Binnen een kwartier is het centrum van Belgrado verstopt met duizenden voertuigen 'met motorproblemen' Oppositie behaalt met autoprotest opnieuw overwinning

Marko Maksimovic staat met een brede grijns over de motorkap van zijn auto gebogen. Dat de rode Yugo tot stilstand is gekomen onder de ramen van het presidentiële paleis is volgens de 18-jarige scholier geheel en al toevallig....

Van onze correspondent

Bart Rijs

BELGRADO

Het is zondagmiddag, even na tweeën, en Belgrado heeft massaal motorproblemen. Om het demonstratieverbod van de politie te omzeilen heeft de oppositiecoalitie Zajedno (Samen) zijn aanhangers opgeroepen het centrum van de stad met hun auto's te blokkeren. Binnen een kwartier is de Straat van de Servische Heersers verstopt met duizenden auto's, bussen en vrachtwagens.

Overal worden omstandig banden verwisseld, gaan motorkappen open en dicht, en verschijnen er gevarendriehoeken. Het verkeer komt muurvast te staan. De straat behoort weer aan de oppositie en de automobilisten beginnen een oorverdovend toeterconcert om hun overwinning te vieren.

'Dit is totale chaos', zegt Marko Maksimovic zielstevreden. 'We hebben laten zien dat wij sterker zijn dan Milosevic.' Tien dagen lang had de oproerpolitie demonstraties weten te voorkomen. De oppositie kon zich alleen nog verzamelen op een plein in voetgangersgebied.

Het aantal demonstranten begon vanwege de politiekordons en het winterse weer langzaam af te nemen. Na meer dan veertig dagen demonstreren was er nog geen enkel teken dat Milosevic de overwinning van de oppositie bij de gemeenteraadsverkiezingen in Belgrado en een tiental andere grote steden zou erkennen en de oppositie had behoefte aan een opsteker.

Het autoprotest overtreft alle verwachtingen. Het besef dat ze de gevreesde speciale politie te slim af zijn, brengt de demonstranten in een feestroes. Het is een morele overwinning die de protesten weer dagen gaande zullen houden.

Zajedno had de politie in een open brief opgeroepen om niet in te grijpen. 'Laat jullie niet gebruiken door de socialistische dieven die jullie willen opzetten tegen mensen die net zo'n hard leven hebben als jullie zelf.' De politie parkeert hun auto's op de stoepen, murmelt in hun walkietalkies en doet verder weinig. Verkeersagent Petar Majstrojevic ziet de opstopping maar zo'n beetje aan. 'Ik ben geen monteur, ik kan al die auto's niet aan de gang krijgen,' zegt hij met een lach.

De automobilisten doen hun best om zoveel mogelijk lawaai te maken. Autoalarmen komen goed van pas, uit autoradio's galmt voluit B92, de enige vrije zender van de stad. Hele families hangen uit de raampjes en slaan fanatiek met pollepels tegen pannendeksels. Wie moe wordt, schroeft de thermoskan met koffie open of schenkt zichzelf een pruimenjenever in en gaat na een korte pauze weer verder.

Als de bejaarde Dragoslav Avramovic op straat verschijnt, een van de grondleggers van de Zajedno-coalitie, vormt zich achter hem een spontane optocht. Avramovic werd een volksheld toen hij er begin 1994 als president van de Joegoslavische Nationale Bank in slaagde om de hyperinflatie te beteugelen.

Hij werd in mei door de Servische president Milosevic ontslagen omdat hij aandrong op economische hervormingen. Korte tijd leidde hij de Zajedno-coalitie, maar vlak voor de verkiezingen trok de 86-jarige bankier zich plotseling terug. Om gezondheidsredenen heette het officieel. Bedreigd door het regime, geloven veel oppositie-aanhangers. Nu loopt Avramovic zonder dat hij het wil ineens aan kop van een stoet met 100 duizend mensen. De inwoners van Belgrado begroeten de terugkeer van de dagelijkse demonstratie in hun straten met fluiten, zwaaien en Servische V-tekens.

De demonstraties zorgen voor groeiende onenigheid in het politieke establishment. De Servisch orthodoxe kerk, onderdelen van het leger en zelfs een minderheid van zijn eigen Socialistische Partij hebben zich tegen Milosevic gekeerd.

De Servische pers meldt dat Nebosa Covic, burgemeester van Belgrado en een van de bright young men in de partij, zijn ontslag zou hebben aangeboden. De gematigde vleugel van Milosevic' partij dringt er bij de Servische president op aan om de resultaten van de verkiezingen te erkennen. Maar de communisten van de harde lijn, verzameld in de partij van de machtige presidentsvrouw Mirjana Markovic, pleiten voor het neerslaan van de protesten.

Aan het eind van de middag beginnen de auto's zich langzaam los te maken uit de verkeersknoop. Op een plein in het centrum applaudisseren de drie oppositieleiders Vesna Pesic, Vuk Draskovic en Zoran Djindjic voor hun aanhangers. Ze kondigden aan dat de oppositie heel het land zal blokkeren als de Servische president blijft weigeren de uitslag van de verkiezingen te erkennen. 'Een regime dat steelt en liegt moet verdwijnen', dreigt Djindjic in zijn toespraak.

De demonstranten zouden niets liever willen. 'Een morele overwinning is mooi,' zegt Momcilo Pankovic, een Belgrado'se arbeider die zijn auto midden op de Straat van de Servische Heersers heeft geparkeerd. 'Maar het gaat erom dat we ook echt van ze af raken. Weg ermee' Hij zwaait met de bezem die hij uit het portierraampje heeft gestoken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden