Bijzetting

Een goed voorbeeld was de openingskop van NRC Handelsblad, die maandag...

'Prinses Juliana (94) overleden, bijzetting 30 maart.'

Een bijna korzelige dienstmededeling. Vooral door die cijfers natuurlijk.

Koningin-moeder dood, zo en zo oud geworden, dan en dan begrafenis over naar het echte nieuws. En dan maak ik het met dat 'begrafenis' nog wat menselijker, want er stond dus 'bijzetting.' Iedereen spreekt van de 'bijzetting.' Juliana wordt bijgezet. Er was nog even sprake van opzetting, maar uiteindelijk is gekozen voor bijzetting.

Vanwaar ineens dat bijzetten? Het doet denken aan Amerikaanse politiemensen die nooit meer van people spreken, of cars, maar van individuals en vehicles.

Gelukkig zeiden ze nog wel gewoon 'lijkkoets'. De volgende keer is dat het 'bijzettingsvoertuig', of zoiets. (Helemaal consequent wordt deze technische benadering overigens nog niet gevolgd, anders had NRC Handelsblad op 7 december jongstleden moeten verschijnen met de kop: 'Willem Alexander en Maxima planten zich voort, dochter heet Amalia.') Hoe ontstaat zoiets? Stuurt de RVD dat? En zo ja, hoe? Is er een memo, waarin de media verzocht wordt geen 'begrafenis' te zeggen.

Of gaat het subtieler? Zeggen die voorlichters gewoon telkens opnieuw met nauw verholen nadruk 'bijzetting' als iemand 'begrafenis' zegt, net zolang tot ze doorhebben dat het voor hun carri waarschijnlijk beter is dat maar over te nemen?

Of is het gewoon een trend? Zoals de 'winterse bui' van de weerlieden iets waar iemand mee begint en dat aanslaat?

De redenering erachter is te bedenken. Aan het afscheid van een dode Oranje komt geen spade te pas. Het benodigde graafwerk heeft eeuwen geleden plaatsgevonden bij de bouw van de grafkelder, en dus zou je niet kunnen spreken van een 'begrafenis.'

Maar een begraving is nog geen begrafenis.

Het eerste staat voor de technische handeling, het laatste voor het afscheidsceremonieel als geheel; iemand naar zijn graf brengen, in dit geval een kelder.

Wat de Oranjes doen, is een luxe vorm van het aloude begraven, waarbij men niet lastig wordt gevallen door micro-organismen en gedierte uit de bodem, maar in de beslotenheid van een hermetische loden kist rustig kan vergaan.

Als iemand het vuur verkiest boven de groeve zeg je ook geen 'begrafenis' maar 'crematie', redeneert men misschien, maar dat is omdat er dan ook geen sprake is van een graf. Hier wel, zodat er al met al geen goede reden is om dat woord niet te gebruiken. Overigens is er dan altijd nog het woord 'uitvaart', waarbij de methodiek van stoffelijke restverwerking in het midden blijft en de gebeurtenis van de spirituele kant wordt benaderd.

In het geval van prins Hendrik en koningin Wilhelmina, die in dezelfde kelder liggen, werd indertijd wel gewoon van 'begrafenis' gesproken, het woord 'bijzetting' viel pas als het ging om het eigenlijke bijzetten.

Overigens bent u ook op dit moment getuige van een bijzetting. Hedenlands moet stoppen. Dag in Dag uit gaat veranderen en elders in de krant is geen plaats voor Hedenlands. Tabus, lieve lezers, dank voor alles. Check zo nu en dan www.hedenlands.nl. Wie weet rolt de steen weer van zijn plaats en treffen wij elkaar elders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden