Binnenhof huivert na om lijstrekkersdebat

Hans Dijkstal is woensdagnacht op zijn nummer gezet door een politieke amateur. Donderdagochtend is in de vergadering van zijn campagneteam het chagrijn nog groot, maar de introspectie niet erg diep....

Dat hij totaal onvoorbereid de confrontatie met Pim Fortuyn aan ging, kan volgens Dijkstal niet de reden zijn voor zijn desastreuze optreden in het tv-debat, dat door bijna een miljoen kiezers werd gevolgd. Dijkstal zelf wijt zijn matige optreden onder meer aan irritatie over het late tijdstip waarop de tv-discussie plaats had. Hij was al om half twaalf binnen en moest meer dan drie kwartier wachten op Fortuyn en Melkert. De tv-kijkers zagen hem na afloop op zijn horloge kijken en de studio verlaten terwijl de camera's draaiden.

Ook PvdA-leider Ad Melkert maakte een slechte beurt. Hij verloor zijn humeur al bij binnenkomst en zakte gedurende de uitzending van het debat steeds verder onderuit, letterlijk en figuurlijk.

Als Ad Melkert de volgende morgen zijn campagneteam onder ogen komt, weet hij maar al te goed dat hij de nacht ervoor geblunderd heeft. De jennerige woorden die Fortuyn hem enkele uren eerder nazond bij het verlaten van de tv-studio, klinken nog na in zijn oren. 'Dáág meneer Melkert'.

Hij groette niet eens terug, de PvdA-lijsttrekker. Nu heft hij zijn armen en zegt: sorry. Hetzelfde doet hij even later in zijn fractie. Hij had zich emotioneel niet onder controle, vertelt hij. Zo eenvoudig was het: de PvdA-leider kon zijn antipathie tegen Pim Fortuyn niet verbergen.

De verbijstering in de paarse fracties over wat zich in het nachtelijke Amersfoort afspeelde is groot. Bij D66 prijzen ze zich gelukkig dat Thom de Graaf nauwelijks in beeld kwam en dat hij daardoor niet is blijven hangen in de beeldvorming.

'Tijdens de uitzending kreeg ik wel een vermoeden wat de kijker thuis zag', zegt GroenLinksleider Paul Rosenmöller die ook in de wonderlijke uitzending was te zien. 'Maar je moet je weerzin via de inhoud spelen, niet door een kramp in je houding. Mijn eigen voornemen was: zorg dat je niet verzuurt.'

Ook CDA'er Balkenende plukte de vruchten van zijn bedachte strategie. Als winnaar bracht hij het makkelijker op normaal te blijven doen. 'Hans zat niet lekker, Ad kwam laat binnen. Ik wil Fortuyn niet uitsluiten, als hij terechte analyses maakt, wil ik die niet bekritiseren. Straks bekijken we zakelijk of hij een geloofwaardig alternatief heeft.'

Kort na middernacht keek commissaris van de koningin Relus ter Beek naar de televisie. 'Ik zag vijf aangeslagen boksers, die geen van allen wisten hoe ze een klap moesten uitdelen.'

Bij de VVD proberen ze bijna wanhopig de schijnwerper van de eigen falende leider af te halen. Daar heet het dat Melkert vier maanden pr heeft doorgespoeld. 'Hij heeft de laatste maanden zo hard gewerkt aan zijn glimlach en nu zag je de echte Melkert weer: de zuurpruim.'

In de gelederen van de PvdA loopt een Fortuyn-specialist rond, van wiens diensten kennelijk geen gebruik is gemaakt. Fractiebestuurslid Bert Middel: 'Ik ken Fortuyn al dertig jaar. Het is geen racist, het is geen fascist, het is een politieke scharrelaar en een opportunist. Je moet hem niet op voorhand verketteren. Trek hem in je eigen debat en versla hem op de inhoud.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.