. Demonstreren niet verplicht.

Het gebeurt vaker dat bewindslieden demonstraties tegen hun beleid toespreken. Dat gebeurt meestal op het huiselijke Plein in Den Haag, pal voor het gebouw van de Tweede Kamer.

Maar dat een bewindspersoon een vakbondsdemonstratie toespreekt, gebeurt zelden. Wim Kok was als PvdA-leider niet gevraagd de bezuinigen op de WAO te verdedigen bij de grote vakbondsdemonstratie in 1993 op het Haagse Malieveld. Aart-Jan de Geus, minister van Sociale Zaken en oud-CNV-bestuurder, was niet uitgenodigd in 2004 om het afschaffen van vut- en prepensioen uit te leggen. Maar Van Rijn is nu dus wel gevraagd en hij komt.

Dat is extra beladen omdat de FNV een ‘volkspetitie’ heeft laten rondgaan. Die is inmiddels door zo’n 750 duizend mensen getekend. Dat klinkt naar het ‘volkspetitionnement’ uit 1985. Dat waren ruim drie miljoen handtekeningen tegen de plaatsing van kruisraketten. Ruud Lubbers nam die tijdens een demonstratie in de Haagse Houtrusthallen in ontvangst.

Dat maakte vooral indruk omdat de demonstranten Lubbers bij zijn toespraak de rug toekeerden. Dat zorgde voor historische beelden – een ijkpunt in Lubbers’ premierschap, volgens sommige parlementaire historici zelfs de inleiding tot zijn enorme verkiezingsoverwinning in 1986.

Het protest van de zwijgende meerderheid.

Misschien zijn de mores in dertig jaar veranderd en kunnen de FNV’ers, hoe boos en verdrietig ook, het opbrengen Van Rijn aan te horen.

Door Gijs Herderscheê (@vkgijs)

Staatssecretaris Martin van Rijn (PvdA) gaat iets bijzonders doen.Beeld anp

Natuurlijk is het dinsdag pas Prinsjesdag. Maar voor journalisten is het allang feest. Her en der lekken nieuwtjes uit de begroting voor 2016. Sommige media doen alsof ‘alles’ al is uitgelekt. Maar niemand is nog met de stukken naar buiten gekomen zoals Frits Wester ooit deed in het RTL Nieuws. Daar hield hij stukken omhoog en dat leverde PvdA-Kamerlid Paul Tang een schorsing op. Want Geenstijl toonde aan dat het stukken waren die aan de PvdA waren geleverd en Tang was degeen die erkende dat hij ze had laten slingeren.

Ooit was de begroting eind augustus af omdat het ding dan naar de drukker moest. En het drukken van alle stukken kostte vroeger wat dagen.

Nu gaat alles elektronisch, tot het ‘zetten’ bij de drukker aan toe. Dus wordt nu nog gesteggeld over de laatste komma’s en vooral cijfertjes achter de komma’s. Dat scheelt soms miljoenen.

Vandaag moet alles echt af zijn en morgen krijgen de fracties in de Tweede Kamer de stukken. Althans twee usb-sticks per fractie met daarop alle stukken.

De fracties moeten laten weten wie de sticks vrijdag komt op halen. Die moet tekenen voor ontvangst. Voor digibeten in de Kamer is het hele weekend een helpdesk bereikbaar om de stukken uit de sticks te peuteren.

Oh ja, er geldt ook een embargo op de gegevens tot Prinsjesdag 15.00 uur.

Dat is vragen om problemen. De fracties wordt immers niet gevraagd om voor dat embargo te tekenen, laat staan om te tekenen voor geheimhouding. Een embargo geldt alleen als dat een wederzijdse afspraak is, niet bij een eenzijdige mededeling. Kortom, dit is de kat op het spek binden.

Door Gijs Herderscheê (@vkgijs)

SP'er Ronald van Raak heeft er een traditie van gemaakt om te strijden tegen het lekken van de Prinsjesdagstukken.Beeld anp

Het Nederlandse volk schenkt zijn staatshoofd een stuk asfalt van een meter of vijftig. Tijdelijk. Want na Prinsjesdag, komende dinsdag, wordt de asfaltloper weer gesloopt.

De strook werd woensdagmiddag aangelegd. Speciaal voor de Gouden Koets die volgende week dinsdag naar de Ridderzaal rijdt, vanaf paleis Noordeinde. Dat wordt dit jaar een tocht met hindernissen, want elke mogelijke route daarheen loopt via het Lange Voorhout – dat is het stuk met al die bomen – naar het Tournooiveld. En daar is de boel al wekenlang opgebroken vanwege de aanleg van een grote parkeergarage.

De bouw daarvan ontregelt het verkeer in de Haagse binnenstad. In het AD klagen ondernemers rondom de bouwput over de langdurige bouwwerkzaamheden, verkeersomleidingen, blokkades, omgelegde tramlijnen en andere afsluitingen. Ze zeggen dat hun omzetten met 20 tot 30 procent zijn gekelderd. ‘Wat doet de gemeente?’, vragen ze via de krant. ‘Genoeg is genoeg!’

Voor de gewone Hagenaars kan de gemeente vooralsnog weinig betekenen. Maar verschil moet er natuurlijk zijn. De koning kan nu eenmaal niet kilometers om gaan rijden. En met de Gouden Koets dwars door het rulle zand en de losse stenen was ook geen optie.

En dus legde bouwer DuraVermeer een wegwerp-asfaltweg aan die het Lange Voorhout en de Lange Houtstraat weer even met elkaar verbindt. Even, want volgende week gaat ie weer weg. Dat moet wel, legt een bouwvakker woensdagmiddag uit terwijl hij de tijdelijke koninklijke route afsluit voor al het andere verkeer. ‘Want dit ligt voor ons onwijs in de weg.’

Wat dat kost, zo’n stuk asfalt? Dat weet alleen de bouwer. De meerkosten van de wegwerpweg zitten verstopt in zijn begroting. Alles is beter dan dat tv-beelden de wereld overgaan van acht paarden die met veel moeite en weinig decorum de Gouden Koets uit een bouwput trekken.

Door Robert Giebels (@robertgiebels)

Bouwers sluiten de wegwerpweg voor de koning af voor verkeer anders dan koninklijke koetsen.Beeld Haagse redactie Volkskrant
Een tijdelijk stukje asfalt, speciaal voor het staatshoofd.Beeld Haagse redactie Volkskrant

Spa Rood wordt duurder. De kinderopvang goedkoper. Het vaderschapsverlof langer. De koopkracht groter. De spaarbelasting lager. Het geldtekort van Defensie iets kleiner. En de oppositie steeds bozer.

Ziedaar de samenvatting van het nieuws in de aanloop naar Prinsjesdag. Het zijn niet eens de uitgelekte plannen zelf die Kamerleden als Ronald van Raak (SP) met de dag hoger de gordijnen in jagen – het gaat er vooral om dat zij de plannen nu al kennen. Er was dit jaar weliswaar nog geen grote stunt (Frits Wester die met de hele Miljoenennota zwaait op tv), maar druppelsgewijs lijkt toch wel zo’n beetje de hele begroting voor 2016 te zijn uitgelekt.

Dat hoort bij de Haagse rituelen, evenals de woede van de oppositie. Die klaagt inmiddels dagelijks over een doorzichtige Goed Nieuws Show van het kabinet en voelt zich ernstig belemmerd in haar functioneren. Omdat het natuurlijk alleen de leuke nieuwtjes zijn die ons bereiken. Voor het chagrijn hebben we toch echt de kleine lettertjes nodig en die lekken dan weer niet uit.

Een nieuw, ongemakkelijk ijkpunt in de verontwaardiging werd dinsdagavond bereikt, toen Kamervoorzitter Van Miltenburg het debat over de sociale zekerheid stil legde, omdat de PvdA wat haar betreft wat al te opzichtig een voorschot nam op alle reparatiewerkzaamheden die het kabinet volgende week zal aankondigen.

‘Ik ga dit onderbreken’, aldus de voorzitter. ‘Ik vind dit in toenemende mate ingewikkeld (…) We hebben het hier elke dag over plannen die gelekt worden. (…) Dit wordt echt heel ongemakkelijk.’ Waarop zij het debat schorste om alle sprekers op te roepen tot enige discretie, terwijl PvdA en SP hun onderlinge irritaties via Twitter met ons deelden.

SP'er Van Raak richtte intussen zijn pijlen op premier Rutte, in zijn ogen de regisseur van de show. In een reeks schriftelijke vragen riep hij de minister-president op onmiddellijk met het spelletje te stoppen. Nu luidt een oude Haagse wet dat het schip van Staat het enige schip is dat van boven lekt, maar toch zijn er weinig mensen die denken dat het lek zó hoog zit. Als er immers iemand een hekel heeft aan lekken... Al sinds zijn aantreden voert de premier een verbeten strijd tegen het Haagse fluistercircuit. Met als meest zichtbare maatregel dat een plan dat uitlekt vóórdat het op vrijdag in de ministerraad is besproken, simpelweg van de agenda wordt afgevoerd.

Toch lijkt zelfs de premier zich langzaam maar zeker neer te leggen bij de onvermijdelijkheid van de rituelen, blijkt uit zijn antwoorden op de vragen van Van Raak. Ja, hij heeft 'kennisgenomen' van alle berichten in de media. En nee, hij gaat nu niet zeggen of het allemaal waar is wat er wordt geschreven. 'De plannen worden op Prinsjesdag openbaar gemaakt.'

En in een zoektocht naar de schuldigen heeft hij al helemaal geen zin. 'Er is geen aangifte gedaan. Het kabinet heeft geen concrete aanwijzingen dat vertrouwelijke informatie door bewindspersonen of ambtenaren is gelekt.'

Dat wordt nog zes dagen stampvoeten voor Ronald van Raak.

Door Raoul du Pré (@raouldupre)

Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg: 'Ik vind dit in toenemende mate ingewikkeld'Beeld anp
De Goed Nieuws Show van het kabinet: de kinderopvang goedkoper. Het vaderschapsverlof langer, de koopkracht groter, de spaarbelasting lager. Alle goede nieuwtjes lekken al voor Prinsjesdag uit.Beeld anp

De belangrijkste vaardigheid van een Kamerlid is zetels tellen. Heb je een Kamermeerderheid voor jouw plan, dan heb je het kabinet bij de kladden: uitvoeren moeten ze. De meerderheid regeert. Toch kan het gebeuren dat een meerderheid een mening deelt, maar de uitvoering ziet stranden omdat fracties vasthouden aan hun eigen motie.

Gas- en oliebedrijf Tulip Oil zou het liefst deze winter naar gas boren in de Noordzee voor het strand van Terschelling. PvdA, D66, Christenunie, GroenLinks, Partij voor de Dieren en SP zijn daar tegen. Drie moties waren vorige week ingediend om te voorkomen dat minister Kamp van Economische Zaken een vergunning verleent aan Tulip Oil. Alle drie de moties sneuvelden vandaag bij de stemmingen.

‘Wellicht en misverstand’, zegt Stientje van Veldhoven van D66 (Groenste Politicus van het Jaar 2011 en 2012). Zij stemde niet mee met PvdA-Kamerlid Jan Vos, die de Kamer vroeg om zich uit te spreken tegen gaswinning bij Terschelling. PvdA’er Vos op zijn beurt stemde niet voor haar motie om het verlenen van de vergunning tot nader order uit te stellen.

Waarom niet, Jan Vos? ‘Ik ben niet voor uitstel, maar voor afstel', zegt hij.

Waarom niet, Stientje van Veldhoven? ‘Omdat dit een vluggertje is van de PvdA', zegt zij.

Van Veldhoven wil geen ‘onomkeerbare stappen’ zetten. Ze wil wachten tot het gasdebat met minister Kamp dat voor dit najaar gepland staat. Daar wil ze een antwoord krijgen op de vraag: ‘Waar gaan we in Nederland wel en niet gas winnen?’ Tot die tijd wil ze de beslissing over een vergunning uitstellen.

Vooruit, geen vluggertjes. Maar D66 houdt de optie van gaswinning bij Terschelling dus open? Nee, zo is het ook weer niet. ‘Als je dat opschrijft moet je ook opschrijven dat de PvdA de mogelijkheid van gaswinning bij andere eilanden openhoudt. Wij zijn altijd heel kritisch geweest over gaswinning in de Wadden. Dat is een feit dat staat.’

Van Veldhoven ziet nog mogelijkheden. Ze wil snel tot een compromis komen met Vos om de vergunning voor Tulip Oil alsnog te dwarsbomen (zij het tijdelijk). Op Twitter onderstreept ze haar doel met #kijkenwatnogkan.

Stientje van Veldhoven: 'Het is wellicht een misverstand.'Beeld anp

Senaatsvoorzitter Ankie Broekers-Knol opende dinsdagmiddag de eerste vergadering van het nieuwe seizoen met felicitaties aan het adres van Wopke Hoekstra (CDA) en Gabrielle Popken (PVV). Hoekstra (39) omdat hij – voor de vijfde keer – vader werd, Popken (33) omdat ze tijdens het reces van een tweeling beviel. Niet eerder kregen senatoren zo veel nageslacht.

Popken is ook de eerste senator die gebruik maakt van de regeling voor zwangerschapsverlof die geldt voor senatoren: zestien weken doorbetaald, maar zonder reis- of verblijfskosten. Beiden zijn bezig aan hun tweede termijn in de Eerste Kamer.

Tot een paar jaar geleden betekende beschuit met muisjes in de senaat bijna automatisch dat er kleinkinderen waren geboren. De leeftijdsopbouw van de Eerste Kamer is geleidelijk aan het veranderen. Jan Nagel (50Plus) is met 76 jaar de oudste senator. De leeftijd van veteranen als Alexander Rinnooy Kan, Ben Knapen, Ruud Vreeman en Niek Jan van Kesteren, allen aangetreden bij de laatste verkiezingen, wordt gecompenseerd door dertigers. Vijf senatoren zijn jonger dan 35 jaar.

De vorige senator die moeder werd is Anne-Wil Duthler (VVD). Ze kreeg in 2008 een zoon, maar wenste geen gebruik te maken van het zwangerschapsverlof.

Door Ariejan Korteweg (@AriejanKorteweg)

CDA-senator Wopke Hoekstra.Beeld ANP

'Ook dit is de schuld van Brussel, toch...? #EK2016 #TurNed.' Een sarcastische tweet van een teleurgestelde Oranjesupporter aan het eind van het verloren EK-kwalificatieduel tegen Turkije. Het is een matig grapje dat normaliter snel zou wegzakken in de continue twitterstroom. Toch wilde dit grapje niet zomaar onderdompelen. De opmerking was afkomstig van overtuigd Europaan en D66-leider Alexander Pechtold.

Sarcasme werkt niet op Twitter, weet elke ervaren twitteraar. Er bestaat geen sarcastische smiley om de toon van de tweet te duiden. @AlexanderPechtold is een ervaren twitteraar. Hij had de reacties van tevoren kunnen uittekenen. Maar de D66’er twittert zoals hij debatteert, soms kan hij een snedige opmerking niet laten.

Het gevolg: ‘Die opmerking is wederom het bewijs dat u de burger echt niet snapt. Waardeloze flapdrol’, @dehelpdeskert; ‘Wat een idiote pedante opmerking die ten eerste nergens op slaat en ten tweede u heel erg typeert’, @DCorleone61; ‘Het komt door een gebrek aan kwaliteit. #turned Een mindere lichting. Vergelijkbaar met Rutte2 en de C3’, @ErikVeltmeijer; ‘Vieze kwal’, @dennisUHDU.

Ook een tweet van 1 augustus wordt hem nog steeds nagedragen. ‘Militair moet zelf pang-pang roepen http://telegraaf.nl/t/24330771 Heerlijk zo'n bericht!’ Ook toen was hij iets te lichtvoetig.

Nog een ervaren twitteraar is @Martinbosma_pvv. Qua snedigheid in het Kamerdebat doet de partijideoloog van de PVV niet onder voor Pechtold, maar zijn tweets zijn van een heel andere orde. Hij ageert online tegen ‘ZwartePiet-haters’, tegen het ‘racisme’ van Mandela’s partij ANC, tegen de ‘asieltsunami’.

Zijn jongste tweet: ‘Dankbare zielige vluchteling maakt keelafsnij-gebaar.’ Met daarbij een link naar een activistisch blog genaamd ‘The Muslim Issue’ (gotisch lettertype, een logo met adelaar erboven). Het blog maakt melding van een nieuwsreportage in een vluchtelingenopvang in Hongarije. Te zien is hoe een jongeman richting de camera kijkt en een vinger langs zijn keel trekt. De boodschap van het blog: zet de grenzen open en de terroristen stromen binnen. De geboden oplossing: ‘Meteen afschieten die dolle hond.’

Dat Bosma zo’n bericht de wereld in slingert, roept vragen op. Angstvallig houdt PVV-leider Geert Wilders immers de grenzen van zijn retoriek in de gaten: wel provoceren, niet oproepen tot geweld. Daar ligt de grens, zegt hij altijd. Balanceert zijn secondant Bosma hier niet gevaarlijk op het randje?

‘@Martinbosma_pvv is dat een partijstandpunt?’, twitter Joshua Livestro, hoofdredacteur van het rechtse blog Jalta. Bosma heeft de vraag nog niet beantwoord.

Door Joost de Vries (@devriesjoost)

'Ook dit is de schuld van Brussel, toch...?'Beeld anp
Hilariteit in de bankjes van de PVV-fractie. Linksachter Kamerlid Martin Bosma.Beeld ANP

Voor Ronald van Raak zijn de weken voorafgaand aan Prinsjesdag een kwelling. Vanochtend kwam de SP'er morrend het Kamergebouw binnengestapt. Nieuws? 'Ik ga vanmiddag wéér openbaarheid eisen van alle Prinsjesdagstukken.'

Inderdaad, dat deed hij dinsdag ook al. En vorig jaar. En het jaar daarvoor. Van Raak kan niet verkroppen dat het kabinet begrotingsstukken ('de hele meuk') lekt naar de media, terwijl de Tweede Kamer van niets weet en nergens op kan reageren. 'Hoogst onfatsoenlijk.'

Kamerleden moeten tot volgende week vrijdag wachten voordat ze eindelijk de begrotingsstukken kunnen inzien. Dan moeten de parlementariërs ook nog een verklaring ondertekenen dat ze tot Prinsjesdag niets laten lekken.

Van Raak met licht overslaande stem: 'De minister-president wil dus dat wij, halverwege september, tekenen voor geheimhouding van plannen die hij zelf half augustus heeft laten uitlekken.'

Zijn tirade eerder deze week heeft niets geholpen. Vandaag is er via RTL Nieuws weer een maatregel naar buiten gekomen: de belasting op mineraalwater gaat omhoog. Van Raak over de 'lekkers': 'Allemaal dikke ikken die een dikke vinger opsteken naar de bevolking.'

Veel collega's van Van Raak steunen zijn jammerklacht ('dat geldt ook alvast voor volgend jaar', aldus PVV-Kamerlid Sietse Fritsma dinsdag), maar ze zien het lekken rond Prinsjesdag als een natuurverschijnsel. Niets aan te doen. De coalitiepartijen wassen hun handen in onschuld. Van Raak wacht met smacht op de dag dat de SP eindelijk in de regering komt. 'Dan gaan we al die spinners en voorlichters ontslaan.'

Door Frank Hendrickx (@FrankHendrickx)

'Rutte lekt zelf de hele meuk naar de media'Beeld anp

De wisselvallige zomer is voorbij maar er is hoop. De traditie wil dat, als Nederland aan het werk gaat, de FNV een hete herfst aankondigt. Dus, daar gaan we weer. FNV-voorzitter Ton Heerts houdt de traditie in ere. Voor de NOS-microfoon kondigde hij vanmiddag de hete herfst aan.

Een verrassing kan het niet zijn voor het kabinet. Want hij was nog niet terug van vakantie of Heerts schreef op 28 augustus een brief op poten aan premier Mark Rutte. Conclusie: ‘Actie is nodig om u op andere gedachten te brengen.’ Op 12 september staat de eerste demonstratie op de rol. ‘Redt de zorg’, is het motto voor een bijeenkomst in Amsterdam. En er wordt druk munitie verzameld voor méér. De 5 procent loonsverhoging voor alle rijksambtenaren is ‘een sigaar uit eigen doos’.

Eerst gaat de FNV naar de rechter, dan de straat op. Een subtiele wijziging aan de WW-regels waar de seizoenswerkers de dupe van zijn is ook een fijne mobilisator. En natuurlijk de ‘onwil’ bij het kabinet om de WW-verkorting te repareren en de FNV weer greep te geven op de WW-uitvoering. Lekker onvrede stapelen tot die uitmondt in die ene grote demonstratie. Of het doodbloedt.

Door Gijs Herderscheê (@vkgijs)

Heerts: de 5 procent loonsverhoging voor alle rijksambtenaren is 'een sigaar uit eigen doos'.Beeld anp

De Kamer is terug van reces, en met haar ons politiek blog #binnenskamers. Hier kunt u het komende politieke seizoen terecht voor de laatste nieuwtjes, opmerkelijke spins, blunders, roddels en koerswisselingen.

Eerdere afleveringen vindt u hier.

Beeld ANP/Bewerking de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden