NieuwsPeru

Binnen een week treedt omstreden Peruaanse interim-president alweer af

Na een nacht van hevige protesten waarin twee doden en meerdere gewonden vielen, heeft de net-aangetreden interim-president van Peru zondag zijn functie alweer neergelegd. Manuel Merino bekleedde het ambt pas sinds dinsdag nadat twee dagen daarvoor president Martín Vizcarra door het parlement was weggestuurd. Op het vertrek van de populaire Vizcarra volgde een week van demonstraties.

Mensen gaan de straat op na het aftreden van president Manuel Merino. Beeld REUTERS
Mensen gaan de straat op na het aftreden van president Manuel Merino.Beeld REUTERS

De chaos is compleet in Peru nu het land in minder dan vijf jaar tijd voor de derde keer op zoek moet naar een nieuwe interim-president. De partijloze Vizcarra leidde het land sinds 2018 nadat de in 2016 gekozen president Pedro Kuczynski opstapte wegens beschuldigingen van corruptie. Vicepresident Vizcarra nam het roer over en verwierf als ietwat saaie technocraat grote populariteit in het doorgaans politiek roerige Peru. Hij lieerde zich nooit aan een partij en beloofde als interim-president slechts aan te blijven tot aan volgende verkiezingen in 2021.

Maar ook Vizcarra viel ten prooi aan de wispelturige Peruaanse politiek. Als president zonder partij kampte hij met een vijandig parlement dat meermaals probeerde hem naar huis te sturen. Een week geleden steunde een ruime meerderheid een motie van wantrouwen tegen Vizcarra, gebaseerd op nog onbewezen corruptie-aantijgingen. Tot verrassing van velen wachtte de president de impeachment-procedure niet af, maar stapte op. De onbekende parlementsvoorzitter Manuel Merino liet zich twee dagen later inaugureren als de nieuwe president.

Meteen na diens vertrek gingen aanhangers van Vizcarra de straat op. Vizcarra was het slachtoffer van een staatsgreep door het parlement, stelden ze. Na een week van rustige protesten, kwam het deze zaterdagnacht in het centrum van hoofdstad Lima tot gewelddadige clashes tussen duizenden veelal jonge demonstranten en de politie. De ordediensten sloegen hard in op de betogers en schoten met scherp. Volgens lokale media kwamen twee studenten om het leven en raakten meer dan honderd mensen gewond.

President Manuel Merino maakt zijn aftreden bekend. Beeld AP
President Manuel Merino maakt zijn aftreden bekend.Beeld AP

Verdriet over geweld

Na de gewelddadige nacht keerde het parlement zich ook tegen de nieuwe president. Congresvoorzitter Luis Valdez deed namens het parlement een beroep op Merino om op stappen. Zondagmiddag gaf Merino daaraan gehoor en kondigde in een televisietoespraak zijn onmiddellijke vertrek aan. Zijn ontslag was een oproep tot ‘vrede en eenheid onder alle Peruanen’, zei hij. Hij ging door het stof en sprak zijn verdriet uit over het geweld van zaterdagnacht. ‘Niets rechtvaardigt dat een legitiem protest eindigt in de dood van Peruanen.’

Merino’s vertrek deed opnieuw mensen de straat opgaan, dit keer om feest te vieren in plaats van te demonstreren. Maar de kans dat de rust met Merino’s aftreden terugkeert is klein. Hetzelfde parlement dat eerder het vertrouwen in Vizcarra opzegde en dit weekeinde Merino de wacht aanzegde, moet een nieuwe waarnemer aanwijzen die de rit kan uitzitten tot nieuwe verkiezingen in april volgend jaar.

Zondagavond (lokale tijd) kwam het congres bijeen voor een spoedberaad om daarin een speciale commissie samen te stellen die moet besluiten over de te vullen vacature. De kersverse parlementsvoorzitter Valdez (die op dinsdag Merino opvolgde) was niet beschikbaar, hij had al kenbaar gemaakt de functie niet te willen. Vertrekkend president Merino beloofde dat er geen machtsvacuüm zou ontstaan en dat zijn kabinet zou doorregeren. Het lijkt een belofte tegen beter weten in, veel van zijn ministers hadden hun ontslag al ingediend.

Coronadoden

Het politieke drama speelt zich af tegen het decor van een van de heftigste corona-epidemieën in de wereld. Na een strenge lockdown in het voorjaar die het virus op afstand leek te houden, zwelde het aantal besmettingen in de zomer en het najaar alsnog aan. Peru staat inmiddels in de top drie van landen met meeste coronadoden per miljoen inwoners. Covid-19 maakte al ruim 35 duizend Peruaanse slachtoffers.

Tijdens de eerste coronamaanden schaarde een torenhoge 80 procent van de Peruanen zich in opiniepeilingen achter president Vizcarra. Zijn populariteit kelderde toen het virus alsnog om zich heen greep en de economie achteruit holde. Maar in recente onderzoeken toonde zo’n 70 procent zich opnieuw tevreden over de president. Zijn populariteit vertaalde zich niet naar parlementaire steun. Daar liepen partijen al maanden te hoop tegen Vizcarra’s corona-aanpak en besloten uiteindelijk tot impeachment vanwege vermeende corruptie tijdens een eerdere termijn als gouverneur van de provincie Moquegua.

Het presidentschap lijkt een van de meest risicovolle functies in Peru. Sinds 1985 zijn zes presidenten vervolgd en veroordeeld, vrijwel allemaal voor corruptie. Vier van hen verblijven in de gevangenis of in huisarrest. Voormalig president Alan Garcia pleegde vorig jaar zelfmoord om arrestatie te ontlopen. De aantijgingen tegen Vizcarra moeten nog worden onderzocht. De interim-president noemde de machtsgreep van het parlement onwettig, maar hield desondanks de eer aan zichzelf. ‘Ik vertrek met een schoon geweten en een opgeheven hoofd’, twitterde hij ter afscheid.

De voorgaande president Martin Vizcarra Beeld AFP
De voorgaande president Martin VizcarraBeeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden