Binnen de lijn

Met de presentatie van NOS Langs de Lijn is Hugo Borst na drie jaar zelfverkozen mediastilte terug in de schijnwerpers. Terwijl hij die nou juist zo haat. Wat maakt Hugo zo ontzettend Borst, in al zijn leukheid, scherpheid en humeurigheid?

Hugo Borst wil niet meewerken aan dit profiel. Hij wil ook niet op de foto. 'Laat mij eerst maar even 'presteren' op de zondagmiddag', schrijft hij. 'Om die reden bedank ik graag voor de eer.'


Een paar dagen later mailt hij nog een keer: 'Het gaat toch door, begrijp ik.'


Je hoort hem erbij zuchten.


'Eh, doe je best', schrijft hij in een volgende mail. En: 'Als jullie het af hebben, wil ik het graag lezen. Ik verplicht jullie tot niks, maar kan jullie eventueel behoeden voor fouten.'


We mailen dat hij zich weinig zorgen hoeft te maken, dat de mensen die we tot dusver hebben gesproken allemaal aardig over hem zijn. Een paar uur later verschijnt er toch weer een mail in de inbox. 'In de voetballerij zijn er vast nog een paar te vinden hoor, mensen die mijn bloed wel kunnen drinken.'


Borst koestert zijn vijanden, maar boven alles heeft hij een lastige verstandhouding met media. Er zijn tijden dat hij de schijnwerpers háát, maar eerlijk is eerlijk: hij kan er ook moeilijk uit wegblijven, alleen al omdat hij er zijn brood verdient. In 2010 kondigde hij aan met al zijn mediaoptredens te stoppen. Nu is hij terug - zij het aarzelend: sinds twee weken presenteert hij met Henry Schut NOS Langs de lijn, het sportprogramma van Radio 1. Bij het WK 2014 zal hij ook weer op televisie verschijnen.


De journalist werd landelijk bekend in 2003, met zijn optredens aan de stamtafel van Studio Voetbal. Zelf had hij zich, naar eigen zeggen, lang verzet tegen een tv-debuut. De NOS nodigde hem uit na een eenmalig optreden naast Louis van Gaal bij SBS6. Hij zou vast panellid moeten worden, naast Jack van Gelder en Youri Mulder. 'Ik stond niet te springen, maar ik heb het toch gedaan', zei Borst in 2003 tegen Panorama. 'En ineens ben je een bekende Nederlander, walgelijk hoe dat werkt.'


Nee, dat was niet alleen koketterie. Het stak écht dat hij al jaren in de luwte artikelen en columns schreef voor media als Voetbal International, het Algemeen Dagblad en het literaire voetbaltijdschrift Hard Gras. 'Geen hond kent je, maar als je op tv zegt wat je denkt, ben je beroemd.'


Hij werd al snel berucht om zijn grote mond: Borst was de ongeschoren cowboy die weifelende trainers en nietszeggende voetballers verbaal aan hun Oger-das over tafel trok. Goed geïnformeerd, en ook niet te beroerd om die informatie vergezeld van een 'godverdomme' de huiskamer in te slingeren.


Het meest berucht is wel de kift die hij in 2009 had met toenmalig bondscoach Bert van Marwijk over Wesley Sneijder. Een discussie van het kaliber 'doe eens normaal man': Borst beweerde dat de positie van Sneijder ter discussie stond vanwege wangedrag, de bondscoach zei op zijn beurt dat Borst niet goed was ingevoerd. De beschuldiging werkte als een rode lap op een stier. De eerzuchtige journalist betichtte Van Marwijk weer van liegen en zoog lekker door. 'Je moet echt ophouden, jij!', riep de bondscoach in de apotheose - later bekende hij Borst bijna een klap verkocht te hebben.


Na het voorval wist hij zeker dat hij moest stoppen bij Studio Voetbal. 'Het was de zoveelste bevestiging dat de voetbalwereld niet deugt', zei Borst in 2011 tegen de Volkskrant. 'Iedereen is geconditioneerd om niets te zeggen.' Maar het waren ook de reacties op zijn provocaties die hem van het scherm deden verdwijnen: 'Juist de commotie die mijn scherpe mening veroorzaakte, maakte me op den duur moe en gedesillusioneerd', vertelde hij onlangs in het AD. 'Ik ben nu helemaal niet meer uit op provoceren.'


Zijn eigen houding zat hem ook in de weg, denkt presentator en sportjournalist Henk Spaan, die al twintig jaar bevriend met hem is. 'Eigenlijk is hij te verlegen voor televisie. Hij gooit zichzelf in een andere modus. Daarom is het hem ook gaan tegenstaan, vermoed ik.'


In het dagelijks leven kan Borst driftig zijn, zegt Spaan. 'Bij kleine dingen. Hij was redacteur bij Die 2: nieuwe koeien. Daar verlootten we voetbalshirtjes. Toen het shirt van Maradona aan zijn neus voorbij ging, stond hij te schreeuwen van woede.'


Ook bij het zaalvoetbal blinkt Borst uit in heftigheid, vindt Spaan. 'Abnormaal, al dat gescheld en geschreeuw van die jongens. In het heetst van de strijd kan Hugo een naar ventje zijn, maar achteraf zegt hij dan wel sorry.'


In 2010 zond de VPRO WIA4 uit, een zesdelige serie over Wakker In Alles 4, het zaalvoetbalteam van Borst. In de eerste aflevering speelt het team tegen WIA7. De teams zijn aan elkaar gewaagd, ze staan op een gedeelde eerste plek. Maar er is een probleem: Willem Storm fluit de wedstrijd, ondanks pogingen van het team om een andere scheidsrechter te krijgen. En de Rotterdammer Storm is, zo zegt Borst, al dertig jaar 'de nagel aan mijn doodskist'. Wat is er toch gebeurd tussen Borst en de scheidsrechter? 'Hoe moet ik het zeggen...', aarzelt Storm vanuit Rotterdam. En dan, vurig: 'Hij ken er gewoon geen barst van, hij ken totaal níét voetballen. Het enige wat hij doet, is ouwehoeren.' Storm stuurde Borst al drie keer het veld uit vanwege zijn opvliegende karakter.


De laatste keer, een paar jaar geleden, staat de zaalscheidsrechter nog helder voor ogen. 'Iemand maakte een overtreding op hem. Hij eiste dat ik een tijdstraf zou geven, maar dat deed ik niet. Ik kreeg alle ziektes naar mijn kop; hij schold me stijf.' De keer daarop probeerde de zaalvoetballer het goed te maken, zegt Storm. Maar het blijven stugge Rotterdammers: 'Ik heb hem niet vergeven.'


Borst moet wel aan zijn vader hebben gedacht toen hij na die grove scheldpartij het veld af liep. Zijn vader kwam altijd kijken naar de wedstrijden die hij als kind speelde, maar stond nooit te schreeuwen langs de kant. 'Je hoorde hem eigenlijk alleen als ik me misdroeg tegen de scheidsrechter', zei Borst in 2005 in Panorama. 'Gedraag je! Voor de rest hield hij zich keurig afzijdig.'


Hij lijkt meer op zijn moeder dan op zijn vader. Zijn moeder is van de heftige discussies, zoals Borst zelf. Vader Borst was meer het type boekhouder, een keurige en trouwe VVD-stemmer. Toch had zijn dood, in 2008, een grote impact op Borsts leven. 'Hij mist hem nog dagelijks', zegt journalist en boezemvriend Sander de Kramer.


'Toen zijn vader overleed hebben we veel contact gehad', zegt ondernemer Pim Bertens, ook goede vriend van Borst. 'Ik heb mijn vader op jonge leeftijd verloren. Daar hebben we veel over gepraat.' Bertens merkte een kentering bij Borst na de dood van zijn vader. 'Hij is milder geworden.'


Niet dat hij opeens een gevoelsmens is geworden - dat was hij altijd al. Dagelijks slikt hij een halfje Seroxat, een antidepressivum, tegen zijn 'angstjes'. Zonder die pillen zou hij Rotterdam niet uit durven. Van reizen houdt hij sowieso niet. Vliegangst is een groot woord, een vlucht naar Portugal is - met een extra pilletje - net te harden, maar langer in de lucht, nee dank je. Eenmaal op locatie kan hij het ook zwaar hebben. Spaan herinnert zich nog het WK '94 in Amerika. 'Hugo zat in Orlando de hele tijd te mokken op zijn hotelkamer door de heimwee. Hij miste zijn ouders, zijn gezin, Rotterdam. Daar pesten we hem nog steeds weleens mee.'


Als voetbal de belangrijkste bijzaak ter wereld is, is familie voor Borst zonder de twijfel de hoofdzaak. Vrienden noemen de geboorte van zijn zoon Charlie, achttien jaar geleden, en het overlijden van zijn vader, vijf jaar geleden, als de gebeurtenissen die het meeste invloed op hem hebben gehad. Hij huilde nog nooit zo hard als toen hij de diagnose van zijn zoontje hoorde, die de autistische stoornis PDD-NOS heeft. Onnodig, achteraf. 'Het is een prachtkind', zei hij in 2005 tegen HP/De Tijd. 'Vrolijk, grappig, verrassend, aanhankelijk, bijzonder.'


Samen gaan ze ieder jaar op 14 mei naar De verwoeste stad, het monument van Zadkine ter herinnering aan het bombardement van Rotterdam. Charlie weet veel over Rotterdam. Hij verzamelt sowieso feitjes - over kunst, architectuur en geschiedenis -, maar over Rotterdam, hun stad, weet hij echt alles. Niet zo gek natuurlijk, met zo'n vader. Altijd komt Borst voor zijn stad op.


'Het werkt altijd een beetje op mijn lachspieren', zegt Spaan, 'die neiging van Rotterdammers om hun stad te verdedigen. Er is een gedicht van Nico Dijkshoorn over Hugo, dat is schitterend. Dan loopt hij met Hugo door Rotterdam en dan zegt Hugo overal: kijk, wat leuk, vind je dat niet mooi? En dan gaat het over de sambalverkoper, weet je wel.'


'Rotterdammers voelen zich martelaren', erkent ook Ted Langebach, vriend, partygoeroe en tevens symbool van de stad. 'En Spartanen hebben het helemaal zwaar. Ik kan het weten.' Ze leerden elkaar kennen op de tribunes van Het Kasteel. 'Ouwe dibbes', noemen ze elkaar, de Bargoense koosnaam waaruit zowel spot als waardering spreekt.


Een goede vriend is Borst ook. Trouw, eerlijk en begaan. In het begin is hij wat verlegen, maar als hij je eenmaal heeft toegelaten, wijkt hij niet meer van je zijde. Als je zijn intimi mag geloven drinkt hij heel wat koffie, want stuk voor stuk zitten ze zeker één keer per week met hem op het terras van Café Hopper in Rotterdam. Even het leven doornemen onder het genot van 'de beste koffie van de stad', aldus Langebach.


En dan heb je nog Borst de weldoener. 'Soms kan je je afvragen of de BN'er er voor het goede doel is of het goede doel voor de BN'er', zegt Kramer. 'Maar Hugo gaat niet prat op zijn inzet voor Afrikaanse kinderen'. Het tweetal richtte samen de Sunday Foundation op, een stichting die zich onder meer inzet voor kinderen in de diamantmijnen van Sierra Leone.


Ach, al dat onrecht in de wereld - het is voor Borst moeilijk om zich in te houden. Hij is een onvervalste moralist. Bij Studio Voetbal maakte hij zich in 2009 - met een voor Borst typische mengeling van empathie, sarcasme en woede - druk over de 'fooi' à 25 duizend euro die de KNVB aan de slachtoffers van een aardbeving in Italië gaf. Niemand aan tafel begreep de woede. 'Ik weet er niets van', zei de destijds 22-jarige international Eljero Elia snel toen hem zijn mening gevraagd werd.


Maakt niet uit of het over grove overtredingen of bureaucratische rompslomp gaat, hij vliegt er altijd hard in - overtuigd van het eigen gelijk. Met Wilfried de Jong en Sander de Kramer had hij zelfs het wilde plan om een eigen partij op te richten in Rotterdam, maar ja, de politiek in, dat was bij nader inzien toch niet wat ze wilden.


Liefst begeeft hij zich in vertrouwde kringen, zeker nu hij wat ouder en milder wordt. Toen hij werd gevraagd Langs de Lijn te presenteren, zei hij meteen ja. Maar dat kwam vooral door Henry Schut. Met niemand anders dan Schut had hij het gedaan. Samen maakten ze het WK Journaal in 2010 en samen zullen ze dat weer doen in de zomer van 2014. Wat het duo zo goed maakt? 'Henry is de enige in Hilversum die niet besmet is met het egovirus', zegt Spaan. 'Hij is niet ijdel. Dat vindt Hugo fijn.'


Schut beaamt dat er van een mannetjessfeer, zoals je die in het voetbal en in Hilversum vaak tegenkomt, tussen hen geen sprake is. 'Ik vind het een compliment als mensen zeggen dat ik geen groot ego heb. Je kan dat saai noemen, maar zo zie ik dat niet. Ik ben dienend voor de sport.'


Is er zo beredeneerd des te meer ruimte voor het ego van Borst? 'Je zou dat misschien denken', zegt Schut, 'maar zo ervaar ik dat niet. Hij zal nooit zeiken dat hij te weinig zendtijd krijgt bijvoorbeeld. In zijn rol als sidekick kan hij zich iets meer vrijheid permitteren dan ik, maar verder hebben we een gelijkwaardige verstandhouding.'


Tijdens zijn eerste uren op de radio klonk nog geen enkel 'godverdomme'. Wel blijft hij een meningenman met een analytische blik. En het haakje naar Sparta is nooit ver weg. Gezonde zenuwen had Schut bespeurd bij Borst, voorafgaand aan de eerste uitzending van Langs de Lijn, vorige week zondag. 'Hij neemt het heel serieus', zegt Schut. 'Hij heeft meermaals gezegd hoe jammer hij het vindt dat zijn vader dit niet meer mee kon maken. Met hem luisterde hij als jongen elke zondag naar Langs de Lijn.'


In zijn reactie op dit profiel houdt Borst het kort en bondig: 'Als beloofd, de correcties.' Nou ja, hij heeft nog wel iets toe te voegen. Dat hij in het veld een driftkikker zou zijn, zoals zijn vriend Spaan zegt, is gedateerde informatie. 'In de verleden tijd klopt het wel. Maar ik gedraag me al zo'n twee jaar netjes.'





Intelligentie

Hugo Borst werkt momenteel aan een biografie van Louis van Gaal. 'Het is een rare man, maar het is ontzettend knap wat hij bewerkstelligt', zei Borst over de bondscoach in een interview met ThePostOnline. 'Eindelijk intelligentie in het voetbal, iemand die erover nadenkt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden